2 uoties. C.

ſuſcept.

ncumus. C. don.

3

J. ij.§. ex

in fin. de b. oblig.

ſt. in l. quæ rinſecus. uerb. obli.

1 2 3

4 5 6

7

4²⁵

fuſo ſemine appellant, nõ à conformatione

uæ in utero fiat: quandoquidem&inter ip- ſos Philoſophos hac de re minimè conuenit, uarijs Empedoclis, Aſclepiadæq; ſententijs, quarũ libro de placitis philoſophorũ quinto, Plutar. meminit.

CAIVS LIB. VERB.

I. DER OBLIG.

LEX CCXNXNII. Has enũciatio, quæ fuit pluris aureorũ XXX. ſimul & quãtitatis,& ęſti-

mationis ſignificati-

Hæc locutio, Pluris aureo rum XXX.& quanti- titatis& æſtimationis ſi gnificatiua eſt.

Taxatio aurei in conſtitu- tionibus principum.

Aureus, quo hodie uti- mur, ueteri ſurrogatus.

Denarius et aureus an idẽ.

AEC enun⸗ uag eſt. Ie, ſenno IDEM LI B. II. A D L EG. ties ita loquimur. XII Taßvr.

Quod in cẽſum de tulit Titius, pluris eſt aureorũ xX X X. id ſignificare poteſt, non ſolũ quantitatẽ triginta aureorũ in cenſum relatam, ſed etiam tantũ rerum, ſeu corporũ detuliſſe, quantũ æſtimatio triginta aureorũ efficere poteſt. Superius autem admonui in Cæſarũ cõſtitutionibus ita taxari aureũ, ut ſeptuaginta duo aurei libram cõficiant: licet aureus, qui hodie in uſu eſt, minoris ſit æſti- mationis, cùm nonaginta ſex ex eis libra con tineat. Vnde aliqui cenſuerũt, tametſi conſti tutũ ſit, donationẽ ultra quingentos, niſi inſi nuata ſitb, non ualere, eam tamen in qua Dc- LXVI. noſtrates aurei erogati ſint, ualere:& ita Ang.& Iaſoni uiſum eſt? Nobis uidetur aureũ quo hodie utimur, ex generali omniũ populorũ cõſuetudine, eſſe ueteri illi ſubro- gatum:& ideo quę de ſolido in iure ciuili cau ta ſunt, ad noſtrũ hunc, quamuis leuioris ſit põderis, referenda. Nam& in præſentia pro pter temporũ qualitates, pauperiores ſunt ci ues quàm olim eſſent?:& ante eas cõſtitutio nes, cùm Romanũ floreret imperiũ, conſtat grauioris ponderis aureos numos ſignari ſo Iitos. ſSunt& qui denarios aureos uariæ æſti mationis quoq; ſignatos fuiſſe crediderint, idemq;ʒ arbitrantur denariũ& numum eſſe“, uulgarisq; ſermonis argumento utũtur: qua in re uulgarem ipſi doctrinam planè oſten- dunt. Denarius enim argenteus ſolùm erat ponderis drachmæ, quatuorq́; ſeſtertijs nu- mis cenſebatur, hoc eſt, æris aſsibus decem, unde& nomen ſumpſit. Tritiora ſunt hæc a- pud rei Latinæ peritos, quàm ut autorum ti- bicinibus ſit opus:apud Græcos tamẽ dubiũ nõ eſt, auream quoq; drachmam ſignari ſoli- tam, quam à ſimilitudine ponderis Plinius quandoq; ‿r⁊αρνιαde denarium appellat.

LEBXCCXXXIII.

Interpretatio uerborum, Calumnietur, moretur, ftuſtretur. Calumniari& cauillari idem.

Quæ mora calumniæ præſumptionem inducat.

nſtantiæ terminus in criminalib. biennii, in ciuilibus triennii. Error quorundam in iudicijs,

Calumniator eſt, qui de re minima litem criminalem orditur. Sycophantæ apud Athenienſes,

de uerb. ſigniſcomment.

