d

3

74 2

—

8

—

* 4

4 4 7

3— en n

1

118* 1

a adi greernin. C. de glad. KNaml.——*. X. ubi om⸗

——— 4 ccrmn cudorupecnr

T.v.mono- chiam. c.. purg. uulg.

— ☛☚ 0 ., ſcvene c coaſpcria Emr m. ſupra crirricfex(nr cim colutmĩe ſgea nc, foruocne 2m

„ Ihn’ nn

—

Mn A perh D pra n mocnn ſu. Scoem ege 7 4— ucrm mfcnorc. Me ciuotti— * Ä „n boc opercamceeg ſind. de 2 w 9⸗ num boc ſec. diſt.2.

1

—. crun. M bl anunf e, mc ae u——

5* rA ——“ — de cleric. — in quel.

.„.“ runt. Mn 2 um, C de

1 gecu dere un teſt. de. c. conſil.

il.

890

CONSILIVM IN Ma-

TRRIA DVEL LI,Y BXC V⸗ ptum ex libro quinto

Reſponſorum

ALCIATI.

Quæ ratio ſit, ut qui mentiri diclus est, non poßzit honorem fuum niſi«rmis tueri.

Quo modo dignoſci poſoit quis ꝓrouocator,

quis item prouocatus ſit.

OPT. MAX. NOMINE

—

D EI IMPLORATO.

vN contentio atq; diſcordia in- ter illuſtres ſtrenuosq́; militum præfectos Caninium& Fulgo- — ſium orta ſit, imitabor legẽ do- lonis, cuius Aul. Gellius lib. 11. cap. XII. meminit,& alteri parti adhærebo, quam iuſtiorem cauſam habere exiſtimem. Is eſt illuſtriſsimus princeps Caninius, qui ad ſingulare certamen per chartulam prouo catus fuit,& qui iudicio meo nõ prouocato- ris, ſed rei atq; defenſoris partes ſuſtinet.

In primis itaq; ſciendum eſt, monomachiã omnẽ, ſeu ſingulare certamen, omni iure ue- titam prohibitamq eſſe, idq; non ſolùm lege ciuili?, ſed etiam pontificia b: itemq́; exemplo ſanctorum uirorum, ex quibus Dirimachus autor fuit legis de gladiatoribus tollendis, ab Imperatoribus Arcadio& Honorio latæ, ut eſt apud Othonẽ Friſingenſem lib. hiſtoriæ ſuæ IIII. cap. x X. Extat quoq; apud Caſſio dorum Theodorici Gotthorũ Italiæq́; regis ad Romanos epiſtola, qua maximè hũͦcabu- ſum deteſtatur. Et ut omittamus periculum uitæ, ad quod non ſolent ſtrenui uiri adeò re ſpicere, qui, ut in carmine eſt Vergiliano, cu

Conſilium in matcria duclli.

10

20

piunt lethum pro laude paciſci, debẽt ſaltem 40

animæ ſuæ rationem ducere,& iram Dei ti- mere, nec ſe ei caſui ſubijcere, quo moriẽtes ſacramentis eccleſiæ priuentur,& tumulum cum canibus cõmunem habeant. Non po- tuit tamẽ id tam efficaciter à legumlatoribus prohiberi, quin inoleuerit cõſuetudo, ut qui buſdam caſibus ſaltem de facto duellũ id ex- erceatur: etenim de iure dubitandum nõ eſt, conſuetudinem non ualere“. Cùm ergo de fa cto id exerceri ſoleat perinde de huiuſmodi corruptela diſputabimus atqʒ ſi ualeret:quia

j. ea quæ facto fiunt, quandoq; ad cauſam iuris

trahuntur: quod plurimis exemplis oſten- dere poſſem, ſi arbitrarer expedire ſ. Illud nõ omiſerim, etiã ſi aliaàs ualeret conſuetudo, ta- men in caſu noſtro ſubeſſe ſpecialem quoqʒ rationem prohibitionis. Cùm enim uterque tribunus militum ſit, atq; Francorũ regis ſti- pendijs in bello eſſent, uidetur aduerſus mili tarem diſciplinam eum agere, qui iniuſſu im peratoris ſui cõmilitonem ad ſingulare cer- tamen prouocat:& ideo tanquam pacis tur-

