a I. mortuorl. C. de relig.
4¹
b l ſacra de re- rum diuiſ.
2
c l. ſanctum. eo. tit.
d Dock. I. j.. ſt ue. de ope. no ul nunc.
e l. ex hoc. de iu ſtit. I iur. 43
f Bald. d. l. ex hoc.
g c. j. de priuil.
44
45
46
47
17 D Andreæ Alciati in tit.
non licebat ſepulchra cõſtituere*, quòdhu- iuſmodi feralibus contaminari ſanctum mu nicipiorum ius, polluiq; urbis Genius uide- batur.t Nam& cùm hoſtes urbem expugna rent, in primis eos omnes euocabant Deos, urnon offenderen tur,& expugnato- res ſacrilegij nomi ne exoluerent: qd Iuriſconſulti euo- care ſacra appel- lantb. Id autem cõ- ceptis quibuſdam uerbis fiebat, quę ſe apud Serenũ Sammoni- cum legiſſe Macrobius refertEadẽ ratione & muri urbiũ ſancti appellant᷑?: unde& iure ciuili ſine Principis uel pręſidis autoritate in eis aliquid cõmitti nõ poteſt“:& ideo eo iure, nulli populo licitũ eſt urbem cõſtituere, niſi ex principis autoritate:qᷓd in his gentibus nõ procedit, quæ liberæ ſunt,& uacantia occu- pant:illæ enim iure gentiũ regũtur, quo iu- re Romani Imperatores non præcellunt.lIn Pontificijs autẽ, recẽtioribusq́; Canonibus, nõ uidentur urbes appellarif, niſi quibus epi ſcopus datus eſt: in antiquis enim decretis, maioribus tantũmodo urbibus epiſcopi con ſtituti fueres. Sed tamẽ hodie quamplurimæ in Germanis, Sarmatisq; urbes ſunt, quibus ſpecialiter nullus ſacrificulus antiſtes præ- eſt:hæ enim nationes, nõ pauca ex iure gen⸗- tium adhuc retinent, licet in ſacris Chriſtiani ſint, noſtramq́; rem armis à Turcarũ impetu egregiè, quantum in eis eſt, tueantur.
C§. OPPIDVN.) † Oppidum uidetur mihi id eſſe, quod tanꝗᷓ propugnaculum aduerſus hoſtes conſtructum eſt,& mœnibus uallatũ: tid enim etymologia arguit, cùm dicatur ab ope, id eſt, auxilio, quòd eius cauſa factũ ſit: unde ut plurimũ cõdebantur oppida, ut etiã natura loci tuta eſſent. Verg.ſecundo Geor. Adde tot egregias urbes, operumq́; laborẽ, Tot congeſta manu pręruptis oppida ſaxis. Sic& Titus Liuius lib. x LIIII. prohibitum Lacedæmoniorũ tyranno tradit, ne quod op pidum in ſuo, alienò ue agro conderet, quòd uidelicet nollent Romani habere eum, quò poſſet ſe recipere,& armis tueri. Sic& C. Cę ſar cõmentariorũ quinto: Oppidum, inquit, Britanni uocãt, cùm ſyluas impeditas uallo, atq; foſſa munierũt, quò incurſionis hoſtiũ uitandæ cauſa cõuenire cõſueuerunt. † Sunt tamen qui oppidum dictũ exiſtiment, quòd eò priuati opes ſuas cõferant. ſed quod Pom ponius hic ait, uerius eſt: fquapropter ſiue urbs ſit, ſiue caſtrum, emporium, conciliabu lum, pagus, uicus, præ fectura, burgũ, metro comia, dum mœnibus cingantur,& ab incur ſu hoſtium tuta ſint, putauerim dici propriè oppida, idq; cum cæteris noſtratibus inter- pretibus. Laurentius enim Valla, quiq; eum ſecuti ſunt Grammatici, oppidum omnẽ ur- bem dici exiſtimauerunt, præter Romã, quę peculiari nomine urbs uocari cœpta, fecit ut
dẽda adhiberi ſolet. Oppidum ab ope dicit᷑, quòd eius rei cauſa mœnia ſunt conſtituta. y Terri-/
10
20
30
40
50
60
cæteræ urbes, oppida uocarentur. fEſt& op 48
pido aduerbiũ, pro ualde, tractumq; id eſt à cõſuetudine agricolarum, qui cum interro- garentur, quantũ meſsium collecturi eſſent, reſpondebant, oppido: quaſi& ſibi,& oppi- do ſuffecturas di- cerent.
