a I. j.§. ſin autẽ ſub. C. de cad. toll.
b õ. ex conditio nali. Inſtit. de uerb. oblig.
c gl.l. j. C. ſi ad⸗ uerſ. uen.
d l. cũ hi.. pla⸗ ne. de tranſ.
e l. Lucio. de le⸗ La.ij.
f l. plerunq;. in fin. de iu. dIot.
gl. j. C. de pec. eius qui lib.
h l. rem legata. de adim. leg.
i I. ex hoc edi⸗ cto. de ali.iud. mutan. l. reos.
de ſolut.
95 D Andreæ Aciati da9
ut anteq́; ultimæ uolũtates legis fomento cõ ualuerint, contractib. ipſis imbecilliores cen ſeantur: quapropter ante conditionis euen- tum, in eis tranſmiſsioni locus non eſtꝰ, cùm ſtipulatio conditionalis nihilominus ad hæ- redes tranſeat b:firmius enim unicuiq; acqui ſitum id cenſetur, quod propria ope conſecu tus eſt, quàm quod alieno beneficio adipiſci turc, Vnde alimentis mihi ex contractu debi
tis, poſſum ex ſententia mea tranſigere: cùm 10
ſipoſtremo alicuius elogio debeantur, abſq; prætoris decreto non poſsim. Qua ratione funt qui putent, in ambiguo diſiunctiuæ ob- ligationis caſu ad legatariũ electionẽ ſpecta- ree, cum in contractib. ad debitorẽ ipſum per tineant!: differentiæq́; rationẽ eſſe, quòd hæ- redis hac in re damnũ in animaduerſione nõ eſt, qui& de lucro agit,& alieno facto fortu- natus eſt, ut cui cõtigerit( quod pocta ille ait)
Res non parta labore, ſed relicta. Cui tamen 20
rationi illud obeſſe uidetur, quòd traditum eſt, ſi manumiſſus à domino ſuperſtite ſer- uus fuerit, peculium illi conceſſum cenſeri: ſed ſi teſtamento ab hærede libertas ei legata ſit, non cenſeri: quod argumentũ tripliciter bene ſanè diſſoluit Accurſiuss. Ego etiam il- lud dici poſſe arbitror, ideo ita conſtitutum, ne dominus quicquã illi ulterius impenden di cauſam haberet, ſed peculium illi pro ali-
mentis ſufficeret. Siquidem& apud Plautũ 30
Epidicus ait: Nouo liberto opus eſt quod pappet. Cui reſpondetſenex: Soccos, tuni- cam, pallium tibi dabo, præbebo cibum. Sed an potius id inductum credamus, quoniam qui hæredi ſeruũ relinquit, neceſſariò relin- quitat in neceſsitatib.non ita fit liberalitatis & munificentiæ larga interpretatio“: nam& traditum eſt alienationes, quæ teſtamentis fiunt, non ita facilè in fraudem cuiuſquam fa
ctas uideri, quoniam neceſſariò fiant uulgò 40
enim dicitur, ſuperſtitis eſt mancipiũ,& mo rientium ſedes uiui occupãt, nec niſi nudos orcus recipit.
D=æ ANDE ALCIATI IV
RISCONSVLTI DE VER- borum ſignificatione liber
quartis.
