a l.iiij. de uerb. oblig.. Cato.

5 Bart. ĩd.. ſti⸗ pul. non diui.

cl. quod Nerua. depoſiti.

30

men diuiſionẽ admittant:. An ergo quo da- libi traditur, uſum indiuiduũcquia cum reali bus ſeruitutibus indiuiduis maxima ſimilitu dine cenſeturb: ſed certè maiorẽ cum uſufru ctu cõmunionem habet, qui tamen ſepara- tiones recipit:etſi nec iure quiſquam proba- uerit, indiuiduã dici rem, quia indiuiduæ in quibuſdam ſimilima ſite. An igitur uerius, quod cõmuni ſentẽtia Baldus, Ioannes Imo lenſis, Pontanus,& alij tradunt, uſum neceſ- ſitatem perſonæ reſpicere? quamobrem por

tiunculam nõ id pro rata operari, quod totũ,

4 Argu. ij. de uſu.j. reſpon.

el. plenli. eo. tit. Valla in elegã tijs. 304

f lij. de uerbo. oblig.

t l. item quauis. §. ſi uſus. ff.

cõm,. diuid.

g In§. duo fra.

cum ex ſolius partis pręſtatiõe nullus uiuat, ideoq́; uſum non diuidi: quod in uſufructu eſt cõtra. Verùm hęc ratio ex eodem alimen torum legato cõuincitur. Item quid ſi diuiti uſus relictus ſit? uiuet enim& ex eo,& ex proprijs bonis. Item ſi pars uſus tam præpol leat, ut uſuarium alat, quid iuris:nam etſi mo dici emolumenti ſit, nec familiam, nec hoſpi tes admittetꝰ, ſolusq; inde uictitabit. an igitur probabiliter noua ratione dicendum eſt, dif ferentiã ex proprietate uerborũ colligi:ſiqui dem plus eſt frui, quàm ſit uti: quoniam qui fruitur, pleniſsimã facultatem habet, nõ qui utitur:hic in itinere, ille in meta eſte. Itaqueil lud diuiduum eſſe nõ poteſt, quod ad ęſtima tionẽ, utpote rem diuiduãt, deduci nõ poſsit: quod in uſu eſt: cuius æſtimationẽ ſi conſi- deraueris, non uſum, ſed uſumfructum fece ris: quia pecunia in fructu eſtf.

Si ſententiæ arbitri paritum non ſit,pœnam ſtatim committi, nec expectari quid bonus uir, ad quem procla matum eſt, iudicet:& longißima quæſtio aliter quàm cæteri,

breuißime explicata. CAP. XVIII. Vmtecum litigarem, pacti ſumus arbi- tri iudicio negociũ omne ſummittere:

& utrinq; ſub certa pœna alter ab altero ſti- pulatus eſt, boni uiri arbitratu rem amplius non cõmitti: dein cum arbiter aduerſus me pronunciaſſet, petijſſemq; arbitriũ boni uiri, qui priorẽ arbitri ſententiam probauit, quæ- ritur, an adpœnam agere poſsis?& ſiagas, num cõtraà excipere, probareq́; poſsim pro- latum iudicium iniquũ eſſe?& Bartolus poſ ſe exiſtimauit, ſi primã ſententiam arbitrator confirmauit, quia non probauerim: ſecus ſi quia nõ iuſtè egerim: cõmuniterq; ita iudica ri ſolet. At Angelus cum quibuſdam alijs, o- mni caſu exceptionẽ admittendam exiſtima runt: alij uerò alijs modis: tamqʒ hęc quęſtio frequens ſcripta eſt,& ut uel x v. pagellas o- pinionũ relatione Alexans. hinc aatlorit⸗ Sed nos ea omnia ſingulari rationetolli quã- doq; exiſtimauimus, peccaſſeq; in eo Doct. quòd huiuſce quæſtionis principalem cardi nem falſum eſſe nõ perſpexerint: ut nõ mi-

rum ſit, ſi diruto, quod aiunt, hypogæo, cœ-

nacula quoq;& pinnas ruereneceffariũ ſit.

