6²

hoſtes ipſiab eo dicti ſunt, quòd utraq; pars æquo iure pugnet: Hoſtimentũ, inquit No- nius Marcellus, æquamentũ eſt: unde& ho- ſtes dicti, qui ex iuſta cauſa pugnam adeunt: hinc& hoſtire dicimus, Plauto in Aſinaria: & hoſtimentũ beneficij penſatio, Feſto au- tore: quibus concors eſt Lucius Apuleius, nec ignobilis, nec faſtidiẽdus literator. Cum itaqʒ ex ipſorũ Iuriſperitorum ſentẽtia, illud fortiſsimũ ſit argumentum quod ex uocabu 4 Eur. in ij. 5. buli etymo deduciturs, præſertim quando e- j· ſi cert. pet, ius nõ repugnat definitio, ueriſimile eſt no- ſtrum hoc pronunciatum iure defendi: nam qui cõtraria tuentur Doctores, cum bella u- trinq; licita eſſe ſimul pugnare exiſtiment, cauſam ignorant, cur iure Romano ſtatuat, ut qui capti à ſuis hoſtibus eſſent, ſeruitutis iure attinerẽtur. Nam cum Romani ſemper iuſta bella moueant, cõcertatores cõſequen- ter, ut opinantur, iniuſtè prælia agitant: cur igitur quos capiunt homines, ſeruos ſuos fa- ciunt, eorumq; dominiũ nanciſcuntur? non- ne ex ſua nequitia lucrum acquirunt: quod tamen pluribus ciuilium legum ſanctionib. b quod gerui nõ permitti, plus quam certum eſtb: nonne us. quod ui omani proprijs ſe telis iugulauerũt? Dum aut clim. hac ſe ex naſſa eximere legũ interpretes uo- lunt, uarij uarias aſsignant᷑ rationes: quin po tius, ut ita dixerim, miſerabiliter ſe torquent. loan. Fab. C.]. quidam idcirco factum dicunt, ne ſi liberta- Inſtit. quibus tis iura captiui retinerent, factio quoq; teſta- mod. ius patrx. menti eis ſalua eſſet: quod ſidatum propone poteſt. retur, facile uictoribus fuiſſet, ſe eorũ bonis inſinuare: fatua ratio, quaſi prætoris nõ ex- tet edictum, quod ui uel metus cauſa factum ſit, id reſcindi debere: at metum apud uicto- rem ipſo iure præſumi dicendum eſt, cum& minori plerunq; cauſa idem lex opinetur: ue luti ſi filia coram patre, etiam tacente, hæredi dI. j.§. quæ one tati renunciauerit, præſumit legislator me- randæ. ſſ.qua- tu factum. Alij nouã ſe adducere rationẽ di- rũ rerũ. paul. cunt:, id ſcilicet inſtituiſſe Romanos, ut qui de Caſt. conſi. captiui eſſent ſeruarẽtur: nam uictores ſi ob 177. eorum uitam nihil ſe lucrari uidiſſent, facilè e Iaſ. in d. l.ex in eam adducti forent immanitatem, ut exi- hoc iure. arg. ſtimarent trucidandos, utpote ſibi inutilia §. j. Inſtit de mancipia. uerùm qui hanc rationẽ receperit, iure perſon. idem dicat de eo qui à latronibus capitur, ne ceſſe eſt, cùm nõ minori ſint in periculo, qui ab huiuſmodi nefarijs uiris capiuntur, quàm hi quos milites ſua uirtute,& iuſto bello ac- quirunt: cur ergo negauere iura ciuilia, à la- f lin beloo de trone captum, ſeruorum iure cenſeriein hoc capt. igitur eos falſos eſſe non dubitem, quòd quę ſeruorum etymologia ſit, eandem& rationẽ eſſe cur ſeruiant, opinati ſunt. Si igitur cõtra omniũ, quorũ edita ſit ſententia, præter Ful- 2 Ind. l. ex hoc goſiums, noſtram hanc propoſitionem uerã iurc. dixerimus, cum utrinq; bella licita ſint, non eſt nouum, nec abſq; ratione, ſi tam Roma- ni, quàm hoſtes inde lucrentur,& ex alteru- tra parte capti nõ iniuria ſeruiant: nam cum bella ſint ex iure gentiũ orta, æqua lance eo uti Romanos cumalijs æquum fuit:tametſi

