ell Mleuſſelle ergtngr demq; iuriseſtäocelle orum, atq; deenas 1 uæ poteſt rrrſusſolilt

nhomine— rr cum filio. ltterius inliſtere apralentrlcg. i.

n enim me prateit ftt llectus, ut exitimorman

Greum reſpollin li l. Thais.9. 6 1 gforc.

x cuius igrorantuaniinicraii berraucrunt.(Ah XI-

na lex in tit de aciioniha b. circunfenu quæ ſi oin antiquis Digetwin icitur,& emertiüua u lgatiorbusdflei ſa r rocuraor efeinlit agenrarũ- oaſculaini öta: ug x Luusb n Su, 2⁴⁵ m luü nüule eium obligrfe prvis untur, brizäcltnun Qæterum rerinepe cſc io quis inuerti 1

7 Diſpunctionum lib. J. 1

lo ſubſcribat, reliquatorem ſe alicuius eſſe: ſi re uera non ſit, dominũ nequaquam obli- gari. Non refero Accurſij translationẽ: quo niam cum, ut dicitur, neq́; cœlum, neq; terrã attigerit, operæprecium non arbitror, talia chartis infarcire.

Pauli reſponſum tit. de adulterijs, haclenus

ineptè perceptum, ex mala unius Græcæ dictionis translatione. CAP. XXVI.

Kulus libro primo ad legem lul. de adul Daus cuius reſponſum ſub eodem titu- lo in Digeſtis relatum eſt: Lex, inquit, Iulia ſtuprum& adulterium eruS⅜xα ap- pellat Olopav. Sed propriè adulterium in nu- ptam committitur propter partum ex altero cõceptum, compoſito nomine: ſtupr um ue- rò in uirginẽ, uiduam ue cõmittitur, quod Græci αναν appellant. Igitur quod in uulgatis codicibus eſt, promiſcuè, abraden- dum eſt: quandoquidem non id nœ‿τακνννινυ cœe ſignificat, ſed potius quod dicere ſole- mus, abuſiuius& magis impropriè. quod uelpr opter leges municipales notãdum eſt, cæter osq; id g genus tractatus, quibus per ex- tenſionem uerba nõ accipimus:& quꝛ amuis latius quoq; aliquando capiamus, uixv eſt ut ad hunc maiorẽ abuſum trahamus, niſi for- taſſe ſit fauore teſtamentorũ:pro quibus ſu- ſtinendis non impropriè tantum, ſed, ut Ra phael Comenſis ait, improprijſſimè quoq́; uerba declarantur.

Saæuolæ Græcum reſponſum aliud uulgata translatione ſignificare quam debeat. CAP. XXVII.

Efertur& in fideicõmiſſarijs libertati-

bus huiuſmodi Scæuolæ reſponſum. Sorore ſua hærede inſtituta, de ſeruis ita ca- uit: Bsàαμσαν⁹ Tacene Yuuνde L d οu, 2 nafæxeraäna: XO 2 2zi,o 35 Acux 7ε½ μeιν Qπνρ α Tuα‿τ⁶ντανν e 6yG S 6bb ſe a d gis Lcν Nicpss a ισασ,ενπσυσνησεσe˙ε αεοι aßeuon, KLuelal vVœ‿ σ 12 yuεα εμν. quæro, ſi paratis actoribus ra- tiones reddere, hæres libertatẽ non præeſtet, dicendo eos nõ placere ſibi, an audiendi eſ- ſent. reſpondi, non ſpectandum quid hære- dib.diſpliceret, ſed id quod uiro bono poſſet placere, ut libertatem conſequantur. Eas au tem uoces Græcas, quiſquis ille fuit, ita uul- gò tranſtulit: Volo,& rogo dulciſſima mea ſoror, in commẽdatione te habere Stichum & Damam meos actores, quos ego non ma- numiſi, donec rationes redderent: ſi autem tibi placuerint, ſignificaui tibi mentẽ meam. Quæ uerba utcunq; translata ſatis congru- unt Græcis literis, refer untq; totius eluſu⸗ læ ſenſum: ut quod inde ſequitur, omnino ſit abradendũ:ſignificaui tibi mẽtem meam, id eſt, ut redditis rationib. ſint liberi. Poſtre- ma enim hæc uerba ſupra contextũ Juriſcon ſulti pro gloſſemate ab aliquo addita, deinde in ordinem ipſum ab imperitis relata credi- derim:quæ quanti momenti ſint, nemo cer- tẽ non uidet:cum longè dubitabilior ſit is ca

