17

i fundus. anrurn econd. de wnſt.

n l

hmandltens ſiſtatuliberi. iizuis nõ da tn e ae ſtatu⸗ 4 ber.

nec uudco e

drran

. m cu ancacne hoct. j. l.cum um fihrcucara eod. — rrcdc t e 4r 104 9 e 20 —» cr p

*

reee Zart.ij ij.

4

elbers&ꝗm..

ca 2G*ʃ 9 7

847— 7 24

8. 4

re 1—. ₰— 39 4 m. erciſ. T 3 g

(lC ſtipul. diuiſionib. cõment.

Bart.eſſe exiſtimauit:quoniam mtortuo pro- miſſore, relictis pluribus hæredibus, ſi unus contraueniret, obtineret partẽ domus,& ſol ueret pœnam, quo caſu ſtipulator eius reſpe- ctu pœnã tantũ cõſequeretur: reſpectu uerò aliorũ qui parẽt ſti-

pulationi, retineret tione ſua ſolum pœ- partẽ domus: ſicq́; 25 in diuerſis rebuscõ nam cõmittere. Dif ſequeret᷑ quod eſt ferentiæ hanc eſſe ra ſtipulatus: qd qui⸗ tionẽ“, quòd in prio dem inconueniens re caſu omnes cõmi- 2. ſede abſurdum“. ſiſſe uidentur, quòd E mu⸗ ,,. tSedtamencému⸗ niſi inſolidum pecca nis ſententia aliter. ſe habet: nõ em̃ ſti⸗ ri non poterat: ut in

pulator in id abſur

dum incidit, niſi uolens, cùm poſsit contrafa cientẽ exceptione repellere.Sibi ergo impu tet, qui exceptione ſtipulationis agentẽ non ſubmouerit. Vnde cõſequens eſt, ut q́;uis ſo- leat cõditio præcedentẽ actum reddere indi- uiduum b, tamen in hac ſtipulatione, cùm ſti- pulator poſſeſſioni rei incumbat,& poſsit a- gentem exceptione reijcere, uidetur actũ, ut eatenus cõmittatur pœna, quatenus contra-

factum fuerit“: nec enim tunc aliqua fit ſtipu 8 Iatori iniuria. fqua ratione ſi ſortem promiſe

ris,& ea nõ ſoluta, pœnã, niſi integram ſortẽ

10

20

hæredes tui ſoluerint, pœna in totũ cõmitte- 30

tur: quoniam alias fieret manifeſta iniuria ſti pulatori, qui cùm rem integram non habeat, inuitus damnũ patitur: quod in caſu noſtro nõ eſt.& hocuerius eſt, licet cõmuni ſenten- tia diſtinguant Doctores inter obligationes dandi& faciendi, ut in illis niſi ſolidum detur in totum,& aduerſus omnes pœna cõmitta- tur: quod nõ eſt in factis, cùm facilius ſit pro alio dare, quàm facere. quæ opinio nunq́; mi-

hi probata eſt, cùm tam facile ſit pro alio face- 40

re, quàm dare, dum de induſtria perſonæ a- ctum non proponatur. cùm etiã uideamus in factis quoq; aduerſus omnes pœnam cõ- mitti: ueluti ſi ſententiæ arbitri paritum non ſit:parère enim facti eſt.tHis accedit, quod etiã uulgò dicitur, ut pœna euitetur ſatis eſſe uel à quocunqʒ fieri?, quamuis promiſſor ip- ſe non faciat.Sed hæc alibi diffuſius. Cæterũ hic traditur, ſtipulationẽ, amplius nõ agi, eſ- ſe diuiduam:tquid dicemus, cùm quis tenet defendere: quid in eo, qui promiſit non exci pere? quid item in eo, qui mihi tenetur ada- gendum aduerſus aliquẽj Et huiuſmodi ſti- pulationes ſecundum naturam rei iudicant᷑, cuius cauſa interpoſitæ ſunt. Quapropter ſi rem uenditã promiſerim defendere: ſi in con feſſoria promiſerim nõ excipere: ſiin uendi- tione rei hæreditariæ, quam indiuiſam cum cohæredibus habebam, emptori promiſerim ad diuiſionem agere, me mortuo tenebũtur

f omnes hæredes,& uno contrafaciente, pœ-

na in totum cõmittetur: nec enim ueriſimile eſt, aliquem partem rei empturum, uel cõmu nem cum alio hæreditatem æquè libenterha

