rt l.ſi quan C. de bon.

rt. l.. C. de mun. li⸗ x.

54

55

xr. hic.

56

rt. hic.

57

58 n. cod. tit.

5.

39

lud. de ritu „t.

§. domini.

Lyll.

õmunis. de

us uoc.

rui.§. j. de ..

ſiquis cum tum. de exe . rei iud.

lui ſeruũ. in z. de int, act.

445

alicui ſimpliciter donaſſe, an territoriũ quo- que& iuriſdictionem donaſſe cenſebitur? Et ſi iam exemptũ à iuriſdictione urbis erat, ue- rius eſt uideri donatum: pleniſsimã enim hu iuſmodi muniticentia interpretationem reci pit“. Quod ſi ſepa- ratũ nõ erat, haud- quaquã de iure ci- uitatis; ueriſimile 1.„.

eſt uoluiſſe princi- pem quicquam di- minuere b. † Quid item ſi territorium conceſſerit, an& proprietates pala- 7.. tiaq; conceſsiſſe ui

qd magiſtratus eius loci, intra eos fines terrẽdi, id eſt, ſubmo uendi ius habent.

FVerbum, ſuũ, am- biguum eſt, utrũ de toto, aut de parte ſi- gnificet& ideo qui

debiture Et Oldra. non uideri reſpon dit: t Territorium

iurat ſuum non eſſe, adijcere debet, nec; ſibi commune eſſe.

enimad iuriſdictio

ein relettun pA VL. LTB. VI. 171⸗ nem fefertur, non pRIALIVM SERN r. IN ad eas poſſeſsiões, COG Nr. PpROLA- quæ dominij prin- TARVM. cipalis ſunt:idq;& LEX CCXI.

cæteri probant“.

tSed quid, ſi exercitus alicuius populi extra fines proceisit,& aliquis ibi deliquerit, an prætor eius populi eum puniet? Et reſpon- ſum extat, ab eo puniri poſſes: iure enim gen tium, eius ſoli, quod quis bello captum poſsi det, habet dominium, iurisq́; dictio quæri- tur, ut meritò territorium ſuum dici poſsit, à terrendo, id eſt ſubmouendo: ſolebant enim magiſtratus populi Rom. in fummæ poteſta tis ſignũ, lictores habere cum faſcibus, quib. mandabat, ut turbam ſummouerèt, unde& ſummouerepro terrẽdi iure accipi cęptũ eſt. 1§. VEKRBVM fuum.) f Qui fundũ, Stichũ, domum, huiuſmodiq; certam rem nominat, ſuamq; eſſe affirmat, de tota re, integraq; ſpe cie locutus intelligitur. t Qua ratione, quod cõmune eſt:.propriè meũ dici nõ poteſt:nec quod de re, quę propria alicuius ſit, à lege cõ ſtitutũ eſt, in ea Iocum ſibi uendicat, quæ par tim quoqʒ aliena ſit. Id tamen perpetuum nõ eſt:t Nam in indiuiduis, ſiplures ſint inſoli- dum domini, res illa cuiuslibet, etiam pro- prie, eſſe exiſtimabiturf. Vnde cõmunis li- bertus, eorum ratione quæ ad patroni hono- rem ſalutemq́ʒ pertinents, pro proprio habe- bitur:is enim honos inſolidũ debeturt. In le- gatis quoq;, quoniã uoluntas potiſsimũ locũ obtinet, idem dicemus. Vnde qui legat Sti- chum, qui ſuus erit cùm moriet᷑, etiã legaſſe eum intelliget᷑ i:ſi nõ ſuus, ſed cõmunis erit, eaq;ʒ pars debebitur, quæ ad eum ſpectat: nec enim dubiũ eſt, quin illa propriè ſit ſua. Cæ- terum& cùm iudex pronunciat fundũ Titij nõ eſſe, intelligetur id pronunciaſſe, ut neq; illi cõmunis ſit. Cum enim in iudicio de ueri tate totius ſummæ agatur, cenſet iudex etiã de qualibet eius parte pronũciaſſex:alioquin facilè eſſet rem iudicatam eludere. Idem&in interrogationibus dicendũ eſt! qui enim in-

de uerb. ſignif. comment.

