1”

aratimhrberaliid, ruſticoräſenum ſier dici quam quisinnu entinos repoſtamti licũt, qwoddrepoltal, inum ſeufunrütm, rauecſareponetectt ninuehitur,quipolt 0 luris proprietas di mperitũ eum aſeri linire volens dequle alla relpondeo quoti ibieſt qui neſci lern ellaſſe fundumperult n, quocaſunõ iurecn ndimur, ſed autorias- exXI tabul accpifc r eſt. Vnde apparenn ſtantiama MNoceſtndc reſ ponlidecharaion- Ir deprimo'n Noui entire, dumtertäpld- cellet,dalus itſi aruum uper èrm⸗

am redactum:ſe d Paulus. Ofanle- 3 operisuthun lumen veto mind jtres, indl

rate: Quittes,ſnol ritate: A 1

quendi eum Valla reprobat, rectè Iurecon- ſultum loquutũ aſſero,& quid ſibi uellet, ne ſciuiſſe Vallam: ſiquidem ſolebant ueteres in pugillaribus ſcribere, quos inuolutos,& duobus incluſos umbilicis manu geſtabant: unde& enchiridia Græcis dicuntur, nobis à pugno pugillares,& ab inuolutione uolu- mina. fiebant aũt non ſecundum librorũ di- ſtinctionem, ſed ſecundum geſtantis cõmo- ditatẽ, quod ſatis Plinius ipſe oſtendit. Cum igitur Vlpianus non de diuiſione librorum ab autore facta, legatũ illud ex mente teſtato ris intelligeret, ſed ex diuiſione, quam teſta- tor in concinnando unicoq; corpori conglu tinando fecerat, dixit X LVIII. libros, id eſt, unum Homeri uolumen, pro libro accipien dos, nimirũ uoluminis uoce metaphoricòs uſus, ut ſicut unum corpus in pugillaribus, etiam nõ obſeruata autoris in libros diuiſio-

ne, uolumen dicitur: ita in codicibus, cum aſ 20

ſerculis tabellis ue concinnatis, unũ corpus etiam uolumen dicitur, cùm nec etymologia repugnet: unica enim inuolutione conſtat. Quod ſi probat᷑ V ergilij, Valerijq; Max. lo quutio, qui uolumen in cauda ſerpẽtis dixe runt, quanto magis probandus eſt lIurecon- ſulti ſermo, propter maiorem rei affinitatem longè clarior? cùm et Cicero librum pro cor pore accepiſſe uideat᷑;, Epiſtolarũ ad Quint. fratrẽ lib. II. Sed utros eius habueris libros (duo em̃ ſunt corpora)an utroſqʒ neſcio. No no, Probrum& Opprobriũ VlIpianus idem eſt, inquit: Valla Probrum ipſum dedecus eſſe, Opprobriũ dedecoris exprobrationẽ: non tamen negat& apud Ciceronẽ ad Att. et apud Liuium, probrum etiam pro ipſa de decoris exprobratione poni: unde ſatis de- fenditur Vlpianus, qui non generalem defi- nitionem horum uerborũ poſuit, ſed in edi- cto prætoris declarauit idem ſignificare. De cimo, Modeſtinum inſectatur, qui adulteriũ in nuptam cõmitti, ſtuprũ in uiduam, uirgi- nem, puerumue ſcripſit: nã exiſtimat Valla, etiam adulterium ſtuprum dici poſſe auto- ritate Quintiliani. Sed ut ego non negaue- rim generalius eſſe ſtupri nomen, ut quod à turpitudine dicatur, unde& Plautus Am- phitr. Stupri dedecoris à uiro argutam meo: ita Modeſtini uerba non rectè intellecta af- firmauerim: cùm enim concubitus cum nu- pta ſpeciale adulterij nomen habeat, non fu- iſſe ſatis generali ſtupri uoce uti:id enim pro priè dicitur, quod peculiari,& ſibi tantum conuenienti uoce appellatur, unde& Pro- prium pro peculiari doctiores accipiũt. Ver gil. Hunc mihi da proprium uirgo ſata no- cte laborem. Quintilianus quoq; optimè id proprium interpretatur, quo nihil inueniri poteſt ſignificantius. Qua ratione& undeci mum accuſationis caput non conſiſtit, dum Paulum damnat, qui parentes uſq; ad trita- uos proprio uocabulo dici aſſeruit, ulterio- res uerò maiorũ appellatione cõtineri: nam quamuis etiã maior dicatur pater, auus, pro-