10

20

30

40

50

60

4²G

8 Derre minima agentes, A iudicio repellendi. 9 Voti deſcriptio.

10 Vota olim pro principe nuncupabantur. 11 Vota anniuerſaria ob diem imperij.

¹2 Vota ob ſalutem principis à ſacerdotibus& conſulibus. Icalumnietur,&

13 Item à priuatis. Onratener fruſtre/

14 Vota in quinquennii publicè nuncupata.

15 Votorum origo.

tur: inde S&calumnia is vota decennalia.

tores appellati ſunt, 17 Item uic ennalia, tricen

ui per fraudem& helia.

qull p I1aulein 18 Teli qualis acceptio.

fruſtrationẽ alios ue

xarẽt litibus:& inde

cauillatio dicta eſt.

Poſt Calendas Ia-

19 Teli etymon. nuarias die tertio ꝓ

20 Quodl atini telu, Græ ci ees dicunt. ſalute principis uo-

21 70& VuA& 74 e 22 Emẽdatus locus in hac lege.

I CALVMNIE tur.) Arbitror enunciatiuè uerba hęcpoſita eſſe,& ut recen tiores dialectici dicũt, materialiter Interpre tatur autem ea luriſconſultus, ut calumniari idem ſit, quod per moras& fruſtrationes ne gociũ differre, uel per fraudem alios litibus uexare. Idemq;& cauillari dicitur: utrun enim uerbũ ab antiquo uerbo caluire dedu- citur, qd decipere ſignificat,& fruſtrari: tra- cta à caluis metaphora, qui eos fruſtrantur, à quibus per capillos præhendi uident᷑. f Quæ autẽ mora calumniæ pręſumptionẽ inducat, ſic definiri poteſt, ut qui in termino accuſa- tioni proſequendæ arbitratu iudicis cõſtitu- to, nõ adeſt, cauillari uideaturf, nõ debet autẽ is terminus eſſe longior, quàmut intra bien- niũ cauſa expediri poſsit: tis enim eſt inſtan- tiæ criminaliũ finis, ſicut triennium in ciuili- buss. Et ideo bis errant uulgares latruncula tores, qui ſi reum cõuincere nequeant, eum rebus ſic ſtantibus abſoluũt, ut quandocũq; uel minima coniectura ducti, rurſus in carce rem trudant. Nam elapſo biennio inquietari amplius non poteſt:& cùm accuſatori ſtatu- tus eſt terminus probationũ recipiendarum cauſat, ſi probatũ nõ ſit, diffinitiuè reus eſt ab ſoluendus, non autem ea forma, quam con- cuſſores,& νμαοεισναιαυμdices repererũu Sanè & qui dere minima litem criminalem ordi- tur, uidetur non abſurdè calumniator poſſe appellari. fexemplo Athenienſium, qui hu iuſmodi homines Sycophantas uocabãt, qᷓd propter ſubreptos ficus, minimaq́; huiuſmo di detrimenta, capitalem quæſtionem excita rent. Quapropter ſi qui collitigant de re mi nima,& uiciſsim lõgas ambages, tricasq; ac- cumulãt, nõ de utilitate ſoliciti, ſed ut aduer- ſario noceãt, putauerim partes religioſi iudi- cis fore, ut ceu cauillatores eos reijciat, actio nemq; deneget.

1§. POST CALENDAS.) †Votũ, eſt alicu ius faciendi, uel nõ faciendi uerſus Deũ deli berata& iuſta promiſsio. Solebant autẽ ue teres qᷓ;plurima uota pro principe nuncupa- re.t Cõcipiebant᷑ uota anniuerſaria ob diem

1

„

f I. qui crimen. C.de accuſ.

4

5 g I. C. ut int. cert. temp.

h l. properan- dum.§.& ſt quidem. C. de iudi.

i Imol. c. j. de of fic. ord.

6

k I. fuſtibuss. C. de infaa.

7

10