C§. T ERRITO rium.) Quatuor ſunt nomina eiuſ-
torium eſt uniuer- ſitas agrorum, intra fines cuiuſque ciui/
tatis: quod ab eo di⸗ dem intellect, ter- ctum quidam aiunt, ritoriũ, comitatus, diſtrictus, dięceſis.
ues addũt, uel uirtute bellica partũ, uel qua- qua alia ratione, quod& crebrius receptũ ui
mm efettur, dol iespollettöes⸗
detur': qua in re uix eſt, ut ego diſputare ue⸗ i ananſan gexdominiplin
lim, qui ſciam, uocem hanc apud antiquorũ 5
neminẽ reperiri.t Comitatus propriè de im- 50
peratoria aula dicitur: ſed quia tempore Cha roli Magni, regnantibusq́; Berengarijs,& Othonibus, ad ſingulas ciuitates regẽdas ali quis Comes mittebat᷑, cœpit territoriũ, quo- niam illi Comes præerat, Comitatus dici. O- tho tamen Phrilingenſis in Aenobarbi hiſto ria, à cõminando comitatum dici exiſtimat, eadem ratione qua& à terrendo territoriũ.
Diœceſis græca uox eſt, qua adminiſtratio 5i
ſignificatur: in iure noſtro pro prouincia aſ-
ſumiturt: unde Aegyptiaca diœceſis. Sedin Kli carm amubar uttubam coc..
patrum decretis, ſolet ad epiſcoporũ munus deflecti:nõ enim in primitiua eccleſia epiſco pi iudicia exercebãt, ſed ſacra adminiſtrabãt, curabãtq;ʒ:meritò uοinis, id eſt procuratio, diſtributioq; in eis propriè locum ſibi uendi- cabat. Sicut ergo territoriũdicitur, quatenus iudex ius terrendi habet:ſic diœceſis dicitur, quatenus epiſcopus ius adminiſtrandi ſacra habet. Acciditq; in limitaneis uicis, ut non e- iuſdem ſit diœ ceſeos caſtrum, cuius eſt terri
torij.tSed finge aliquod caſtrum à principe 52
fuiſſe de omnimoda ciuitatis iuriſdictione ex emptum, an eiuſdem territorij uel comitatus dicet᷑: Et uerius eſt non eſſe: cùm enim urbis
zub inriäghe „ C
eiptobant 1 zaiquih ſiexerc aüiuide d nes procelsll auteiu populi mertat ab eopuf um eius oli quoc der dabet dominiut mratmerito territo rrendo ideſt ſubn böſeneehul
ulhmü lictoreshal
mnouerepro terr GrERBVM fuum imum Noiuſmodi Umigelleafinmt cebeltus iweelligi ünnneeſt propni icere quxprop dutäeſt in enlocuj mquoqgalienaſtt. Naminindinic
prætor, uel comes, ius terrendi eo in loco nõ dutemgpertim habeat, non uidet᷑ de territorio uel comitatu drenimhon amplius eſſe. Quapropter ſi conſtitutũ ſit, ut quog quonſn eius caſtri legib.deficientib.ius cõmune Ro direilencle manorũ obſeruet, cõſtitutiones ciuitatis, cui dm qui ſuus erit antè ſubijciebatur, nõ obſeruabimus. Quòd mintligeft 5 ſi exemptum non eſſet, minimè procederet, Tpar dede t 4 cùm ius cõmune Romanorũ mandet, caſtra andubiüeſt Kiz quæ in territorio ſunt, urbis ſuæ legib. coęr- mdamnicga ceri:idq;& Põtano uiſum eſt!. Idẽq́; arbitror,! nemi e ülei ell e ſi nõ omnino ab urbe ſeparatũ ſit, ut quia ali⸗- ² 5*⁶0 1iccnui Seturi
quo caſu illi ſubijciat᷑: adiuuat᷑ em origine in m Pa 153,
ſpecta, territorijqʒ nomen ſeruat, qᷓd ex facio Bal.reſpõdie.Finge rurſus principẽ caſtrũ 53 alicui
Munis ſit, Aril ii Cum