10

30

40⁰

50

60

z. Geo uerb. ſigriflib. IIll. u4

auus, tamen hoc non eſt proprio, id eſt, ipſis tantum cõuenienti nomine, ſed generali: Iu reconſultus autẽ de proprio uocabulo agit. Duodecimo, VIpianum improbat, qui dixe rit nõ dubiũ eſſe, quin ſtragula ueſtis ſit om- ne palliũ. ſed incidit Valla in deprauatos co- dices: Vlpianus enim non omne palliũ, ſed omne mreisεανκναα ſcripſit: certiſsimum autem eſt græcè ſic dici omne quod inſternitur,& circùm inijciatur. Decimotertio, Offilij dif- ferentiam damnat, qui Verberare, dixit, eſt cũ dolore cædere, Pulſare ſine dolore: aitqʒ uerberare potius eſſe cũ uerbere, ſeu flagel⸗ lo cædere, pulſare cum graui& uehementi ictu. Sed profectò Iureconſultum nõ latuit, uerberare à uerbere, flagello, ſeu ferula dici, ut qui alibi atteſtatus ſit, uerberaſſe abuſiuè dici& eum qui pugnis cæciderit: ſed in lege Cornelia, quam tunc interpretabatur, quæ actionem iniuriarũ ei dabat, qui ſe pulſatum uerberatumue diceret, nõ potuit alia capi in terpretatio: ſi enim Vallã ſequeremur, qui ſine graui impetu ſaxo percuteret, uerbis le gis nõ contineretur, quia ſaxo nõ diceretur uerberaſſe, quia ſine impetu non pulſaſſet: quę ſententia oppidoq́; futilis eſt. Meritò lu recõſultus maluit uerberare cum dolore in ea lege accipere, uerbo illo lata ſignificatio- ne accepto:et pulſare ſine dolore, cũ frequẽ- tatiuũ ſit a uerbo pello, unde fit pulto, pulſo: impellitur autem quis etiam ſine dolore. De cimoquarto, Maſurij Sabini ſententiam nõ omnino uidetur ſequi, pellicem pro cõcubi- na accipiẽtis, quòd apud oratores Pellex di- catur, quę cum eo, cui uxorſit, iungitur. Sed ego ueram quoq; Sabini ſententiã arbitror: ſiue enim à græco æææus ueniat, ſiue Lati- na ſit uox, à pelliciendo, q́d autoritate Plauti in Pœn. magis probo, qui Allex uiri, ab alli- ciendo dixit, utraq; etymologia interpreta- tioni Sabini conuenit, cui& Q.Curtij,& Iu ſtini autoritas accedit: quorum ueterem ſcri pturam interpollauere pleriq; Vallã ſecuti, cùm eos ex antiquis codicibus conſtet pelli- cum ſcripſiſſe, non pallacarũ, quæ uox ante Plinium& Tranquillũ in ſermone Latino nulla erat: in Græco uerò nõ aliud ſignificat quam pellicem, ut appareat Vallam, quiq́; ei conſentanea tradiderũt, pellicis ſignificatio- nem non ex autoribus accepiſſe, ſed regula planè Lesbia uſos, autores ipſos inuertiſſe, ut id quod ipſi ſentiebãt, atteſtarentur. De- cimoquinto, Caiũ obliquè perſtringit, qui ſentire uideatur, idem eſſe cauillari& calum niari. ſed quomodo hoc Valla collegerit, nõ uideo:cùm enim Caluiri uerbum apud uete res eſſet fruſtrari, metaphora à caluis militi- bus ducta, quamuis& Cauillatio,& Calum nia inde deducatur, non tamen conſequens eſt, alterum cum altero idem eſſe: ſicut cùm dicimus, à uerto fit uerſus,& uerſura, non ſe quitur uerſurã idem quod uerſum eſſe. Rur ſus impetit Vlpianum, quoniã Cauillatio di catur, etiam ſi ab euidenter ueris ad falſa nõ

F