J. j. C. de an. Q
capit.
l ij.ff.de ſta. ho. l. cdita. de eden.
l. abdicatio. C. de pat.pot.
„ D. Andreæ Alcat 4
nem ſe imitari Hermogenes ait:& Impera- tor, mutari, inquit,& corrigi actionem con- uenit, prout edicti perpetui monet autori- tas. mentio huius eſt& mille alijs locis.& ſci endum eſt, edicta prætorũ annua fuiſſe, quæ ipſi in albo proponebãt:ubi magiſtratu fun- cti fuiſſent, alius ſuccedebat, qui noua edi- cta proponebat. Sic ius uarie dici ſolitum. quod cum ambitioſis prętoribus malefaciẽ-
di anſam præſtaret, lege à Cornelio lata cau- 10
tum eſt, ut prętores ex edictis ſuis perpetuis ius dicerent, ut ſcribit Aſconius Ciceronis interpres. Cæterùm tempore Hadriani prin cipis, Saluius Iulianus Juriſconſultus(pPatria Mediolanenſis, ut oſtendit Dion,& Aelius Spartianus, ſi apud eum emendetur lectio) omnia prætorum edicta in unum collegit,& ſub congruis titulis poſita interpretatus eſt. cæœperuntq; tum prætores congeſta ab Iulia no edicta ſequi, non autem ipſi noua propo- nere. Eutropius:Didius, inꝗt, Iulianus rem- publicã inuaſit, uir iure peritiſſimus, nepos Saluij Iuliani, qui ſub Hadriano perpetuũ cõpoſuit edictum. Tradit Spartianus, Seue- rum Imp. in Didij IJuliani inuidiam iuſſiſſe, Saluij decreta aboleri:quod nõ obtinuit, edi ctum uidelicet perpetuum indicans. In eius laudem id epigramma ſtatuæ quandoqʒ in- ſeriptum Græcè legi: TE 72g IAαeνeςιmOoινσQν ccBůO-, Scs,
P6à σρι /0εοα,2αν d Lxd. Iulianum Beroẽè leges mirata docentem,
Romaq;, dijs poſfunt omnia, dixit, agi.
Quid ſit abdicatio, emendata quæ dam con- ſtitutio, declaratac;, cum Græcæ uocis addita⸗ mento. CAP. XXVIII.
Vb titulo, qui eſt in Juſtin. Cod. de patr. Dabe huiuſmodi cõſtitutio diuulga- ta eſt: Abdicatio, quæ Græco more ad alie- nandos liberos uſurpabatur,& aꝶiuoꝛs di- cebatur, Romanis legibus non comprobat. Quæ lex in impreſſis codicibus corrupta cir cunferebatur, non in Græca tantũ uoce, ſed etiam in Latina, cùm alendos legeretur, pro eo quod eſt, alienandos.& ut omittam Odo fredi interpretationẽ, quæ nullius eſt precij, ſciẽdum eſt abdicationem hoc modo fieri ſo litam. Cum filius patrẽ iniuria affeciſſet, aut minus audiens dicto fuiſſet, eum pater ad iu dices uocabat,& probata cauſa permitteba- tur abdicatio. Cauſæ autẽ ipſæ minimè ſem- per eædem erãt, ſed incertæ,& ferè patris ar bitrio. Hinc declamationũ frequẽs materia, genere& familia indignos abdicari lex con- ceſſerat. Cauſas huiufmodi fuiſſe Lucianus in Abdicato tradit: ſi filius noctu foris cu- buiſſet, ſi comeſſaretur, ſi lenones pulſaſſet, ſi libidinibus incũberet. Addit Fabius Quin tilianusin Declamationibus, eum quoq; qui uoluntati paternæ repugna ſſet, abdicari po- tuiſſe.eum autem qui abdicatus fuerat, pater educare nõ tenebatur:imò omniũ egenum, ueſtibus ſpoliatum dimittebar:defuncto pa-
tri in hæreditatem nõ ſuccedebat. Idemalibi tradit, ſine narratione culpæ patrib. permiſ- ſum non eſſe, ut filios abdicent: nullam autẽ certã eſſe abdicationis cauſam. Sed& idem oſtendit, eos qui à parentibus abdicatos reci pPiebãt, læſæ reipublicæ reos ſieri. Apud Lu cianũ dubitatur, num pater filium, quem ſe- melabdicauerit, receperitq; deinde in pote- ſtatem, poſſit rurſus ex noua cauſa abdicare. Celebratur à Val. MNax. Celetus eques Ro. qui Cæſari iubenti, ut quendam filiorũ abdi caret, reſpõdit: Celerius mihi Cæſar omnes filios eripies, quàm ex his ego unũ nota pel- lam mea. Abdicari autẽ ad tempus potuiſſe, uidetur credidiſſe Seneca libro Controuer- ſiarum tertio, apud quem quamplurimaab- dicatorum exempla leguntur. Illud non omi ſerim, ſuperuacuum fuiſſe exhęredationum cauſas ab Iuſtiniano nominatim ſcribi, ſilex abdicationis non fuiſſet arrogata.
