4
5 ſolum.5.
uideamus. it. nupt.
21, 23
437
cipere, nec homo quidẽ. Sunt qui per duode cimũ modum ſolœciſmi id accipiãt: fit enim ex geminatione abnuendi: ut cùm dicimus, Nihil nunq́; peccaui, pro unꝗʒ. tSed& quo- ties altera negatio pro uniuerſali ponitur,& particulares ſequũ tur, negatiuæ natu ram ſuam ſeruant: ENCHIKRIDII. ut, Nullas à te acce LEX CCXXXIX. i literas, nec bre- P— he„nec prolixas. Vpillus eſt, qui Verũ potiusid eſſe ego arbitror ex ui dictionis Nec, quæ uerbi repetitionẽ inducit: unde& certum eſt cùm duobus uerbis aut poſitis, aut intellectis duę negationes addunt᷑, conſentiuam nõ intelli- gi:ut, Nec me amas, nec Titium: ſubauditur enim, amas. Qua ratione etiam quãdoq; fit, ut tres negationes non plus efficiant quàm duæ: ut cùm lex dicit, in fugitiuo locum non habere nec uſucapionẽ, necpræſcriptionẽ:: de qua re uidendus eſt Valla elegant. III. li- bro.tCæterum& quædam uerba ſunt natu- ra quidem ſui prohibitiua, quibus ſi negatio addatur, non tamen abſolute permittunt, li- cet hoc magis inferant, q́; negent: de quibus loqui Iuriſconſultũ noſtrũ ego arbitror. exẽ- pli cauſa, ſi prætor dicat: Quò minus ſcorta proſtent, nõô ueto: nõ enim prętor partes ſuas interponit, ut quicq́; iuris concedat, ſed non prohibet. Sunt etiã alia uerba prohibitionis, tacitã quandam uim habentia, quæ idem poſ ſunt, addita uel non addita negatione: ut ue- reor, timeo, caueo: ſi enim dixero, uereor ne adoptio impediat᷑ b, idem eſt ac ſi dixiſſem, ne nõ impediat᷑. Et hæc quidẽ pro reſpõſi hu ius interpretatione ſatis ſint, cætera diffuſius extricanda grammaticis relinquamus.
P O M P. I. I B. S1 N G.
Pupillus diminutiuum à pupo.
Pupillus ex etymo eſt, in patris poteſtate reſidens.
Pupillus luriſconſultis dicitur, qui patris poteſtatẽ egreſſus eſt.
Modi egrediendi poteſtatem patriam.
Emancipandi modus ueteribus uſipatus.
Capti in bello iure gentium fiebant capientium.
Serui à ſeruando dici.
Non licet hoſtem, poſtquam captus eſt, occidere.
Incola quis proprie dicatur.
Mens manendi aliquo in loco unde colligatur.
Domiciliũ pluribus in locis eodem tempore habere poſſumus.
Quod domicilium attendatur& præualeat.
Incolam Græci edpoinoy dicunt.
Accola quis.
In patria agrum domumq́; habens, ſi eis retentis alid tranſmi- gret, incolaq́ fiat, nihilominus antiquius domiciliũ retinet.
Muneris publici definitio.
Quatuor modis utilitas publica conſideratur.
Emendatus text. in uerb. extraordinarium.
Aduena& incola quomodo differant.
Aduenam Grœci aloinau dicunt-
Conuenæ qui ſint.
Populi uox incolas continet, non aduenas.
Decuxriones ſunt cuiuſq; ciuitatis magiſtratus.
Decurionum nominis origo.
Magiſtratuum municipalium uaria munera.
Aedilium munux.
Archeiotæ.
de uerb. ſignif comment.