10

20

30

40

50

60

ſus, quem ſimpliciter Græcè Iuriſconſ.-pro- poſuit: alioqui ſi ea uerba in fideicommiſſo fuiſſent, nemo dubitaſſet hos boni uiri arbi- tratu fore liberos.

Luliani ſententiam quandam iure non ꝛſub⸗-

ſiſtere, niſi menda de illius ſcriptis tolla⸗ tur. CAp. XXVIII.

Pud Iulianum, de ſuis& legit. Quòd,

inquit, nepotes ex cõſuetudine cogna ti appellanitur, non proprie, ſed per abuſio- nem potius accidit. Quæ uerba ſi hoc modo legantur, id neceſſariò probant, cui nemo non, qui peritus ſit, reclamaturus eſt, gene- ris uidelicet uerbum per abuſionem de ſpe- cie dici:id enim falſum eſt. Nam cum cogna tio, uox ſit generalis, quæ agnatos cõtineat, non uideo cur nepos eciam poſt mor tem te- ſtatoris cõceptus, non dicatur propriè fuiſſe illi cognatus. Quare& antiquum meum co dicem,& eum qui Florentiæ ſit, non dubito longè fideliores eſſe:in his ita propeẽmodum eſt, non proprieè, ſed lper abuſionem, uelpo- tius ρραναν accidit. Significat autem uo- cula hæc, per relationem:& hic eſt ſenſus, ut cùm teſtator ſit mortuus, non poſſit habere cognatũ, tamẽ per quendam quaſi abuſum, uel potius relationem ad hoc tempus, ſi ui- ueret, dici cognatum. Illud ergo quod dixe- ra t Iuriſconſ.per abuſionem, ſtatim emenda uit, inſuper Græcã illam dictionẽ additãdo.

Declaratus Juriſconſultus, dum amphora- riumn uinum explicat,&ræcamq́; uocem Latinæ ſub⸗ rogandam. CAP. XXITX.

N ultima lege, de tritico, uino,& oleo le-

gato: Quodli, inquit Iuriſconſ.ita eſſet le- gatum, uinum amphorarium, Aminæum, & dulcia omnia:nihil inter dulcia, niſi quod potionis fuiſſet, putat Labeo&ëẽ. In antiquo codice non Aminæum legitur, ut ſit ſpecies uini, cuius Vergilius& Auſonius memine rint(ſyllaba tamẽ in illo inemendata, ſunt& Amineæ, pro ſunt etiã Amineæ) ſed potius Græce aαεντκꝓ, id eſt, optimũ: quod quidem in iure non multum referret, niſi Comenſis Raphaél in ea aduerſus Bart. fuiſſet hæreſi, ut ſi generi una tantum ſpecies adderetur, exiſtimaret per ſpeciem genus non reſtrin- gi: ſi uerò poſt genus plures ſpecies annu- merarẽtur, tunc coarctari. Cuius opinionis argumẽtum ex ſupraſcriptis uerbis collige- batur:quaſi non aliam ob cauſam dulcia om nia reſtringantur ad potiones, q́; quia duæ enumeratæ erant potionum ſpecies, uinum ſcilicet amphorariũ,& uinum Aminæum. ſed, uti dixi, inemendatus eſt codex: non ta- men diſfitcor Raphaelis ſententiam longè mihi probabiliorem uideri, quàm Bartoli, qui hoc in tractatu ita diſtinguit, ſecat, ſubſe cat, minutiasq; rurſum diuidit, ut in clariſſi- ma re chaos ipſum induxerit,

PRIMI LIBRI FINIS, bb

l. item prætor. c. Rodolph. ubi Ab. de reſcript.

In l. quæſitum.

S. fi. ff de ſundo inſtruct.