30

3¹

lfin. C. de 8·

22

ndi.in fin.

cti. empt.

33

34

uæſits.§.

T.

35

d& ſi. de fruct. .quæſitll. pecularia.

36 oll. in tra. cr.

§. illuc. de ua quot.

453

honeſtant᷑.¶Cæterũ quæ inutilẽ maritũ nacta eſt, eadẽ interpretatiõe uidua cenſebit᷑ t Sed qua ratione moueri legislatores exiſtimabi- mus, ut erga uiduasindulgẽtiores ſint? Et cre dibile eſt ſexus imbecillitati miſeritũ fuiſſe, quiper alios regit᷑,

ut plurimum infi- FStructurã loci ali,

dos,& dominicaßꝶ.

rerũ negligẽtes. In Mlllis ex tabulis fa- lege põtificia illud ctam, quæ æſtate tol quoq;cõſiderariui lerent᷑,& hyeme po-

det᷑, ut præmijs ui- duitatis adductæ, nõ facilè ad ſecun- das nuptias relabe rentur, quas ea lex nõ ſatis approbat, ſed in cœlibe lecto caſtæ eſſent: quod quò dif ficilius his eſt, quæ illicium Veneris expertæ ſunt, eò& cõmendatione dignius: ſiquidem,

ut græco prouerbio admonemur, σνινρια σα æ, q́uis hæc rara auis, ut uulgò dicitur.

(§. STRVCTVRAM.) Fiut plerũq; ſtructu

ræ ex tabulis exemptiles: funde dubitari po-

tuit, an illæ ædiũ ſint, ita ut domo uendita de-

beant᷑.& eſſe Labeo ſcripſit: cũ enim perpe-

tuò in hũc uſum paratæ fuerint, tametſi quã- doq; tollant᷑, remanẽt tamẽ ædiũ b, ſicut& cæ tera quæ ædificio detrahunt᷑, ut rurſus repo- nant᷑, ædiũ permanẽt. t Quo argumento arbi

trarer etiã telaria, uel uitraria, quibus in fene ſtris utimur, licet exemptilia ſint, tamẽ uendi

ta domo deberi:in perpetuũ enim uſum para

ta ſunt, nec alij præterea feneſtre ſolent cõue

nire, niſi ei cui obturandæ ſpecialiter effecta

ſunt. quod nõ eſt in cęteris operibus, quęru-

torũ cæſorũq; appellatione recipiunt᷑. iIn ſpe cularib.uerò, licet eundẽ uſum pręſtẽt:, aliud Pegaſo& Caſsio uiſum eſt:cùm enim precio ſiora ſint, in ornamento ædiũ magis, q́; in in- ſtrumẽto habent᷑.ſcõficiebant᷑ autẽ ex ſpecu- lari lapide in tenuiſsimas cruſtas ſecto,& pel

lucido, cuius mẽtio paſsim apud bonos auto

res habet᷑. Qua ratione& domus uſufructu

legato, ſpecularia nõ deberent᷑, quoniã in in- ſtrumẽto nõ ſunt.Sed tamẽ Vlpianisſentẽtia receptior eſt, qui ſpecularia affixa domuspar tem eſſe cenſuit᷑, ſicut& pegmata. ſFuere ex recentiorib.doctorib.quidãt᷑, ſpecularia exi- ſtimãtes eſſe, tabulas clatris cancellis ue ſpiſ⸗

ſioribus diſtinctas, quæ feneſtris opponunt᷑,

ne uirgines à prætereuntibus conſpici poſ-

nerent᷑, ædiũ eſſe ait Labeo, quoniã per- petuo uſui parata eſ- ſent, neq́; ad rem per

ſint, uulgus Zelozias uocat. Sed hæc ſenten tia ex Martialis carmine confutatur: Hybernis obiecta notis ſpecularia puros

unt ſoles,& ſine fæce diem.

id qui in uicini domũ ex feneſtra ſpectũ habet, ſpecularia im- sit, unde ipſe uicinũ, minime illi icuus, uideat: Et nõ poſſe quidã 3. duriorem enim uicini conditionẽ mutuus proſpectus ceu aPlutonis le, uel Gygis anulo adimeretur. contra alijs uiſum: cuilibet enim in ſuo id facere per

de uerb. ſignif.comment.

10

20

30

40

50

60

454

mittendũt, qd ſibi conducere exiſtimauerit.

