.——

.71 Ap

—

M„

—

—

—

2 .

ſiik de allio. dan ddu prin.

—

ifinita.§.lu

la. de dam. in-

1

—

29-

—

Fd. ubi Dock.

3§eelegater.

bi Alcx. „ A prius de o-

per. no. nunc. ſipater. C.

a bon. ced. ubi

Salic.. Doti. ccu in- ter. de except.

ce die. 5.tu⸗

—

ccrr. ubi Paul. uiſatiſd. cog. nnrz.§. ſi quus ho

aninem. de pa-

mnnre tenend. ubi

-

Srg. c. j. de

— auſ. poſſ.

—

— 2—

—

1 i flliuſim.

gr d Maced.

894

goſius mentientis culpã improbarit, niſi ipſe cam armis diluat, uidet remanere oneratus. Ad eum ergo pertinet hanc notam diluere. Igitur ipſe prouocator cenſendus eſt. Nam & Fulgoſius ex parte ſua id fecit, quod uo- luit, quia contumeliã Caninio dixit: nec ipſe quicquam curare habet, quòd ultra proceda tur. Non ergo actoris partes ſuſtinere dicet᷑. ſicut& in iudicijs uidemus, in quibus actor eſt, qui dici, dari, adiudicari quid petit“: qui uerò nihil nouari uelit, reus dicitur. Vnde reus in cuius poſſeſsionẽ propter contuma- ciam itum eſt, ſi reuocari decretũ& illatum onus petit, actoris perſonã ſuſtinet b. Idemq; cùm quis reuocari executionem, uelaliud ſi bi illatum grauamen poſtulat, quamuis aliàs reus eſſet, efficitur tamen actor: ſicut& qui inſtrumentum reſcindi petit, ſi non poſsi- deat, actor dicitur ¹, cùm aduerſarius nihil no uariuelit, ſed delectetur rem in eo ſtatu rema nere in quo eſt. Quod& ex Federici cõſtitu- tione certius probatur, in qua is qui homici- dij cauſa damnatuseſt, ſi ob defenſionẽ ſui ſe feciſſe affirmet, monomachiãq; offerat, pro- uocator dicitur, quia ipſe eſt qui præſenti ſtatu contentus non eſt: cùm aduerſarius ni- hil ultrà quærat, ſed inter damnatos eum re- linquat. Idem ergo& in hoc caſu uideretur dicendum. Illa quoque ratio non parum mo uet. Nam ſi Caninius ipſe ad Fulgoſium ſeri pſiſſet quicquam quod aduerſus honoremil lius eſſet,& Fulgoſius reſpõdiſſet eum men- tiri, proculdubio prouocator Caninius eſſet. Idem ergo dicendum eſt, ſi non ad Fulgo- ſium, ſed ad alios, ut in chartula eſt, ſcripſe/ rit. Non enim melior eſſe debet mea condi- tio, cùm abſenti tibi honoris quicquã detra- ho, quàm cùm ſcienti,& præſenti. Atqui ali- quanto maius eſt crimen& delictum in ab- ſentes& inſcios inuehi, quàm pręſenti& ſci- enti obijcereſ. Vnde apud Lucianum diffini tur calumnia eſſe criminatio, quæ ignorante reo calumniatori credita ſit. Et in epigrãma- te græco, quo calumnia& adulatio compa- rantur, hocdiſticho: Si clàm probra feras, bene dicis: ſibene corã

Dicis, tunc de metriſtia uerba refers. Cum ergo plus peccet,& maiore ſit odio di- gnus, qui aduerſus ignorantes inuehatur, quàm qui ſcientem,& tueri ſe ualentẽ offen- dat, non debet eſſe melioris conditionis.

Suadetur hæc ſententia etiam ex reſponſio ne. Cuùm enim ad primũ caput, quod duarũ mentitionum eſt, nõ reſponderit Caninius, uidetur eas approbaſſes, ut tanquam legiti- mę mentitiones effectum in pugna habeant. Effectus autẽ eſt talis, ut qui eas dixerit, pro- uocati duntaxat partes ſuſtineat:& quamuis aliàs legitimæ non eſſent, tamen taciturnita- te aduerſarij uim habere incipiunt. Sicut di/ cimus de libello inepto aut generali, qui ſi pars non opponat, incipit aptus fieri,& pro legitimo habetur.

Nec obſtat quòd in fine ſcriptum eſt, re-

conſſlium in materia duclli.

