23

ſcribendum erat, alias autem arbores duos pedes. Id ex Græca ipſa Solonis lege cõſtat, cuius Plutarchus quoq; meminit. ea in hunc modum in Pandectis extat: Eaν ziο aeρλᷣάοννu aß MOie Xela ουεαόνꝙνν& εεοꝓν α 2œπραννν α zTeuop ν ενπνυνeν xꝭe biux AW0 reœg, Ccν ce ⁊uπνeιꝝονσνop d01ſa, d02g 25 Balo⸗ 8 700 ι˙ x Aerr eip. ta Aopεx Sα‿‿λέοα ν συxνν gůea odæo d& τν αάοσQσν πεν&eν„ zœ αάᷣ ⁵σ⁴x MUo r1ᷣQe. Cur autẽ hic error inualuerit, non aliud in cauſa fuiſſe exiſtimauerim, qᷓ; quòod in Iuſtin. Codice, Valentis Imp. legẽ eſſe ani maduerterant, quæ, neſcio quid, de quinq; pedum præſcriptione loquitur: ſed ea alium ſenſum habet, ut ex Iunij Nipſi commenta- rijs alibi declaraturus ſum. nam& mutatos quandoq; in ſepulchris fines apud Cicero- nem II. de legibus traditur. Sanè& quod uul gò translatũ eſt paſſum, malim ulnam: dν„νέα enim id quoq; menſuræ ſignificat.

Ex mala interpretatione l. Lucius. de fer-

uit. ruſt. præd. quædam Bartoli, cæterorumq́; diſtinctiones adductæ, de albo tolluntur. CAP. VII.

E ſeruitutib. ruſticorũ prædiorum lex

eſt G ręcè ſcrip ta his uerbis: Asαιοοσ Tiπν Tai Eaν dAp s a⁴ν. 5xσνο Seoros ae᷑ ¶ Lel⁴ν πν ναάιν ακιηꝙνεαά‿˙ε&& Wicdν r- Fpog 1⁴ετ, Tlid wεα XxeℳεQρσ οουι ⁴ S A 7 0l- xix σσ τ⁴νσι bæ 44, 4 d C, 2564. Lucius Titius Caio Seio fratri ſalutem dicit pluri- mam. Ex aqua fluente in fontem, quem in- ſtruxit in Iſthmo pater meus, do,& ob gra- tiam concedo tibi digitum, in domum tuam in Iſthmo, aut quocunq; uolueris. quæro an ex hac ſcriptura, uſus aquæ etiam ad hære- des C. Seij pertineat.& Paulus reſpondit, non pertinere. Huius rei rationem ego arbi tror: quoniam non tanquam ius, ſed in mo- dum ſimplicis facultatis conceſſum erat, ut aqua duceretur. Item uerbum Xæeονρσα οui, id eſt, gratificor tibi, perſonam reſpicit:& ideo ad hæredes nil tranſmittitur. Vnde cõſtat in textu qui Latinus circũfertur, legẽdum non eſſe, ius aquæ fluẽtis, ut paſſim habetur. nam cùm Bartolus diſtinxiſſet ea ratione, ut cùm uerba conceſſionis referuntur ad factũ, con ceſſio ſit perſonalis: cùm uerò ad ius, tunc ad hæredes trãſeat:& huic opinioni cùm ob- ſtaret id reſponſum, quo dicitur, concedo ti- bi ius aquæ,& cætera: eò confugit, ut rurſus ſubſecaret, an conceſſio terminata eſſet, uel ne. quæ quidem ſunt meræ ſcholaſticorum cruces: tantum refert, incidiſſe uel in depra- uatos, uel malêètranslatos codices. quapro- pter antiqua translatione abraſa, non dubi- to, quin æquiſſimus& doctiſſimus quiſque pro nobis ſit. Illud non prætereundum, Xc- curſium hic tam ineptè, digitum aquæ, intel lexiſſe, utplanè conſtet, mechanicarũ rerum nihil ſciuiſſe: quandoquidem etiamnum uul g menſores& hydrometræ nõ aliter aqua- rum menſuras colligant, quàm per digitos, Palmos, pedes: quarum rerum rationem in

D. Andreæ Alciat

10

30

40

50

24

Iulij Celſi cõmentarijs, quos de arithmetica arte facit, legere memini. ſed quoniam toga- tus aliquis uulturius exclamabit, ένQνε mQ⅔ von hic referre ſuperſedeo.

