455

5 Sicerta pecunia à lege conſtituta ſpeciali alicui delicto ſit, ea

proprie mulcta dicetur.

10 Res exemplo declaratur. 11 Mulctæ ctiam hodie incertæ ſunt, licet ſtatutum ſit, quatenus mulctam dicere magiſtratus poſſunt.

4 I. aliud. 5. eo.

6 5 Bald. l. j. col. V. C. ne ex del. def. c c. q 1m7 ſit.

de uſccr.

Athenienſes mulctas in aram

Aieεs ναπ᷑νπν ννον dedicabant.

IQvA peœna.)

Scripſerat An tiſtius Labeo, pœ- nã& mulctã idẽ eſ ſe: ſed Paul. falſum id exiſtimat,& prę ter cęteras, tres dif ferentias adducit, quib. probet aliud eſſe mulctã, aliud pœnã.t Sentẽtia ta men Labeonis, in- ſpecta uocabuli o- rigine, uera eſt. Quandoquidẽ ſu- pra ex uetuſtiſsi- mis ſcriptorib. ad- monui, mulctã O- ſcũ eſſe uerbũ, quo pœnaſignificetur. Sed Paul. ſecun- dũ temporũ ſuorũ

intelligant᷑, qui eodẽ teſtamẽto, uel poſte riore loco manumit terentur:niſi manife ſteis à quopaterent᷑, contra defuncti uo- luntatẽ doceretpeti. LABEO LIB. IIII. 2⁴αν EX PAVLI EPIST. LEXCCXLIIII.

8 qua pcœna eſt, mulcta eſt: ſi qua mulcta, pœna eſt.

Paulus utrunq; eo- rũ falſum eſſe:nanq; harum rerũ diſsimi- litudo ex hoc quoq; apparet, ꝙ; de pœna Pprouocatio non eſt:

cõſuetudinẽ loquẽ

di mulctam accipit, qua inſpecta, non eſt du- bium expoſitionem Labeonis ſuſtineri non poſſe. Connumerauimus autem ſuperius* quamplures differentias, in horum uocabu lorum ſignificatione: nunc de tribus ſolum attingendũ eſt, quæ à Iuriſconſulto referun- tur. trima eſt, quòd à pœna non prouoca- tur, à mulcta uerò prouocatio eſt:quæ uerba uario modo à Doctoribus accepta ſunt. Sed

Bartolus intra tẽpus ꝓᷣuocandi defuncto reo 40

pœnã deberi, mulctã uerò non deberi inter- pretatus eſt:hincq; probari exiſtimat, pœnæ pPetitionẽ in hęredes quoq; cõpetere, mulctę uerò morte rei extingui. Quæ ſentẽtia mihi uidet᷑ nõ ſatis recepta eſſe:crebrius enim tra ditũ eſt à pœna nõ eſſe prouocationẽ:qᷓniam ſi de delicto cõſtet, cum à lege pœna impona tur, ſi quis ꝓuocaret, non de facto iudicis, ſed de iniquitate legis cõquereretur& ideo ad- mittẽdus non eſt: quod in mulcta nõ proce- dit, quæ ab ipſo iudice dicitur, non aũt a lege certo modo diffinita eſt. Quapropter ſi quis eo prætextu à pœna appellaret, quòd inno- xium ſe diceret, uel quòd ex lege huiuſmodi pœna affici nõ poſſet, dubiũ nõ eſt, quin ad- mittẽdus foret:nõ em̃ hoc caſu de legis iuſti- tia, ſed de ius dicẽtis facto diſceptaret᷑ b. Cui ſentẽtię nõ abſimile uidet᷑ t qͥd traditũ eſt, tã- etſi manifeſtus uſurarius appellare prohi-

beat, ſi tamẽ aſſerat ſe tantũ fœnoris nõex- torſiſſe, inq; quãtitatis modo pręgrauari, ꝓ- uocationi locũ eſſe:qᷓd Iac.& Albe. probant.