Siquidem in præſentem diem quotquot fue

rũt recẽtiore diſciplina Iuriſperiti, in promiſ

ſione ſupaſcripta pœnali exiſtimaueruntta- citam conditionem eſſe, ſi arbiter iuſtè arbi-

tratus ſit: quoniã ea ferè mens eſt, perſonã ar

bitri ſubſtituentiũ, ut quia iuſtè eum iudica-

turũ ſperent, id faciãt:nõ quòd uelint uelim

modicè grauaris. Igit expectandã boni uiri

ſentẽtiã crediderũt, ut hinc cognoſcat᷑, num

arbiter ipſe iuſte iudicauerit. Seduereor, ne probata hæc paſsim opinio uera nõ ſit, eo ui- delicet caſu, quo pœnã ſtipulati ſumus: cum uulgò ſoleat dici, metu pœnę quoquo modo arbiter ius dixerit, parendum eſſe. Nam et ſi quis ſub pœna, cõtrà quàm cautũ ſit, non fa- cere promittat,& fecerit, quãuis de iure, ta- mẽ pœna ſtatim cõmittitur,& quidẽ certius, quam ſi de facto tantũ cõtrafecerit. d igit dictum eſt, pręcedentẽ ſtipulationẽ intelligi ſi arbiter iuſtè pronũciauerit, nõ procedere fatendũ eſt, cum huiuſmodi ſtipulationi adie cta eſt pœna. Nec obſtãt duo argumẽta, quo rum prius ex autoritate Scæuolæ uulgatiſsi- mũl, ſi duo fratres de patris hęreditate tranſi gant,& ſub pœna promittãt tranſactioni nõ cõtrauenire,& dein alter ſuperſtes tanq́; ſibi per fideicõmiſſum debita fratris bona defun cti petat, non cõmitti pœnã, niſi lata contra eum ſentẽtia. Sed hoc ideo concedendũ eſt, quia dubiũ fuerat, an petens fideicõmiſſum tranſactioni obuiam iret: quapropter expe- ctanda fuit, quæ id declaret, ſententia. uerùm in propoſito caſu mox certũ eſt, eum qui ad arbitrium boni uiri proclamat, contra ſtipu- lationẽ facere, qua id expreſsim prohibetur: ergo& confeſtim puniendus. Poſterior ar- gumentatio minus quẽcunq; mouerit, cum dicit᷑, in eõpromiſsis niſi pars in dolo uerſet᷑, pœnam non cõmittin: nam in noſtra dubita

tione dixeris, protinus eũ doloſe agere, qui

abſtinere à boni uiri iudicio, licet iuſtam cau ſam haberet, promiſit,& cõtrà quàm ſpopõ- derit, petit tamen: igitur fraude nõ caretr. Et hæc quidem ſine dubio uera eſſe profiteor,

cum pœna contemptũ ſententiæ arbitri ulci-

D. Andreæ Acat„

h l ſilibertus. de oper.lib

i l. diem. H. ſtari. de arbit.

k Bar. inl. cõti- nuus.õ.cũ ꝗs. de uerb.oblig.

l§. duo fratres.

m l. de rebus. ff. de arbit.

n l. ſi procurato rem.§. dolo. mandati.

ſcitur:alioqui ſi prius corã arbitratore litiga⸗

uerim, poterimus boni uiri arbitriũ etiam re quirere, quamuis pœna appoſita proponaf᷑: & hoc caſu Doctorũ uarias altercationes poſ ſe ſibi locum probabiliter uendicare, nõ dif- fiteor, etſi maxima eorũ pars hanc differen- tiam nõ perſpexerit:& hoc ideo, quoniã me- tu pœnæ arbitratoris ſententiæ non ſtaturo. Cæterum quod diximus, ſi duo fratres in di- uiſione pœnam promiſerint, petenti fidei- commiſſum non ſolum obſtare tranſactio- nis exceptionem, ſed etiam cõmitti pœnam: idqʒ; ex Scæuolæ ſententia, Accurſius,& cre briore calculo cæteri, ita accipiendũ hoc exi- ſtimauerunt, ſi actum ſit utrunq; deberi, alio- quin ad pœnam agenti obſtaturam doli ma- li exceptionẽ:quoniã Vlpianie reſponſo tra ditum eſt, ſi pacto ſubiecta ſit pœnæ ſtipula- tio, uerius eſſe, utraq; uia uti poſſe eum, qui ſtipulatus ſit: ſi tamen exceptione pacti uta- tur, æquum erit accepto eum ſtipulationem ferre. Sed ego arbitror hoc in reſponſo ideo diſiunctim hęc iura competere, quoniam pa

ctum

0 Bar. Bal. Alb.

de Roſa. ind.

5. ſuri

p Lreſcriptum. . pe. de pac.

82= A A2

umaldeſent ripolſ quor reiudicio ſa liclle Paul 1 Üidte Adupl bemptore pe gerlusagen dinbtenet,e Ummouet. qr dorobtinuer iciclã ecce q chaliudiciot iun, quincc iat quiſquĩ cterſari quo leruntec uom. enrafauo lem uerã non lagut il n erünos aliter iciacenſeng ltedirecd iiloeconde copræiudi 8 d qu dex—

⸗ di dualide;