9.& quid ſi tan

tum. 9. inſtituens.

4§. fi. inſtit. qui teſt. dar.

b I. iuſta. l. filij. de uerb. ſig.

c l. filius. ad Ma ced.l. ſenatus. de rit. nup.l.ij. §. ſi mater. ad

erti.e.

8²

nomen adſcriptũ habet, additurq; numerus, ua in libri ſectione Iuriſconſultus illud ſcri

pſerit. In eo itaq; Scęuolæ uerba adſcripta of tendi, ut quod in uulgatis legitur, uel adhuc illis uiuis, poſt mortẽ ſcilicet aui naſceretur,

legendũ ſit, poſt mortẽ ſcilicet qui naſceret᷑. Lubricus enim admodũ error eſt, unum ꝗ,

in a, uertere, cum nõ niſi paulò productiore linea diſſeparentur:et ſcriptor qui in ſuperio re. iuſta ſcriptura ſimiles uoces ſcripſerat, credidit in hoc quoq; idem eſſe, ſed falſò. Sic itaq; Scęuolæ uerba declaranda duxerim. In pręcedentib. claufulis dictum fuit, ſi filius& pronepos nepote præterito inſtituti ſint, niſi nepos filio prædecederet, teſtamentũ ſucceſ ſione rumpi:quod uerum eſſe ſubiũxit, præ- terquã ſi emancipatus ſit nepos. Subſequi- tur nunc pręſenti reſponſo Scęuola,& ſicut prius Galli conſiliũ de morte filij loquẽs, ad ignis& aquæ interdictionem produxerat, nunc ad captiuitatem quoq; producit: dein-/ de quod de emancipatione nepotis dixerat,

ad eum caſum trahit, quo nepos nõ emanci- patus, ſed captus ab hoſtib. fuerit: nam filio nepoteq; apud hoſtes detentis, licet uiui ad- huc ſint, tamen poſt mortem teſtatoris, qui naſcit᷑, pronepos inſtitui poteſt. Diſtinguen da ergo ſic uerba ſunt,& ubi textus dicit, tunc deinde nepos, punctum faciendum eſt, & repetendum infrà uerbum, nõ rumperet. Sequitur alius caſus ad pronepotẽ pertinẽs: Vel adhuc illis uiuis, poſt mortem ſcilicet qui naſceretur, nõ rumperet. Poſt mortem, intellige teſtatoris, ſicut in præcedenti 5. O- mnes caſus, ex quibus ſuus hæres poſt mor- tem ſuam,& ẽ.& quod ait, qui naſceretur, non rumperet, neceſſariò pronepotem in- tellige. Et hoc ſenſu omnia de plano& abſ- que ſalebra procedunt: tametſi, ſcio, recla- mabunt ceruicoſiores quidam, nec mendoſi codicis confeſsionẽ admittent, quam tamen Baldo concertans& riualis Bartolus admit- tere quandoq; non erubuit, ſi uera eſt fama.

Filij appellatione an nepos, item auiæ an proauia ueniat. CAP. XIIII.

Vbitatum eſt in ea quæſtione, an filij LD ilanon nepos comprændatur:& interpretes noſtri tam prolixè id explicaue- runt, ut uel integros libros conſarcire quili- bet ex eorum ſcriptis poſsit:& quoniam àue ritate longè& late(ut dici ſolet) abfuerunt, dum argumentis aduerſantibus reſpondere per diſtinctiones, ſubdiſtinctionesq́; conan- tur, res in infinitum protracta eſt. Cæterum ut quid in propoſito caſu ſit, paucis ipſe de- monſtrein, ſcire debemus appellationem fi- lij ad nepotes ex proprietate ſermonis non pertinere?, ſed plerunque ex ſimilitudine iu- ris per extenſionem trahib. Si igitur de legis diſpoſitione loquamur, productionem hanc regulariter locum habere dicendum erit, nõ in fauorabilibus tantum, ſed& in odioſis, niſi diuerſa ratio inter utrunque caſum diſsi-