Neritò igitur cũ quis facinoris cõuictus eſt,

ſtatim pœna à lege cõſtituta debet᷑: at mulcta

20

30

50

60

D. Andreæ Alciati in tit.

456

nõ prius debet᷑, qᷓ; in reiiudicatæ uim ſenten- tia eius indictiua trãſierit. Nã& Corn. Tacit. lib. XII. Cenſuit inquit) L. Piſo Cõſul deſi- gnatus, ne mulctã a Tribunis dictã quæſto- res ærarij in publicas tabulas ante quatuor

ſimulatq; em̃ uictus quis eſt eius malefi- cij, cuius pœna eſt ſtatuta, ſtatim ea de- betur: at mulctę pro uocatio eſt, nec antè debetur, qᷓ; aut non eſt ꝓuocatũ, aut pro uocator uictus eſt: nec aliter qᷓ; ſi is dixe rit, cui dicere licet. ex hoc quoq; earum rerum diſſimilitudo apparere poterit, qa certæ pœnæ ſingulo rum peccatorũ ſunt, mulctæ contra: quia eius iudicis poteſtas eſt quantã dicat, niſi

mẽſes referrẽt, me- dio tẽpore cõtradi cere liceret, deq; eo cõſules ſtatuerẽt.

fSecũüda differétia eſt, ꝙ pœnam qui libet iudex, quide licti cognitionẽ ha beat, inferre po- teſt, at mulctã his ſolis dicere licet, ꝗ bus ex lege uel ma datis principũ cõ- ceſsũ eſt. Quapro- pter nec magiſtra- tus municipales ¹, nec defenſores ci- uitatũ, nec delega- ti iudicũ, iuriſdicti onẽ ſuã ꝑ mulctæ cõminationèé tueri poſſunt. Quod& in arbitro dicendũ eſte, niſi ex cõpro-

miſſo hæc ei pote- ſtas à partibus data ſitt. Tertia differẽtia eſt, quia certę pœnę ſinguloꝶ peccatorũ ſunt, at mulcta incerta eſt,& ex arbitrio ius dicentis pẽdet.ubicũqʒ igit᷑ delictũ perpetratũ ſpecia le eſt,& certã pecunię taxationẽ in ultionẽ nõ habet, ibi propriè mulcta eſt:ut ſi quis cõ tumax fuerit, corã tribunali irreuerenter ali- quid egerit, prætorẽ cõtumelioſe cõpellaue rit, etſi qua ſimilia: hæc enim delicta cõmune aliquod nomẽ nõ habẽt, ſed ſpecialiter deſi- gnant. Ea uerò quę cõmuni generaliue noĩe dicuntur, ut ſtuprũ, furtũ, falſum, peculatus, certas& à lege conſtitutas habent pœnas,& ideo in eis mulcta proprieè locũ ſibi nõ uẽdi- cat. Quo fit, ut tametſi ex lege municipali li- berũ arbitriũ circa pœnas delictorũ prætori conceſsũ ſit, quis furi, uel adultero pecunia riam pœnã indicat, nõ tamẽ propriè mulctaſ ſe dici poſsit: quoniã huiuſmodi delicta cõ- munia generaliaq; ſunt, at mulcta de ſpecia- lib. infligit᷑. Quod ſi certa pecunia in pœnã à lege conſtituta ſpeciali alicui delicto ſit, ea propriè mulcta dicetur:cũ enimante eã legẽ incerta eſſet, quis deinde ex cõſtitutione ad præfinitã taxationẽ redigat᷑, ſeruat tamẽ no- mẽ ſuũ:fuerbi gratia, Si clericus fruſtratorie appellaret, uel procurator ab executione, ar bitrio iudicis olim mulctabat᷑s:deinde cõſti- tutũ eſt, ut L. argenti libras ſolueret, an ideo minus hæc mulcta dicetur: Etpropriè mul- ctã eſſe dicendũ eſt, idq; etiam ex hoc reſpõ- ſo probat᷑ licet aliter Accurſ. ſenſerit. Quod et de ea pecunia arbitror, quam fiſco iudices litium protelatores exoluere cogũtur mul⸗ ctam

j taun K 4 6 ſaus umulärum cogt tinchbexplic nachreluſbunhu dükradlb mut ſguſt ilkopusbor eihfei ulenligtte cutna dunm. nurnta adomoſcpard draliz alum onſ rukkio zuiuneſponſt nirnanſttædum. Rahrnquiiſgnfeet dypentyo ypotyyron Dhronſuuebuucluäum. abunhete mibyns cgno numn ex feguenior fect luuſnteti, nilhpeit CrKrVaE.) Ex pe u unprioreſthwiuſr düblsſtruGtilbus piusſciendu eſt, üsftcöſtabaſe malicreiſuſtine Niathiorülabole arüblVitruu- doppfledant 9 cherluerculs,

e l noner nib. de ql.

8

dman te L 9 murmoreis baſl

itadium nöell merrie