Quid ſit edere, ex Labeonis ſententia decla
ratum:nec omnino recte rectitutum fuiſſe eius locum d Politia⸗ no in Miſcellaneis: atq; quid ſint aduerſaria. CAP. XXIX.
N lege prima, in Digeſtis, tit. de edendo.
L Eum quoq;h edere(inquit VIpianus) La- Auc. frun
beo ait, qui aduerſarium ſuum adalium pro ducit,& demonſtrat quid dicturus eſt, uelid dicẽdo quo uti uelit& ẽ. Neminẽ, puto, latet in Miſcellaneis ſuis Angelũ Politianũ oſten diſſe, nõ alium, ſed albũ: item, non dicturus, ſed dictaturus, in Pandectis Florétinis legi. Cæterũ nec tamen omnino iſtud nos proba mus:quandoquidem uix eſt ut aliquem ſen-/ ſum elicias, qui nõ de uerbis extorqueatur. Noſter codex, ut in aliquibus inemendatior eſt, ita quædam uerba habet, unde ſcripturæ ueritatem poſſimus coniectari. Legendum itaq; hoc modo eſt:Eum quoq; edere Labeo
40 ait, qui aduerſaria ſua ad album producit, ut
demonſtret, quid dictaturus eſt, uel id dicen do quo uti uelit. Sciendum enim eſt, Latinè aduerſaria dici tabulas rationũ tumultuariè confectas: quæ idcirco conſcribũtur, neres memoria excidant. uulgò dicimus notas, uel quinternetos. ſolent enim mercatores ratio- nes ſuas chartulis quibuſdam ſummatim in- ſcribere, quas& inducunt& circũſcribunt, deinde diligẽtius æſtimato calculo in libros
so rationum referunt. Igitur eum edere Labeo
exiſtimauit, qui ad album prætoris aduerſa- ria producat,& demõſtret rationes illas ſum matim,& per notas in eis deſcriptas, quem- admodum in calendarijs ſeu libris rationũ, ſit extenſurus:etiam ſi non omnẽ rationem, quę in aduerſarijs annotata eſt, uelit in calen darium referre, ſed aliquam partem tantum. & hoc modo clariſſimus eſt Iuriſcõſulti ſen- ſus. De aduerſarijs Cicero in oratione pro
6o Roſcio mẽtionem facit: Vſqueadeo ne te di
ligis,& magnifice circũſpicis, ut pecuniam non ex tuis tabulis, ſed ex aduerſarijs petas: ſuũ codicem teſtis loco recitare, arrogantiæ eſt:ſuarum præſcriptionũ& liturarũ dhner,
aria
qicquam prom ninni cotrnigel guit enim mel ogrellus decun ankeciſſem, und nerpoſteros q nilem. Verum ſceniteſponde vbebit dumid cllntedeceptu bne Triphonal ulumina edidiſ lateſcerentlh umpreuidere di& utinamhe wille horæ, qu minotemerec