D. Andreæ Alciat

10

30

4⁰

50

60

83

mile ius inducat:tunc enim nepos proculdu

bio filius non exiſtimaturꝰ. Quòd ſi in ho-

minum diſpoſitionibus dubitemus, tunc fi-

lij appellatione non continetur nepos: quo- niam in huiuſmodi actibus regulariter nul⸗ la extenſio fit. Siuerò contrahentem etiam de nepote ſenſiſſe præſumatur, tũc ſecus eſt:

præſumitur autem eius uoluntas, cum alio- qui dura ſeparatio indicereturf, uel extranei ſuis præponerenturs: ſed& plerunque ex conſuetudine loquendi patris familias conij

cimus“:& differẽtiæ ratio ea eſt, quia facilius legis uerba producuntur, quàm hominumi: cum hæc nõ extendatur, niſi ex mentis con- iectura:at lex legis uoluntatẽ ſemper explo- ratam habet. Nec ea ratio obſtat, quòd in te- ſtamentis lata interpretatio fiat: nam id ue- rum eſt, ſi ita eſſe præſumpta teſtatoris mens perſuadeat: nam& indefinitam uniuerſali æqualiter pollere in uerbis legis, certum eſt: quod in hominum actibus non eſtx. Sed& huic quæſtioni affinis eſt, num auiæ appella tione proauia quoqʒ ſignificetur:& ex uoca- buli proprietate ſuperiori ratione negaue- rim. quamobrem ſi quæratur, an Iuſtiniani conſtitutio, quæ matri& auiæ tutelam de- ferti, in proauia obſeruanda ſit, nõ obſeruan dam reſpondebo: quod Angelo, Fulgoſio, Paulo Caſtrenſi, et Pontanovuiſum eſt, licet frequentius contrarium affirmetur. Nam& matrem auiamq; ſolas admitti, cõſtitutionis uerba indicant. nec Imolæ, Alexandri, Iaſo- nisq; reſponſio ſolicitum me habet, dum per dictionem, ſolas, nõ excludi ſimiles caſus te- ſtantur:nam id utiq; concedi poſſet, niſi ſic intellecta uox hæc, nihil operareturꝰ. quòd ſi lex municipalis, ut aliquid inducat, cõtra ius cõmune extenditur, quantò magis pro iure cõmuni, ut proauiã excludat, uox hæc inter- pretatione adiuuanda eſt? Sed& in fauorabi libus ſolùm, caſus ſimiles ea uocula non exi- mi, Barte. certiſsimus autor eſt: at nos hoc ſenſu, odia quæ reſtringenda ſunt, qualis eſt legum correctio, extenderemus: quid enim ſi minor ratio in proauia ſit? quæ, ut ueriſimi le eſt, non tam impenſe pupillum amabit, ut gradu proximioresa, mater uel auia facturæ ſunt, licet in proauo ſit contra, ſpe propa- gandi generist. quid item ſi Aretiniꝰ opinio- nem ſequamur qui ea dictione caſus quidẽ non excludi, perſonas uerò ſimiles excludi exiſtimauit, in cõmentarijs tituli, de acqui- renda hæreditatte: quamuis Aretinum ipſe non ſatis hoc caſu probem.

5.ſi eius. non reclè aduſc; noſtra tempora in- tellectum,& quomodo dubium ſit, ad Gallum, an ad Velleium uterq; caſus pertineat. CAPVT XV.

Dratſatee eadem lege hæc ad literã uerba: Si eius, qui filium habebat, nepo- tem ex eo inſtituerat, nurus prægnans ab hoſtibus capta ſit, ibiq; uiuo auo& cius fi- lio pariat, mox ille nepos poſt mortẽ patris

atq;

d I ſed& mili- tes. ubi Nico. de Neapol. de excuſ tut.

e d.§. fi... quod ſi nep. de teſt. tut.

f l. liberori. de uerb. ſignif.

g l. lucius. de hæ red. inſtit.

h l. alimenta. de dli. leg.

i l. cõmodiſ.ꝗ §.& quid ſitã tum.

k Bar. inl. ſiplu ri. de leg.j.

I In auith. ut ma tri& auiæ. m d. 9. inſtituẽs.

n Gl.in. cn no⸗ tiſ. C. de præ ſcrip.xxx.

o l. ſi quando. de leg.j.

p Inl ſicõſtan te. ſolut. mat.

q Gl.in uerb.ap pellabãtur In ſti. g dari tut.

r d. l. liberoru.

5 I. uẽtre. in pe. col. perl ſine ceſſaxijs.§. de uendi. f.de pi gno. act.

orcu lluc. neptiuitat Musi guredinsc a aillud V teposeſt n capta pr dlmfiatme ſilam quo peum nonl o mtus ea esad Gallur Nrrurſjſen immus, etiam duns lminjobler ſtoinprom hntio eſt tentanus, i une ſolumc düonem obl ttal Velei eilſtwautuerit Fan liem reſp ſcie t dirwadumn Välej leges wwlttntz, podllio edd lunCum 1 lmnaalusiu lin gen