z VX ſuperioribus libris à nobis 50
de quadruplici uerborũ ſignifi- catione non indiligenter ſit ſcri ptum, ſupereſt ut de figuris&
ʒ tropis aliqua ſubijciamus: quæ cùm mixtæ cuiuſdam ſint naturæ, operæpre cium uiſum fuit in hunc locum eas reſerua- re, quòd ſat cõmodè nõ uidebantur poſſe ſu pradictæ diſtinctioni coniungi: nam figura rum quædã ſolum ornatũ reſpiciũt,& hæ ad
proprietatem ipſam pertinent, imò elegan- 6o
tiorem,& magis perſpicuam orationẽ, q́; ex ipſa proprietate deprompta uerba faciũt, ut merito Fabius Quintil. ſcripſerit, Quæ bene translata ſint, etiam propria dici ſolere. Quæ
dam ad improprietatem penitus pertinèt,& in uitium orationis inclinant, qualis eſt earũ maxima pars: aliæ ab uſu prudentium auto/ ritatem ſumunt: nonnullę ferè nihil à uerbis mutuantur, ſed ex interpretatione uim om- nem accipiunt, ueluti ut plurimũ ſunt paræ miæ. Meritò igit᷑ in ultimũ librũ recipiendũ hunc tractatũ cenſui, præſertim cùm ſic quo que gratiorem me rem facturũ hiſ ce opina- rer, qui iuris ſcrupuloſitatib.offenſi, in amcœ niora ſtudia diuertere deſiderant: his enim hic libellus magis arridebit, qui nõ pauca ex humanioribus ſtudijs cõtineat, quantaq; ue- terum Iureconſultorum in eis diligentia fue rit, declaret. Velim tamen hi ſciant, me non omnino ex Grammaticorũ, aut Rhetorum declarationibus, ſed craſsiore minerua, q́d noſtratibus Doctoribus magis placere de- prændi, huiuſmodi ſchemata& tropos inter pretari:& ſicut apud Enniũ Neoptolemus philoſophari ſibi ait neceſſe eſſe, ſed paucis: nam omnino, haud placere: ſic& ipſi mihi ui deo cum Rhetoribus aliquantiſper conuer- ſandum eſſe, omnino haud placet. Quòd ſi ipſi in hoc argumento à Grammaticorũ tra- ditionibus receſſerũt, æquo animo ferre de- bent, ſi Iureconſultus eos& ipſe non omni- no ſequar, ſed aliqua cõſulto innouanda du- xerim, quæ huic noſtræ profeſsioni magis cõducere exiſtimaui. Ex his igit᷑ longè tfre quentiſsima eſt quam ‿ν⅜ναρνοναeν id eſt, tranſ- lationem uocant, ſine qua nec quotidianus quidem ſermo conſiſteret, cùm propter uo- cabulorum anguſtiam ſimilibus plerũq; uti cogamur, uel quia propriũ deficiat, uel quia translatum proprio elegantius ſit: ut cùm lu reconſulti adulterinam monetam, adulteri- nam ſcientiam uocant,& adulterari rationes dicunt, id eſt, conturbari, uel falſo deſcribit. Sic ambulatoriam uoluntatem, actionem, le gis poteſtatẽ, ſtipulationẽ dicimus: ſic uiam aperire, ſic calcẽ pro fine, cunabula pro ini- tijs plerunque reperire eſt:hinc anfractus li- tium antiquare, id eſt, extinguere: hinc de- floratæ ſpecies, enucleatum ius, fræni tempe ries, nuda cõuentio: ſic in promptu dicimus, ad manũ, in pendenti, prima facie, laquei le- gum: ſic inhiare cõmodis, quod à lupis trãſ latum eſt:ſic rempub.florere, dotem& dona tionem propter nuptias æquis paſsibus am- bularel!, tempora largiri, cauſam capitalem, quæ ad ſtatũ pertinet, dicimus,& ſi qua ſimi lia, quæ nuſquam in quocunq; autorum ge- nere nõ occurrũt. Ab hac non multũ diſtat quæ œx‿πανρννσνε, id eſt, abuſio dicitur, cùm o- miſſo proprio& peculiari nomine, aliud ap- ponimus: ut cùm lex Iulia adulteriũ ſtuprũ appellauit, generaliſsimo nomine uſa, cũ ſpe ciale crimẽ inſequeretur:meritò Paulus, lex, inquit, Iulia ſtuprum& adulterium nõ pro- miſcuè(ut habentuulgari codices) ſed uæru Xuεανιπτννρν appellat ονσ⁵ν. qua figura etiam parricidam dicimus, qui matrem interfecit. Sic& Caius inter geſtum& factum, inquit, Ax Ta
k ljinfuce ſer cx.
llfy. Citue nat aneue
—.
niſ annot mneleganti fverü utlie lnt HERCI oodluſtini ed ebin auem de tey buligniab iuttulus aa ip tatũ nit nummo,qua duaponder mwetnfaipe orisnos puj tent LIT. endur poſtq dſcplinafue peppeuum, KaAncollect dlacra lancc necollats coꝛ lgurthino: aquiſitus in ſeratoordin vogzrentur,. Kcem peri len Ii Catoſui Avaürecel ee— 3 hd. e min vun dad urn eſ mdete afde 8. dnuübi undt lon na