10

20

30

40

50

60

446

terrogat, an fundus ſit ſuus, non ſolùm de to to, ſed&de qualibet parte interrogaſſe cenſe bitur.Et ideo ſi illi reſpondeatur, ſuũ non eſ- ſe, perinde erit, atq; ſi neq; ſibi cõmunem di- xiſſet. Quid ergo ſi iurauerit ſuum non eſſe,

& deinde probetur Vm quærebat᷑, cõmunem eſſe, an ( uerbum, ſolu Punieturtanquam

periurus? Et uide- retur non eſſe exi- ſtimandum periu- rum: ut enim cri- men illud euitetur, ex humanitate re- ceptum eſt, etiam abuſiuam uerborũ

to matrimonio dotẽ reddi, nõ tantum di- uortium, ſed mortẽ contineat, hoc eſt, an de hoc quoque caſu cõtrahentes ſentiãt:

m c. cum tu, de

teſti.

& multi putabãt nõ de hoc ſenſiſſe,& qui

buſdam alijs contra

nterpretationẽ ad mittendam, †Vn- Go de cùm è duobus

teſtibus alter affir- maſſet fundũ A Ti⸗ tio poſsideri, alter uerò negaſſet, con cordię cauſa reſpõ ſum fuitu, de parte alterũ, alterũ de toto intelligendum. Meritò igitur Iuriſconſu tus ambiguũ eſſe hunc ca- ſum aſſerit:& ideo debẽt iudices eum, qui iu- rauit ſuũ nõ eſſe, cõpellere ut explicet, ſit ne ſibi cõmunis, ne periuriũ obtegere uerborũ inuolucro poſsit:quãuis uerior ſententia ſit, etiam ſi nihil explicet, cenſeri periurum. 1 Dubitandi cauſa in hac lege. 2 Verbum, ſoluto matrimonio dotem redai, etiã caſum mor

tis continet. Ablatiui abſoluti natura eſt, ut conditionem inducat. Et quomodo id accipiendum.& num. 5.6.7. 8. Bartolus an eas conditiones, quæ ab ablatiuis abſolutis indu

cuntur, rectè expreſſas appellet. Participia in Dus terminata, nullo modo ad conditionem

attinent, ſed ia ſignificant, quod freri oportet.

VvM QVAEREBATVR.) Cum quis ſti

pulatus eſſet ſoluto matrimonio dotem ſibi reddi, fuere qui crederent, conditionem ſtipulationis eo ſolùm caſu euenire, quo per diuortium ſolueretur, nõ etiam ſi morte alte rius:quorum ſententiam ea ratio adiuuabat, quoòd cùm matrimoniũ conſenſu contrahat᷑, propriè contrario conſenſu diſſolui uidetur. Quiautẽ morit᷑, nõ exiſtimat᷑ diſſentire, un- de& uiduæ iuris interpretatione in pleriſq; habent, ac ſi in priore matrimonio adhuc eſ- ſent.t Sed Imp. Titus etiã caſum mortis cõti- neri exiſtimauit:quãobrẽ& quoties cõſtante matrimonio dos petit᷑, ut ſi marito facultatib. labat᷑;, locũ eſſe ſtipulationi uideret᷑, cùm nul- lo caſu dotẽ remanere apud maritũ pronũcia uerity. Sed hoc cõmuniter nõ admittit᷑, cùm ſolutum nõ ſit,& beneficiũ repetitionis mu- lieri ipſi lex cõcedat, nõ autẽ extraneo. Inter- pretantur autẽ Doctores ea uerba, ſoluto ma trimonio, id eſt, cùm matrimonium ſolutum erit:f indeqʒ colligunt, ablatiui abſoluti natu ram eam eſſe, ut conditionẽ inducat. In quo articulo ſciendum eſt, ablatiuos quandoq; in

uidebatur: ſecũdum hoc Titus Imp. pro- nunciauit, id actum eo pacto, ut nullo ca

10

h Dyn. Bal.l. ij. de cond. inſh.

0 Dock. l.j.§. ſt ſhpu. de uerb. oblig.

p Gl. I. ſicõſtun

te. ſol. matr.