la. 8/, 1 didipoli de iure co⸗ ond oniin, der ioem tbeneil. he modmm mäu

n dke ecur Ruriig h tellectis 1ere

x. conſ.xj. . col. pen. es fratres. ack.

domẽ ſaltemſenere fopter ſtipulrronulh on elt'; teſtꝛmennm tamentum: ſententun Sic in citaione,ilh e. Quodprocdlerehit 1s iurisz, Alias actusſeäi ſeruant, tametſ peper in cõtractibusiurts gen nt. Et idetur vendium enditionem appellui'in codicil⸗ n nullum matrinonim de teſta. in diuorio recepũel. fomentum recipiit u- proprièetdenoniim

lic appellan flicrdi

tur, nonlabere, deinn ropteridem dle Nca

lier maritumnõſaben

uerim inutlem

itur: quantum enimas

ele“ meſt mrimmün ruus lega ſatis eſt. Nuncit ſi ſi ſeruus

U AA oſtipulll, uola. ad — o tipu- uola. a alise theun nillat'el woüit rbis. de 1.

93

hentium uoluntas eiuſmodi præſumat᷑: nam & hoc credere humanius eſt,&ex eo ſuadet᷑, quòd ſemper id interpretatione agendũ, ne irriti omino& eluſorij ſint cõtractus. Quod maximè abſq; dubio procedit cũ expreſſum eſt per partes, mentis ipſorum eſſe, ut omni meliori modo, quo poſſunt, actus ualeat. Que clauſula ſi in tabulis addita ſit, teſtamẽ- tum præteritione filij nullum, ſaltem iure co dicillorũ ſuſtinebitur:& ſi pater filio certam rem reliquerit, propter hanc clauſulam iure inſtitutionis reliquiſſe cenſebitur b. Non ta- men tanti effectus eſt, ut actum ſuſtineat in caſum à partibus non cogitatum, ut quia de- inde inſperatò euenite, uel perquàm rarò ac cidere ſoleret: nec ſola generalitas uerborũ ſufficeret, ſi mens ueriſimiliter ab eo caſu ab fuiti. Quod in ea ſpecie receptum eſt, cùm te ſtator, ſi nõ ualebit teſtamentum, iuſsit iure codicillorũ obſeruari: præterito enim poſt- humo rumpetur, nec in uim quidem fideicõ miſsi poterit ſuſtineri: nõ enim ueriſimiliter id uoluit teſtator. poſſunt tamẽ id agere par tes, ut etiam in caſum non prouiſum ualeat, ut cum aliquis ex cauſa quacunq; etiam inco gnita liberatur f: quod tamen adhuc tempe- ratur, ne dolũ remiſſum facilè credamus 8.& hæc quidẽ cũ mens pꝓartiũ clara eſt. Cæterũ etiã in dubijs, ut prædixi, potius credendum eſt, uoluiſſe partes actum nõ omnino inuti- lem facere:& ideo pro regula affirmandum eſt, huiuſmodi quod geritur, prout fieri po- teſt, ſuſtineri. Quæ regula tunc nõprocedit, cùm alicuius diſponentiũ mens aduerſatur: ueluti cùm apparet, quem uoluiſſe teſtamen tum facere:nõ enim ſi irritum ſit, interpreta- bimur ſaltẽ iure codicillorũ defendiꝰ. Id ea ra tione nititur, quòd non uidetur teſtator, qui de toto uoluit diſponere, id egiſſe, ut diuiſa

de uerb. ſignif.lib. IIl.

10

20

30

in partes re, aliter atq;aliter cenſeatur, quihę 40

res ex teſtamento eſt, ſolidum conſequitur, qui ex codicillis, partem iure fideicõmiſsi, cùm aliam partẽ legitimus hæres directè ex S. C. Trebelliano retineat: quæ diuiſio cùm diuerſa ſit ab eo, quod teſtator egerat, nõ ar- bitrabimur id ſenſiſſe, ut actus in hũc modũ ſuſtineatur. Qua ratione& libertas directa ſeruo alieno in teſtamento data in uim fidei- commiſsi non firmabituri tranſiret enim in penitus diuerſam ſpeciẽ, cùm per directam ſoli ſeruo prouideatur, per fideicommiſſa- riam etiam hæredi propter ius patronatus, quod quidẽ in bonis teſtatoris nec ueré eſt, nec produci quidem poteſt x, unde& ad ex- traneos hæredes nõ tranſit: quòd ſi in bonis teſtatoris eſſet, non ita diuerſa ſpecies exiſti- maretur. Qua ratione ſubſtitutio directa, in fideicõmiſſariam quandoq; flectitur:nempe quoties aà principio ceu directa ualere nõ po tuiti ſi enim potuiſſet, quia actus nõ dicitur irritus, qui ualerepotuit, non fiet hæc inter- pretatiou. In contractibus quoq; cum aliquẽ nobis obligamus, regula nõ procedet: cum enim nõ niſi ex utriuſq; partis conſenſu con