Applicata hypotheſis ad text. 2 In inſtrumentis quæ ab ultimo traciu perfeclionè accipiut, eodem tempore cenſentur acta omnia. 3 Codicilli teſtamenti iam facti pars eſſe uidentur. 4 Codicilli ad teſtamenti

tinere, quòd interim ſenſum interpretatio⸗

ne producendi—

tollerentur. producendi,& e ScAEVOL. LIB. XVIII contra.

DIGESTORVM. ʒ Exemplis hæc regula de

claratur.& num. 6

LEX CCXLLIIT Cęuola reſpond. Sẽper receptũ eſt

ut libertorũ appella

tione etiã hi cõtineri

CAEVOLA.)

t Aſsignauerat paterfamil. in teſta mẽto libertos ſuos uni ex filijs, dein- de poſteriore ſcri- ptura Titiũ ſeruũ ſuũ liberũ eſſe iuſſerat: du- bitaripotuit, an is quoq; aſsignatus eſſet, cũ de eo intellexiſſe nõ uideat᷑ teſtator, qui cum aſsignatio ſcripta eſt, adhuc libertus nõ erat. Sed Scęuolæ aliud uiſum eſt: non enimhoc in caſu ordo ſcripturæ uidet᷑ diuerſitatẽ iuris inducere, fcũ in inſtrumentis quæ ab ultimo tractu perfectionẽ accipiũt*, eodẽ tempore cenſeant᷑ acta omnia, idcircoq; parũ referat poſteriore, an priore loco libertas data ſit. Sed quid ſi nõ teſtamento, ſed codicillis poſt aliquod tempus factis, libertas T'itio relicta ſit? Et idẽ eſſe arbitror: nec em Scæuola hic diſtinguit, qualis fuerit poſterior ſcriptural nã& qd codicillis ſcriptũ eſt, perinde eſt, ac ſi teſtamẽto adnotatũ eſſet, tquoniã codicilli teſtamenti iam facti pars eſſe uident᷑. Alibiqʒ traditũ eſtꝰ codicillos ad teſtamẽti ſenſum interpretatione producẽdos,& uice uerſa te ſtamentũ ad codicillorũ ſententiã: funde&

cõditio in teſtamẽto legato addita, ex mente 5

teſtatoris repetita in codicillis etiã trãslato le gato cenſet᷑ꝰ: quod& Decio uiſum eſtt Sic & ſubſtitutio fideicõmiſſaria in priorib.tabu lis facta, ex his declarationẽ ſumit“, quæ po- ſteriorib.codicillorũ tabulis ſcripta ſunt, idq́; niſi uerba euidentiſsimè repugnẽt, uel cõtra ria uolũtas defuncti, ut hic dicit᷑, poſsit oſten di. Sed quid ſi uerba quidẽ omnino nõ repu gnent, ſed quædã alioquin ſuperfluãt, quędã diuerſa ſuadeãt? Et Cornæus reſpõditt, tum quoq; codicillos ſecundũ teſtamẽti uerba in- telligẽdos eſſe,& ideo ex uniuerſali ſubſtitu tiõe in codicillis facta, nõ uideri particulares correctas, quę teſtamẽto ſcriptę ꝓponerent᷑. 1 Labeo à Paulo reprehenſis ratione mulctæ& pœnæ. 2 Mulcta& pœna, inſpecta uocabuli origine, non aifferunt. 3 Paulus ſecundum temporũ ſuorum conſuetudinem loquen- di mulctam accipit. 4 A pœna nõ prouocari, à mulcta prouocari, quomodo acci- piendum.& num.5 6 Maniff ſtus uſurarius etſi appellare prohibetur, ſi tamen aſſe rat ſe tantũ fœrnorisnõ extorſiſſe,&c, ꝓuocatiõi locus eſt. 7 Pœnã quilibet iudex delicti cognitionem habens‚ in ferre po- teſt: mulckam uerõò non, niſi cui a lege, uel mandatis prin- cipum conceditur. 8 Pœnæ ſingulorum peccatorum ſunt certæ, mulcta uerò in- certa eſt,& ex arbitrio iudicis dependet.

V 2

h I. proculus. de dam.infect.

i l.j. de aßig. lib.

2 k I.j..prius. de uulg.

I I talis. in fi. de lega.j. 3

4

m l.ij.§. codicil lorum.de iu- re codicill.

n l. Neſennius. de exc. tut.

6

0 I. Caio. de ali. leg.

p Deci. conſil.

190.

q I. fi. ad Treb.

r Corn. conſil. 44. in 3.