L. iura. ffrde legib. cum non ſat reclͦ acape-

retur, alio modo declarandam. CAP. VIII.

Vra conſtitui oportetinquit Iuriſconſul-

tus Pomp.) ut dixit Theophraſtus, in his quæ 2ν πινεꝓp accidunt, non quæ&ναꝶρ⁷ . Subſequit᷑ deinde Celſus: Nam ad eapo- tius debet aptari ius, quæ frequẽter& facilè, quam ad ea quæ perrarò eueniũt: quoniam, ut ait Theophraſtus, ꝙ&πακεν Nis kalvden 04 0αο,ιν Has leges ita interpretãtur recen tiores Iuriſcõſulti, ut caſus qui raro accidat, non habendos in conſideratione exiſtimẽt: quod nequaquam ipſe probauerim. Quare ſciẽdum eſt, nomothetas non ſimpliciter au- tores legum ſignificare, ſed ipſos qui princi paliter leges promulgant: qualis apud Græ- cos Solon, Draco, Minos, Lycurgus: apud nos Pompeius, qui tulit legem Pompeiam, Iulius legem Juliam, Cornelius Sylla legem Corneliam,& ſimiles. Ipſi uerò Juriſcõſulti Vlpianus, Paulus, Scæuola, non ſunt*ρο⁸ε ⁊uι ſed legum interpretes:hi plerunq; caſus referunt, qui rariſſimè eueniũt: quapropter de his in ſupraſcriptis reſponſis minimèin- telligendum eſt, ut uulgò fieri uidemus. Sed & rariſſimos caſus non conſiderari fatẽdum eſt, raros tamen cõſiderari: uerbi gratia, Fœ mina uel ſeptenos parere poteſt, iſtud eſt ra- riſſimũ: poteſt& tergeminos, iſtud rarum: unum uerò uel duos, frequens. quodigitur ſtatuendum? certè medium illud, tres poſſe naſci.quamobrem Paulus, Quia, inquit, fie- ri poterat ut tergemini naſcerẽtur, quartam partem ſuperſtiti filio aſſignauerunt, ⸗π* xae i uo, ut ait Theophraſtus, Maœtadeso ol vo- Lobeτ. ideoq́;& ſi unum paritura ſit& ẽ. hoc enim modo legenda ſunt Iuriſcõfſulti uerba, quæ in uulgatis codicibus tam peruerſe cir- cunferũtur, ut nullum ſenſum accipiant: cui rei inſignem errorẽ addidit Accurſius, qui tergeminos interpretatus eſt ſex.

L. aduerſus. de arbit. quorũdam temeritate corruptam circunferri. CAP. IX. Duerſus ſententiam arbitri fit, ſi peta- tur ab eo à quo arbiter peti uetuit: ꝗd

ergo ſi à fideiuſſore eius petatur, an pœna

committature& putat Julianus committi,&

60

ita Sabinus ſcribit:nam 25 uνας à reo peti- tur. ita legenda ſunt Iuriſconfulti uerba. ſi- gnificant autẽ, cùm à fideiuſſore petitur, per quãdam, ut ita dixerim, poſſibilitatem à reo peti, cùm ſi fideiuſſor ſoluat, actionẽ habeat contra reum. Verba autẽ Græca non ſolum in Tuſcorũ celebri archetypo, ſed& in alijs antiquis codicib. ita ſe habent, ut nemini du bium eſſe debeat, quin quiſquis ille fuit, qut uulgatam translationem induxit, longèab- errauerit, impoſturamq; cæteris fecerit.. it

L antioui Ti pars hæn

ohſkrm uxrnuul ſuy Lpianus 0

m cius uocls 1a Lerbũ.7e umurlic rium iilem Accurſiũ dequoninm ult du Hacile fuit 30 diquid ego ml museius errof nueliuſtam cal ilotũ reus fat umhominis.8 une accipitur, deroico, cuidls ine itiduunt: eeſpe iperexcellentiam mrma Eyu ponlum erat, res tus lub ipſuml mait Inde natun dcum res iuxta rering euer riine propoſt eg hacere teltu inPhiopſeude 8 7g Tur or li olernecenin mapgoal.N 10 Tmodig omr machgi nrio mutä ſcem tto laltatu gel

ſar ſed veriſim Moüilimds,

7 un awcnlam n alaon ntnn ſer