dteg. e

eh

8

g l ſatla lo deſtinũ le Unra inateres qi Gi, Graci 5 i

t Jonede Lifee⸗ Soneos autoresianinin endiſſe ni endiſſe: niſiisplneen ctiſimus Suntguihe

ne duarum ſororüufi9

ur. Alius eſtlſidoniernn in loco exeics atorin detropolitanosdiciami alſum eſt cum unjimu uaſi matrix cii qit tuncum ſiveneleetllcr vur per Nau Gtencum poles dici madiſt es deductæ ſunrquonühm natres ſunt meminit&li-

vdides.

et cttruexein vr inc ſorut un/9ChT

uarijs opinionbuin ctor e,quomoiolbdl ebeãt.& cebrorlenm⸗ ontrouerſum defedi mus litem uelo üitu aeſt cöreſteiddin, põdeanic cörarſbage

r.controuel 1 crod h mines, leoll„ 4 erlaparbe . 10 Nle

controll abis coſta

77 wod 1 turi s uerbls ofurcon de iuriſd. tũqgytiud.

2 CCeP ,g ſtiudiciũa cbu

atae de offi.

2 Diſpunctionun lib. II. 3

dl waae 5. * intahin rub. de ſtinianus& Rom. Pontifices in Decretalib. enenä

uocis proprietatem non obſeruent. Cæterũ & dubitatum eſt, quomodo intelligatur iudi cium:& aiunt, poſt litem conteſtatam ſolum eſſe iudicium. quam ſententiã Iſidori autori tate confirmant: Qui forus, inquit, eſt exer- cẽdarum litium locus, à fando dictus, ſiue à Phoroneo rege, qui primus Gręcis leges de dit. Conſtat autem forus cauſa, lege,& iudi- cio. Cauſa, à caſu quo uenit, dicituùr: eſt enim materia& origo negocij nondum diſcuſſio- nis examine patefacta: quæ dum proponit᷑, cauſa eſt:dum diſcutitur, iudicium: dum fini tur, iuſtitia. uocatur autem iudiciũ, quaſi iu- riſdictio:iuſtitia, quaſi iuris ſtatus. uerba hęc Iſidori quàm inepta, q́; falſa ſint, nemo arbi- tror doctus ignorat.& in primis ubinã gen- tium reperitur forus maſculino genere, hoc in ſignificatuenemo enim ex antiquis hoc di xit:nec dubito, ſi Papinianus, aut alij Iuriſcõ ſulti ita dici audirent, quin barbaram uocem deridiculo haberent, deſpuerẽtq́;. Sed& ety mus ipſe nihilo melior:fari primã producit, forũ corripit. A Phoroneo uerò dictum qui credam? cum Phoroneus Argiui regis no- men, id apud ſuos Argiuos non obtinuerit, ut de ſuo nomine forum dicerent: ipſi enim Mxy α ᷣασςεναιππνηαμριο dicunt, non forũ. quin νε ε apud ueteres Græcos cùm tribu cum ſignificet, tum& alia nihil ad forum fa- cientia. ut non parum mirer Philelphũ, alio- qui uirum eruditiſſimũ, maluiſſe Iſidori ine- Ptias quadam oratione ſequi, quàm grauiſſi mum autorem M. Varronẽ, qui lib. I. de lin- gua Lat. forum dictum à ferẽdo ait, quod in eum locũ litigantes controuerſias deferant, ſicuti negociatores res quas uẽdere cupiũt. Sed& quod ſubſequit᷑, dum diſcutitur cau- ſa, dici iudicium, aut aliter intelligẽdum eſt, quaàm uulgò fit, aut non ſatis rectè opinor di ctum:quippe iudicium etiam dici ante litem conteſtatam oſtendit Iuriſconſ. qui ubi cœ- ptum eſt iudiciũ, ibi& finiri debere ait. quæ uerba Bartolus& alij omnes interpretãtur, ut ſit cœptum a ſolius citationis tranſmiſſio- ne. Igitur exiſtimo Iſidorũ non ad uocabuli ſignificationem reſpexiſſe, ſed ad res ipſas. quis enim admittat, cauſam ubi diſcuſſa eſt, dici iuſtitiam? id certè non conuenit defini- tioni:nam& propriè negociũ diſcuſſum di- citur cauſa, ut Bartolus& cæteri tradiderũt: cùm tamen Iſidori uerba non ſatis id admit- tant. Arbitror itaq; hanc fuiſſe eius ſenten- tiã, ut cauſa eſſet uerbũ generale, quod com- Prændat principium negocij, cùm proponi- tur,& cùm quis deliberat,& proponit ut liti gat: ubi autem ea diſcutit᷑, eſt iudiciũ. quod accipiẽdum eſt, non ſolùm cùm ipſum factũ diſcutitur, ſed etiam tractantur quæ præpa- ratoria dicimus ipſius diſcuſſionis. at ubi iu- dicatũ fuerit, dicitur facta iuſtitia: quia tum ius ſuum unicuiqʒ eſt redditum. nam& ſi iu- dicium A iuriſdictione dicitur, id cõſtat, ante litis conteſtationem, iuriſdictionem dici cœ

