* d lubentiu Cden dit:Cel Wwentmä „ u Ceſeni Smüli 4 b pumm A gun dciſeem dtem nin

dil eSenecaldn 1 nudqpengun emplaleg d

a, in Pandectiofin tamen omnino ſtuim quidem uixeſturim aui nõ de uerbi erona w ut in aliquibusinenal am uerbahaber mela ſſimus coniectan'Lan io eſt: Eum quoqæetesi ſaria ſuaad abunyvoti quid dictaturoseſtmlit düit. Sciendumenimetl cj tabulas rationũ tumi ux idcirco conſerbũm: idant. uulgodcimn ſolent enim mercaold” tulis quibuſchm ſunmm S inducuntècicid uus æſtimato clalbin erunt. lgirreumeit

vi adalbumprioiön,

9 X demõſtret nunnvin notas in eis deſerpla

6 kene

4 Diſpunctionum lib. II.

ſaria proferre, nnne amentia eſt: Quin& idem rurſus:Quid eſt quòd negligenter ſcri bamus aduerſaria? quid eſt quòd diligenter conficiamus tabulas? qua de cauſas quia illa ſunt menſtrua, illæ æternæ: hæc delentur ſta tim, hæ ſeruantur ſanctæ: hæc parui tempo- ris memoriam, illæ perpetuæ exiſtimationis fidem& religionem amplectũtur: hæc ſunt coniecta, illæ in ordinem confectæ. itaqʒ ad/ uerſaria in iudiciũ protulit nemo, codicem protulit.& cætera in hunc ſenſum. eius uo- cis meminit etiam Ann. Seneca, Hæc cen- ſeo eſſe, quæ Juriſconſultus Græca uoce& dox oe dixit in tit. de bonorum poſſeſſ. ſecundum tab.

SECVNDI LIBRI FINIS,

DNvANDr ALCIATI

IVRISCONSVLTI MEDIOL.

Diſpunclionum in Iure ciuili, liber tertius.

DroϾxmium.

IcvT apud Græcos, qui comcVdi eſſe nõpoterãt, 1 6 tibia ſeſe exercere ſolitos ueteres tradũt:ita uereor 22 3 ne in nos aliquis illud in- a torqueat:qui de ſuo inge

4 nio, tanquam ex penore quicquam promere nequeant, aliena com- mẽtaria corrigere interpretariq; conſueſſe. quãto enim melius, ſi magnũ aliquod opus aggreſſus, decumanum(ut ita dicam)librum confeciſſem, unde nomini meo gloriam,& inter poſteros quoq; famam comparare po- tuiſſem. Verùm quid huic ueriora ueris ob- ijcienti reſpondeam confitẽtem certè reum habebit, dum id ſciat, non me iudicio, ſed ne ceſſitate deceptum, nec enim nos latebat, ſi fortè Triphon aliquis emendata Digeſtorũ uolumina edidiſſet, fore ut noſtri labores ſordeſcerent.Id autem facilè euenturum nõ ſolùm præuidere potui, ſed etiam ſperare de bui.& utinam hoc iandiu accidiſſet, ne bo- næ illæ horæ, quas huic negocio impendi, omnino temerè conſumptæ uiderentur:gra uioribus etenim fortaſſe ſtudijs eas tribuiſ- ſem. quamuis neceſſarium& id opus, publi ceq; utile futurum arbitrer, quòd multa hic quoqʒ; declarantur, quæ haud de triuio ſum- pta quiſquam dixerit. Sed& qui ſic nos im- probauerint, uelim feliciorib. auſpicijs one- ri huic incumbat, in quo nos ſuccubuimus: eaq; proſequantur, quæ nobis aſſequi mini- mèelicuit: tum enim cognoſcent deſpicatui omnino non habendũ hunc librum, qui eru ditiſſimorũ uirorum exemplo ſit confectus, præſertimq; ueterum Iuriſconſultorũ, quos me imitari nequaquam pudebit. Quid enim aliud Claudij Saturnini notæ in Scæuolam indicant, quàm mihi eadem ratione à noſtro rum Doctorũ traditionib. recedere licitum, eosq; redarguere, dum id iure agere me cre-