50

60

94

tractus uim accipiant, nõ eſtueriſimile eum, qui obligat᷑, in alia ſpecie conſenſurũ:quin- imò credendum eſt, qui inutiliter ſe obligat, delectari actum inutilem ſe facere, nec credi torem admoniturum 0. Quapropter dñs Ppro ſeruo inutiliter fideiubens, quaſi iuſſerit nõ obligaturꝰ. Sic fideiuſſor eo tempore datus, quo in peculio nihil eſt, niſi ſic acceptus ſit, ut in futurũ tempus, quo in peculio aliquid erit, obligaret, fruſtra acceptus cenſebitur d. Sic inutiliter tranſigens, nõ uidetur uoluiſſe ex pacto obligari: quis enim credat aduerſa- rio, qui cum litigatũ eſt, uoluiſſe quenqᷓ; do- narei? Cęterũ& ubi lex pro forma aliquid re quirit, ea nõ ſeruata, omnino actus perimit. Vnde ſtipulatio cuius forma ſeruata non ſit, nec in uim pacti quidem ualebitꝰ: fauore ta- men liberationis receptumeſt, ut ſi acceptila tio inutilis fuit, tacita pactione id actũ uidea- tur, ne petatur, q́d Paulus ſcripſit: nõ quòd ea tacitum pactum in ſe habeat(cùm enim ac ceptilatio cauſa liberationis fiat, uinculũ ob- ligationis nullũ debet inducere) ſed ex qua- dam æquitate naturali, qua quis obligat non petere“:& ita ego ſentio, licet alij aliter. Et hæc omnia quidem ex coniectura mentis in ducũtur, quæ tempore initi actus fuiſſe præ- ſumitur. Sed quid ſi caſus aliquis deinde ſu- perueniat, quem ſi partes euenturũ credidiſ- ſent, aliud conſtituiſſent? Et in hoc breuiter diſtinguendum eſt, cùm quæritur, an uolun tas intelligatur rebus ſic ſtãtibus: Aut in his loquimur, quę ex unius arbitrio pendent,& tunc ſi res incidat in eum caſum, in quem ue riſimile ſit eum aliter diſpoſiturũ, mutata uo luntas intelligit*. Qua ratione ſi pater filio tutorem dederit, isq; improbus factus fuerit, nõ ſequetur magiſtratus iudiciũ teſtatoris J, quem ueriſimile eſt, ſi hoc præuidiſſet⸗, tuto rem non fuiſſe huiuſmodi filio daturũ. Quo exemplo& procurator conſtitutus, ſi prodi gus, negligens, ſtupidus fiat, reuocatus cen- ſebitur*. Sic legatũ ex inimicitia deinde con tracta, uel per alienationẽ reuocatur b. Sic te ſtamentũ natiuitate liberorũ c. Sic cùm teſta- tor alienationẽ fauore pupilli prohibuiſſet, deindeq; cõſtitiſſet pupillo eam expedire, re ſpondit Aret. iudicis autoritate uenditionẽ concedendam d. Sic cùm teſtator iuſs iſſet, ne in fundo inſtitutus eo amplius quicq́; pete- ret, cenſuit Bart. ius accreſcendi ſublatũ nõ uideri?. Sic priuilegia monachis cõceſſa, pro pter exuberantẽ eorum numerũ reuocant᷑. Hinc ex facto cùum quidam unicũ filium hæ- redem ſcripſiſſet,&cõſanguineæ puellæ pro dote centũ legaſſet, quæ ſumma tempore te/ ſtamenti propter amplas eius facultates mi- nima uideri poterat, deinde ad paupertatem redactus, eodem teſtamento deceſsiſſet, lega tum arbitrio iudicis moderandum pleriſque uiſum eſt, ne plus filio extranea puella con- ſequatur. Aut in cõtractibus loquimur, qui ex duorum uoluntate interpretationem re- cipiunt,& tunc nõ intelligetur rebus ſic ſtan

F 2

n I. j.§. ſi quis ita. de uerb. oblig.

o l. an inutilis. de accept.

p I. j.§. deinde. quod iuſſu.

q l. eo tempore. uerſ. ſed fidc⸗ iuß. de pecul.

r I. ſiaus. C. de re pu. hære.

5 I.j.. cum qui. de conſt. pec.

t l. ſi unus.§. ſi

acceptilatio. de pact.

u Bart. l. ubi. C. de tranſacl.

x l. Paulo.§.ſ. de leg.iij.

I. Mæuia. 9. fi. de an. leg.

⁊l.in cõfirman do. de cõf.tut.

a l. cum quis. de ſolut.

b l. rem legatã.

c Auth. ex cau=

ſe

d Aret. conſil. Xxij.

e Bar. l. quoties. 6. ſi duo. in fi. de hære. inſti.

f c. ſuggeſtum.

de decim.