10

20

30

4⁰

60

ptam. Illud non omiſerim, non minus quàm Iſidorum falli eos, qui iuriſdictionem non à dicendo iure, ſed à ditione, hoc eſt, dominio iuris appellatam perquaàm ridiculè tradide- runt.& hæc quidem ſatis.

Quid ſit pecunia erania, non peroſa, apud Iu

riſconſultum tit.de ſolut. CAP. XXV. Oban Scæuolæ uerba hæc ſunt, in tit.

de ſolutionib. Creditor obligatam à debi tore pecuniã, ut alia die accepturus diſtulit: mox pecunia, quia illa reſpublica utebatur, quaſi heroſa iuſſu præſidis ſublata eſt: reſpõ- di, detrimentũ creditoris nõ eſſe. Vidẽdum eſt quid ſignificet uox illa inſolens, heroſa. & ut mittam Accurſij ineptias, cùm ad uete res codices confugiſſem, deprændi G ręcam dictionem corruptam circũferri: non igitur legẽdum eſt heroſa, ſed tονε. ſignificat era nos Græcè mercedem, tum etiam collationẽ pecuniæ, uice cuiuſdam tributi indictæ,&r 75 σαισιορνορχσχm id eſt, à contribuẽdo. autorem hu ius rei citant quidam Athenæũ. Plinius Se- cundus uocis ipſius mentionem facit, apud quem extat Traiani epiſtola in hũc modum: Amaſenos cõceſſum eſt eranos habere, ſi ta li collatione nõ ad turbas, nec ad illicitos cœ tus, ſed ad ſuſtinendam tenuiorum inopiam utantur. Ex his igitur conſtat, quid Juriſcon ſultus intellexerit. Meminit εραν& Iu- lius Pollux libro octauo,(α.ρᷣ. ⸗ℳ.

Regsltituta Græca diclio, atque declarata in

l. uerbum. C. de infam.& conſideratum Lucæ uer⸗ bum in Euangelio. CAP.XXVI.

Mperatoris Gordiani, conſtitutione cau-

tum eſt, cùm iudex cauſa non cognita ac- cuſatori dicit, υνωννιασιν,àᷣν˖‚ on idcirco eum notari infamia. dubitarunt aliqui de uocis ip ſius ſignificatione:& ſciẽdum eſt ad hoc tra- hi ut ſignificet, calumniatus es. Vſus eſt hac dictione Lucas in Euangelio:&α&α⁴σισα 2αά⁵e⁷ν 7ε, ι 2ρ σσννοςρννιννσααπησν μκ cßued zoio SNovioig veνneminem cõcutiatis, neq; calumniemi- ni,& cõtenti eſtote ſtipendijs ueſtris. Dedu- citur id uerbum ab eo quod eſt ficos mande re.Scribit Feſtus, apud Atheniẽſes dictos ſy cophantas, quoniã cum fici eſſent in precio, mulcta indicebatur his, qui eas auferrent: at qui aliquem accuſaret huius criminis, ſyco- phanta dictus, qui litem de re leuiſſima ordi- retur. hinc cœptum eſt trahi ad calumniato- res,& uiros nihili. Meminit hoc ſignificatu Ariſtoph. in Pluto,& Terẽtius, Plautus, cæ teri. Quapropter ridicula eſt Accurſij inter- pretatio, neſcio quid ex Xeſopi fabula aſſe- rentis. Græcè autem legẽdum συνυανιρſco, non autem Latinè ſyncophanta. indicio ſunt antiqui codices.

Quid ſit ediclum perpetuum:& quædam ad Iulianum luriſconſultum pertinentit. CAP. XXVII.

XFIdeamus quid in Iure ciuili ſit perpe- tuum edictum: cuius titulos atqʒ ordi-

Lcreditor. ff. de ſolut.

l. uerbum. C. ex qui. cau. inſam. irrog.