10

20

4⁰

50

60

895

ſeruans ut te armata manu, ſi per te non ſtete rit, alloquar: quia hęc clauſula nihil innouat, ſed ſecundum præcedentes terminos intelli- gitur: hæc enim eſt natura dictionis reſer- uans:ſicut& cùm dicimus, ſaluo& reſeruato &ẽ. Et alloquitur manu armata etiã qui tan- quam prouocatus congrediturs:&per Cani nium ſtare dicit᷑, ſi pſe mentitiones illas non ulciſcatur,& prouocatoris partes ſuſtineat. Nec poteſt uideri Fulgoſius ad iudicium ar- morum primus prouocaſſe, ideoq; actor cen ſerin, qui uerbo reſeruandi uſus eſt, quod ius ſi quod eſt ſeruat, nihil autẽ noui inducit“. At ius Fulgoſij erat, ut tanquam reus,& qui ad- uerſarium ſuum bis mentiri dixerat, certa- ret.Nec poteſt uideri ſuperfluò locutus, qui reſeruauerit ſibi facultatem cum armis allo- quendi, cùm declarauerit aduerſario ſe para tum quacunq; ratione defendere quod dixe rat, non ſolùm quod in carmine Ennij eſt, iu re manu conſertum, ſed mage ferro. Nec tan ta eſt cauſa fugiendæ huius ſuperfluitatis, ut ideo à natura reſeruationis recedamus, quæ, ut dixi, eſt ut nihil noui inducat, ſed quod in ductum eſt conſerueto.

Minus etiã obſtat, ſi diceretur chartulam Fulgoſij conditionalem eſſe, ideoq; non ar- ctare aduerſariũ ad pugnamt, tanq́ illa uer- ba, Quoties dixiſti& ë ad conditionem perti neant“. Reſpondeo, ſatis ex menteſcribentis apparet nullam conditionem ſubeſſe, ſed ad numerũ duntaxat reſpicere, quæ propria eſt illius dictionis ſignificatior, à qua non facilè recedendum eſt, præſertim cùm ſubiectum ſit, quòd ſi negas, rurſus mẽtiris. Quibus uer bis oſtenditur Fulgoſium pro certo poſuiſſe quòd Caninius eius honori obtrectarit:& quod pro certo ponitur, ad conditionem per tinere nõ poteſtꝰ.Senſit id& ipſe Caninius, qui nihil huic capiti reſpondit, cõditionemq; non adueniſſe minimè allegauit.

Cæterũ re diligentius perpenſa, contraria ſentẽtia proculdubio uerior eſt, ut potius Ca ninius prouocati perſonã ſuſtineat, Fulgo- ſius uerò prouocantis. Etenim is prouocator eſt, qui alteri crimen obijcit, ad eumq; eius probandi onus pertinetu. Quod ſi facere nõ poteſt, calũniator fuiſſe detegit᷑, conuictusq; ipſe doli cenſetur. Nec refert quibus uerbo- rum captionibus cõcepta ſit denunciationis formula: ea enim ſubſtantiam rei nõ mutat, niſi quatenus partes ambę mutuũ cõſenſum præſtauerint. Sicut& uidemus in iudiciarijs ſtrophis atq; ambagibus non perpendi, qui- bus uerborum technis partes utantur, ſed re rum ipſarum uim libelliq; concluſionẽ atten diꝰ, alias cautela uerborũ rebus ipſis pręuale ret, potiorq́; ſimplici& ſano ſenſu eſſet ſo- phiſtica expoſitio, imò aduerſus publicã uti- litatem induceret, ut in cuiuslibet manu eſ- ſet, etiam abſq; cauſa quemlibet prouocare, & nihilominus cogere eum adactoris partes ſuſtinendas,& præoccupatis mentitionibus electionẽ armorũ prouocato auferre: quod

Vun 4

i Gl. l.idem La- beo. fam. erci.

k l. ut uim. de un ſtit. E iur.

I I. quod te.ſi cer tum pet.

m Bal. l.non co- gendi..pro⸗ curator. qui ſa tiſd. cog. Paris in tract. quis ſit prouoc.

n l. iuriſgentiu. §. prætor. de pact.

0 d.. prætor. di xi in rub. ſ.de pact.

pl. prætor edi- xit.ff. de iniur. Decius conſil. 487.

ꝗl. quotiens. qui ſatiſd. cog. l.u- xorem.§. in te ſtamento. de le

4. iij.

r Eſrun. ff qui. mod. uſusftu. amaltt.

5 l j. C. de pact.

t l.j. ad Turp. ul. qui accuſare. C.de eden.

xl.& eo modo. f. de leg. Bart. l. inter ſtipu. in prin. de uerb. oblig.

I. iij. C. de ſib.

G poſthu.