D Andreæ Alcati

0

40⁰

50

60

63

i nobiliores redditi ſint Quiri tes, maioremq; autoritatẽ inde comparaue- rint, quoties tamen de gentium iure agimus, nulla inter eos& alienigenas differentia eſt, tunc quippe id ius in uſu eſt, quod omnibus cõmune, nulli proprium exiſtimatur Libet obiter referre barbari hominis Brenni, qui Senonum regulus fuit, dicterium:is, interro

antib. Romanorũ Sans quanam ratione SEluſium Hetruriæ urbem obſidione preme ret:Iu re, inquit, naturali hoc facio, quo is, qui minus fortis ſit, potentiori cedere iubetur: nam eo etiam pecudes,& bruta animalia uti deprændimus, cumtauros, leones, aquilas, cæteraq; animantia idcirco dominari uide- mus, quoniã alios uiribus præcellant: quod & uos Romani ſecuti eſtis, cum Fidenates, Ardeatas, Veios, Volſcos nõ alia ſubegiſtis ratione, quàm quod illis præſtantiores uiriũ uirtute habebamini. quin& Ariſtides in ora tione, quam ad Rhodios miſit: Lex, inquit, naturæ eſt à potentiorib. planè clarior facta, ut maioribus minores pareãt:& qui propte- rea libertatẽ tolli opinatur, hic à uero longè abeſt, nec aliud inde ſequitur, q́; ſihomun- ciones nos, conſpiratione facta, dijs gigantũ more congrederemur, uel æmuli eos nullos eſſe crederemus. Et hęc quidem illi depriſti- no, uti arbitror, naturali iure dixerunt, quæ tamen legibus noſtris conſentanea eſſe, fate ri nõ auſim, cùm eo iure, quo nil ulterius q́; mera æquitas ſpectabat᷑ illicita fuiſſe omnia bella, magis ueriſimile eſt, idq́; ex Paulũ uer- bis, in tractatu de captiuis, probabile admo- dum uidetur. Sanè hoc caput àme, cùm lu- ſtinianus nouus eſſem, compoſitum, tem- poris ordine omnium antiquiſsimũ, hoc lo- co referendum duxi, earum matronarũ imi- tatione, quæ quamuis matresfamiliãs factæ ſint, tamen crepundia ſua obſeruant,& dili- gunt, neq́; ſinunt interire.

enim iure ciuil

LIBRISECVNDI FINIS.

D A NPy AI. GIA TLI

PARADONORVM IVRIS CI- uilis liber tertius.

PROOEMIVM.

vccEDIT& quædam noſtra- =G rum uigiliarum portiuncula, quæ ad aliud Digeſtorum uolu mẽ tota pertinet,& pręter quod l dam Papiniani reſponſum, Gal li Aquilij celeberrimum apud omnes conſi lium interpretatur: cuius uiri nomen uel id- circo celebrandum fuerit, quòd is omnium Iuriſconſultorũ optimus apud ueteres habi- tus eſt: quòd illius(ut Cicero autor eſt) pru- dentiam populus Romanus in cauendo, nõ in decipiẽdo perſpexit, ut qui iuris ciuilis ra/ tionem nunq́ʒ ab ęquitate ſeiunxerit: quiqʒ ita iuſtus& uir bonus extitiſſe traditur, ut na tura, non diſciplina conſultus fuiſſe iudica- tus ſit.

—

h§. ius gentir. Inſtit. de iure naturali.

tlinit D

t lendi indo vemt prem lonẽ busm

mie Hanti

. il ſun Lerbie omnil prelib Mapin quam mtedh cdush elletle tur& tahec dmm ſ nlo fr

mühi t

Inl. poſtlimi- nium. in prin. in uerſ. per in⸗ iuriã. de cap.