10
30
40
50
60
438
31 Nenoparochi, nicoſtrategi,& ſimiles. 32 Duumuirorum munus.
33 Quartumuiri, ſextumuiri. 34 Decemuiri ſtlitibus iudicandis. 35 Auguſtales. 36 Decuxrionu cenſus ua-
rius erat.
caùm impubes eſt. Ge 27 Decuriones in cactris
ſiiri 3 2 unde nomẽ habeat.
ijt in patris poteſta- ʒs Tarmaex xXX XII. te eſſe, aut morte, e quitibus conſtat.
aut emancipatione.*² Etymusuubis.
4o Intra mœnia olim non
licebat ſepulchra con
4 Euocare ſacra luxiſconſultis quid.(ſtttuere.
4 ² Muri urbium ſancti.
43 lure Canonũ non appellantur urbes, niſi quibus conſſtuti
44 Oppidum quid. unt epiſcopi.
45 Oppidi etymus.& num. 46
47 Oppidi generalißima acceptio.
48 Oppidò aduerbium.
49 Territorium& diſtrictus explicantur.
50 Comitatus quid.
51 Digceſis quid.
52 Si caſtrum ſit à principe de omnimoda ciuitatis iuriſdictio ne exemptum, an eiuſdem territorij dicatur.
S3 Princeps donando alicui caſtrimm, an territorium quoq́;& iuriſdictionem donaſſe cenſcatur.
54 Princeps territoriũ cõcedens, an proprietates cõceßiſſe ui
ss Territoriũ ad iuriſdictionẽ refertur.(deatur.
56 Si exercitus ultra fines proceßit,& aliquis ibi deliquerit, an prætor eius populi talem puniet.
57 Rem certam ſuam aſſerens, de tota re ſenſiſſe dicitur.
5S Quod cõmune eſt, propriè meu dici nõ poteſt: nec quod de re, quæ propria alicuius ſit, à lege cõſtitutum eſt, in ea locum ſibi uendicat, quæ partim quoq; aliena ſit.
59 Quan do id non procedat.
60 Cum è duobus teſtibus alter dixit fundum à Titio poßideri, alter negauit, concordiæ cauſa dicendum, de parte al-
terum, alterum de toto intellexiſſe.
vPILLVS.) Pupillus diminutiua uox eſt P. pupo, quæ dictio puerũ ſignificat, quẽ Catullus pocta etiã pupulũ dixit:funde ex e- tymo, qui in patrispoteſtate eſt, pupillus dici poterit?. Seruus quoq; impubes, hoc nomine appellabit᷑ Ö.& hęc huius uerbi latiſsima eſt ſi
2
c I. fin. de uerb. oblig.
gnificatio:ſIuriſcõſultorũ em̃ frequẽtior u- 3
ſus aliter accipit, eũ ſcilicet impuberẽ, qui in
patris poteſtate eſſe deſijt, aut morte, aut emã
d l. quam tub. de pecul.
cipatiõe. fmorte, ut quia pater uerè fato exceſ 4
ſerit, uel in exiliũ miſſus ſit: cuius rei rationẽ hanc Caius Inſtit.lib.I.refert, quia nõ poteſt ciuẽ Romanũ in poteſtate habere, homo pe- regrinæ cõditionis effectus: unde exiliũ hoc caſu idẽ poteſt, d naturalis mors poſſet. †E- mancipatione, ut ꝗa pater eũ ſui iuris eſſe uo luit, miſitq; manu. Eſt emꝗ emancipatio, è ma- nu traditio, introductaà lege ueteri, per quã- dam uẽditionis ſimilitudinẽ:quia præter na- turalẽ patrẽ, alius adhibebat᷑;, qui fiduciarius nominabat. Hic certo patri unũ aut duos nu mos, quaſi in ſimilitudinẽ precij numerabat, quo accepto, pater illũ mancipabat, manuq; tradebat, idq; ter coram præſide uel curia fie- bat, adhibitis quinq́; ciuibus Romanis,& Li bripende, qui ſtaterã tenebat, itemq́; alio qui Anteſtatus uocabat᷑: eũ ſic emptũ, fiduciario deinde manumittebat. Quapropteriure anti
4