50

60

839

biturum, atque ſi extra cõmunionem portio ſua eſſetꝰ. qua ratione cùm unius ex ſocijs in confeſſoria exceptio cæteris proſit,& conſe quenter in totum ſtipulatori præiudicet, me- ritò in totum pœna committitur:& in his alij quoq; conſentiũt. Quãobrem ſi quis promitteret ampli- us non agere ad ſer uitutẽ cõſtitutã,&

illa ſtipulatione per te non fieri, neq; per hæredem tuũ¹, quò minus mihi ire age-

eo mortuo unusex

re liceat. Sed uidea⸗ pluribus hæredib. mus ne nõ idem hic axgeret, cõmitterur ſite, ſed magis iclem mntouPena*quo 2 14. niam actio illa in to

quod in illa ſtipula⸗ tum præiudicat, cũ compellatur ſtipu-

lator illi ſoli ſeruitutem permittere. quod nõ eſt in ſeruitute conſtituenda: non enim ſoli contrauenienti ſeruitus conſtitui poteſt.

a ¶ Rationem.) Cum enim factum ſit in- diuiduum,& niſi inſolidum peccari non poſ- ſit, uidetur inter contrahentes actum, ut uno cõtraueniente omnesteneantur:quapropter pœna cõmittitur, tanquam conditio ſtipula- tionis extiterit“. t His accedit, quòd in indiui duis quilibet hæres repræſentat teſtatorem inſolidum.

b Non poterat.) Siergo nihilpræiudi- catur, tametſi aliquis contraueniat, alij nõ te- nebunt. quapropter ſi deceſſerit, qui domũ ædificare promiſerat, dummodo unus hære- dum in totum ędificet, alij nõ incident in pœ nam:idqʒ uulgò dicitur.quòd ſi Titiũ& Mæ- uium liberos eſſe iuſſero, ſi inſulam ædifica- uerint, alter qui ſolus ędificauerit, erit liberꝰ: qui enim nõ ædificauit, ſibi imputet, cùm ob eius morã conditio pro defecta habeat᷑, quæ in eius fauorem fuerat adiecta: at in caſu no- ſtro conditio fauorem ſtipulatoris reſpicit.

c ¶ Vt in illa ſtipulatione.) TSic habent an tiqui recentioresq; codices: at in Pandectis Hetruſcis ſimpliciter ſcriptum eſt, illam ſti- pulationem. †Vnde magna erroris caligine obtectus eſt Ludouicus Bologninus, cuius interpretationes perlegendas ocioſis tantũ relinquimus. Ego nõ arbitror latinè dici, pec cari illam ſtipulationẽ, id eſt, in illa ſtipulatio ne: licet græca figura actiuo in uerbo id ad- mitti poſſet, à qua tamen elegans,& perpoli- tus Pauli ſtylus plurimũ abhorret. quapro- pter non cenſeo temerè mutanda, quæ tan- diuobtinuerunt.

d ¶ Hæredem tuum.) IIndeterminata hęc pronunciatio plurali ſignificationi æquipol- Iet.hinc ſi conſtitutum ſit, ut homicida decol- letur, niſi pacẽ habuerit ab hærede, ab omni- bus habenda erit. atq; ita ſæpius reſponſum eſt, licet alij aliter uarijs altercationibus.

e ¶Hic ſit.) Ad proximius referendũ eſt, uidelicet ad ſtipulationẽ, per te nõ fieri, neq; per hæredem tuũ& ẽ. nõ enim uidetur idem eſſe cum ſtipulatione, iter fieri, ſed potius cũ

ſtipulatione, Titium hæredemq́; ratum habi- 888

hl. f.

i l. loci. õ.ſi fun. ſer. uend.

ſ

k Bart. in 6.

cu ex cauſa.

eod.

quæſt.

II. pro parte. de

ſeruit.

m d. 9. quod ex

facio.

21

n d.. ex his.

ol.

d

22

23

ſi ita fuerit.

e manu. teſt.

24

p In viij.quæſt. B

art.