F fin. de bator, uel capite puniendus eſts, uel ſaltem

& lege nouiſsima Federici, qui capitaneus

50

60

891

ſit, X X. auri libris puniendust. Adeò autem exoſum id crimen habuerunt ueteres, ut nec quidem cum hoſte cõgredi militi ſuo ſingu- lari certamine permiſerint, niſi cõſulto prius duce atq; exercitus imperatore. Et ideo apud T. Liuiũ lib. III.& lib. x x 111. nec T. Man- lius Torquatus, nec Cl. Aſellius aduerſus ho ſtem ad monomachiam priusprogreſſi ſunt, quam Dictatorem aut conſulem percuncta- ti eſſent, liceret ne extra ordinẽ in prouocan tem hoſtẽ pugnare. Audiuiq; ego quandoq; regios proceres hoc Italis militibus imputan tes, quòd ſeditioſi inter ſe& ad iurgia proni, ſuis monomachiæ chartulis militarem diſci- plinam peruerterent. Connumerantur autẽ a Doctoribus pleriqʒ caſus, quibus cõſuetu- dine admittitur duellũ: generaliterq; ait Bal- dus, ex maxima cauſa permittẽdum eſſe:: in- ualuitqʒ conſuetudo, ut pro cõſeruatione ho noris ſui concedatur hæc prouocatio t, tanqᷓ́; maxima ſit hæc cauſa, quæ ad honorẽ digni- tatemq́; pertinetj etenim honor ipſe utilitati quoq; pręponendus uidetur“. Et licet alia ſit in Gallia conſuetudo, alia in alijs partibus, ta men in Italia id obſeruatur, ut ſi tu mihi ali- quod crimen obijcias, egoq; reſponderim te mentiri, poſſis offerre te armis in ſtadio id qᷓd obieciſti probaturũ, admittiturq; tunc duel- lum, tanq́; probationis cuiuſdam ſpecies", ut ſicut in cauſis criminalibus quãdo adſunt in- dicia, deuenitur ad torturam, ita& in iſtis cau ſis militaribus deueniatur ad duellum, tanq́; ad innocentiæ& ueritatis experimentũ. Et ideo in re clara nõ ſolet eſſe monomachiæ lo cus°, quod Baldus non ſemel tradidit,& ab alijs relatum extat,& nouiſſimè Decius re- ſpondit?. Intelligo autem claram, quæaliter quam duello poſsit facilè probari. Et ideo principes qui ſecuritatẽ territorij cõcedunt, non debent eam concedere, ſi uideant facilè rem poſſe iure legitimo probari: quia hæc probatio per duellum eſt irrationabilis& ex traordinaria,& in ſubſidiũ duntaxat adm it- tenda d. Putarim tamen hac in re ipſius pro- uocatoris iuramento ſtandum eſſe, ſi affirma uerit aliter ſe quod intendit probare nõ poſ- ſen ne alias ſemper pateat uia prouocato qua ſaluo honore ſuo congreſſum euitet: quãuis hac in re diſſentire uideat᷑ Decius. Sed quæ- nam eſt conſuetudinis ratio, ut qui aduerſa- rium mentiri dixerit, nihil ultra quærat, ſed exoneratus ſit, honoremq́; ſuum ſaluum ha- beat, onusq; aduerſario incumbat ad arma eum prouocandi:? Atqui uideretur ſatis eſſe, ſi prouocator replicaret, imò tu mentiriss, cùm om̃is iniuria quæ uerbis fit, uerbis quo- que dilui& purgari poſſe debeatt. Et ſcien- dum eſt legislatorem ſemper pro innocentia pręſumere“, nec quenquam credi deliquiſſe, niſi quatenus aliqua ratione appareat*. Qui ergo mihicrimen aliquod obijcit, ſi uerũ eſt, nullam dicitur facere iniuriam V: ſi falſum, fa- cit iniuriã mihi,& ipſe delinquit, quia calum niator efficitur⸗, Si ergo ipſi me accuſanti re-

Vuu 3

h c.j. de pace te- nen. in feud.

i Bald. I. ex hoc iure. q. 8. de iu fut.& iur.

k Bald. d. c. j. de pac.ten. col.6

1 12. J. j. nolo.. iſt quidem. qd met. cauſ.

ml. lulia. ſi quis om. cau.

n Hoſti. in ſunt. de cler. pug.

0 Bal. d. c. j. col. 7. 1. j. C. de de- dit. lib. toll. I. ci filius. de le- gat ij. conſilio 345. in 4.

p Decius 487. 686.

ꝗ Bal. d. l.cũ fi- lius. g. fin. Bar. conſil. 6z. col. pen. lib.. Cal- ca. cõſdl. z. col. 12.

r c. pen. de teſti. c. quotiens. de purg.can.

s. qui cũ maior. §. libertus. de bon. libert. l. ſ quis.§. utrum. ad Syll.

t l. nihil tam. de reg. iur.

u c. eſtote.de re⸗ gul. iur.

xl. meritoͤ. pro ſocio.

» L. lex Cornel. in fin. de iniur.

.j ad Turp.