10

20

30

4⁰

50

60

4²

dam Verùm& quis iuſiurãdum calumniæ a ſcriptore expetat? multi enim maximiq; in terpretes, uitio librariorũ corruptis codicib. in fœdiſſimos errores prolapſi dicunt: quod niſi ita eſſet, haudquaquam opus fuit Iuſti- niani lege prohiberi, ne Ius ciuile per notas traderetur. Execratus eſt eos Hieronymus librarios, qui quæ de ſuis ſcriptis exciperẽt, exemplaribus cõferre negligebant, diligen- terq; non emendarent. quod ſi à tanto uiro in hiſtoria eſt factum, quid nos in iure aga- mussrubi tanto cautius agendum eſt, quanto maiore cum noxa delinquitur. Non mepræ terit, ineptum& αανν fore, ſi quiſquam id etiam uelit, ut prorſus in ſcribendo non erretur:hoc tamen diligenter curandũ eſſet, ut in his tantũ quæ modici momenti forent, peccaretur. quoniam cùm impreſſoria hæc ars eiuſmodi ſit, ut quod malè uno in loco eſt poſitum, per omnes exemplarium quoqʒ traduces inuertatur, latè uagatur malum, ni- mioq; plures decipit. Ipſe qui quantũ in me fuit, inſigniora in Iure primùm errata corri- gere adortus ſum, quædam uetera nunc ab alijs non explicata interpolabo, eumqʒ dein de ſenſum uerbis afferam, qui cõuenire ma- gis uidebitur. quod idcirco libentius à me tertio hoc libro fit, ut uertẽdo ſtylo nimirum laſſus lector, habeat etiam quo interim quie ſcat,& faſtiditus quo ſe recreet.

uæ ſint centeſimæ uſuræ, quid calendarii, 7uid ſemiſſales, defenſa Hermolai Sociniq ſententia:& regtituta ſibiſpſi lex Septitia, de pollicitatio⸗ nibus. CAp. 1.

Enteſimis calendis dari utiliter ſtipula- (mreunaa Paulus: quoniam præſens obligatio eſt, in diem autem dilata ſolutio. Videndum eſt unde hic modus loquendi de fluxerit:& ſcire debemus, ueteres ſolitos fo nerari non in annos, ſed in menſes: quodo- ſtenditur ex uulgato Pauli reſponſo: Lecta, inquit, in auditorio Aemilij Papin. eſt cau- tio huiuſinodi: L. Titius ſcripſi me accepiſſe à P. Mæuio X v. mutua numerata mihi de domo ſua,& hæc Xv. proba rectè dari ſtipu- latus eſt P. Mæuius: ſpopõdi ego L. Titius: conuenitq; inter nos, ut P. Mæuio ex ſum- ma ſupradicta mẽſtruos refundere debeam denarios trecentos& ëẽ. Nam& Aeſchines in oratione aduerſus Cteſiphontem in De- moſthenẽ inuehitur, qui in ſingulas minas fœnoris nomine mẽſtruas drachmas exige- ret. Ariſtophanes quoq; εέαιααάν Strepſia- dem ſenem inducit, qui aliquã ſibi optat in- cantatricem Theſſalam, quæ carminib. lunæ exortum differat:ſic enim futurum, ut credi torib.ſuis uſuras nõ reddat, cuùm argentarij in nouilunia uſuras exigant,& ex neome- nijs fœnus creſcat. veoννiæe autem noſtris ca lendis non abſimiles nemo ignorat. Igitur cum calendis fœnora exigi Slun fuerit, centeſimæ uſuræ dictæ ſunt, ex quibus duo- decim pro centenario recepimus: idcirco ſic

CC

centeſimis ff. de uerb, oblig.