26

a In l.hæredes. §. in illi. fam. erciſcund.

b In d.lij. h.itẽ ſi in facto. c In§.Cato.

a l. in executio- ne. 9. quod ſi ſtip.

e§. Cato.

f ltutor.§. Lu- cius. de uſur. g Iaſon in 6. no.

h Bart. in. ſtip. iſta.§. ſi quis

ita.

i Imol. in l. cõti nuus. h. fin.

k Iul. cõtinuus.

. fin.

quia licet hoc aſfirmandum ſit, cum pro iam cõſtituta ſeruitute conſeruanda agitur, tame alijs caſibus minimè, quos illa ſtipulationis uerba cõprændunt.& ne rationibus tantum recentiorũ ſentẽtiam hanc cõprobemus, ex huiuſmodi ſtipulatione inſolidũ omnes hæ- redes teneri, Paulus iuris autor ſcripſit“: qua propter familiæ erciſcundæ iudicio præſtan dam cautionẽ, ne factum unius damnoſum cæteris ſit. At huic argumẽto reſpondet Are tinusb, inſolidum hæredes teneri omnes ſi⸗ mul, non ſingulos: quod ſanè perquam durũ eſt,& cauillo nõ caret, ut Socinus“ nequaq́ id probans, ſoli rationi, quam Juriſconſultus adfert, adhæſerit. Sed& ipſe nõ intellecto te- xtu, ſat infeliciter. Nam etiam ſi finẽ attende rimus, unius facto omnes tenentur: quoniã licet unus tantũ prohibeat, ſtipulator tamen in totũ prohibitus eſtꝰ: ergo inſolidũ omnes obligari debent. Ipſe igit᷑ ut nodos hoſce ex- tricem, plurimũ referre exiſtimo, an ſimplici ter per me nõ fieri quò minus tibiire agere li ceat, ſtipulemur, an uerò adiecto ſucceſſoris nomine, per me nec hæredẽ meum fieri,& ẽ. nam priore caſu pro portione hæreditaria? pœnam cõmitti fatendum eſt, poſteriore nõ æque: rationemq; illam eſſe, quòd XII. tabu- larũ lex obligationes diuidat, quæ à teſtatore in hæredẽ tranſmittantur, nõ quæ ab hæredi bus ipſis incipiant:nam hæredes ipſi in obli- gatiõe hoc caſu principales ſunt:& in confeſ ſo eſt, in principalium perſonis eam legẽ ceſ ſaref:quoniã plus delinquit, qui in principa- li contrà facit, q́ʒ ſi illi quæ transfundatur, ob uiam quis eats. Quoties igitur aliquis hære- dis nomen exprimit, illi ſtipulari intelligit᷑, mortuoq; teſtatore, quæ eius erat, obligatio extinguitur,& noua in hęredibus incipit: q́d nec Bartolusipſe, puto, negauerit. Hoc ita- que caſu nihil lege XII. tabularũ nouatũ eſt. Nec mirũ fuerit, mitius in obligatione tranſ miſſa agi, q́; in noua agat᷑. Nec quicquam ob ſtabit, fi fatebimur huiuſmodi obligationem hęreditariã eſſe:quoniã licet aliquo modo ue rum id ſit, lex tamẽ XII. tabul. eam hæredita riã ſolùm diuidit, quæ trans funditi, non quæ noua incipit, cum ſtrictè loquendo uix ſit, ut eam hæreditariã concedamus. Et hoc prolo- quiũ ſi(ut certè eſt)uti uerũ defendatur, Bar. quoqʒ ſentẽtia, ut hæredem hæres offendens caſu, quem ſuprà retulimus, inſolidũ omnes obliget, fuſtinebitur: quamuis non parũ mul ti in ea ſeptima quęſtione aduerſi eant. Tum & efficax ratio, cur in ſtipulationib. dandite ſtator uni hęredum acquirere nõ poſsit, in fa ctis contrà reddi poterit. Nam cùm obliga- tiones dandi ad hæredes tranſeant, tametſi te ſtator uni ſtipuletur, legis diſpoſitione etiam ad alios transferuntur: ſed in factis, cùm ea ad hæredes non ſpectent, ſi uni eorum quiſ- quam ſtipuletur, non tranſmittitur obliga- tio, ſed uti nouum ius in eo cui ſtipulatũ eſt, incipit,& idcirco alijs nõ cõmunicatur. Sen ſitqʒ ita eſſe Petrus Aureliæ Gallicuss inter-

D. Andrcæ Alciati

30

4⁰

50

60

27

pres: quamuis Bartolus fortiſsima, ut ſibi ui- ſum eſt, ratione in contrarià abeat. Nam de- mus, inquit, hoc, neceſſariò etiam concede- mus, poſſe aliquem extraneo ſtipulari, cum hic hæres pro parte tantum hæres, in cætero extraneus totam obligationẽ acquirat, eò e- tiã reſpectu quo eſt extraneus. Veruùm Bar⸗ toli rationẽ alij probent, nequaquã ipſe eam probauerim, cum potuerit hæc ſtipulatio in portione ipſius hæredis cõputari, quo facto in eanon erit extraneus. Poterit et uti legatũ præceptiòue cenſeri:nam ſi hac ratione nihi- lominus quiſquam legatario, fidei ue cõmiſ ſario ſtipulari in totum permittitur, quanto minus hæredi:-

In promiſione facli, quamuis litis ordinatio nem reſpiciat,ſi in una contra fiat, inſolidum pœnam cõmitti, nec obſtare exceptionem. C4 P. XIIII.

Ffinis præcedenti tractatui eſt alia hęc

dubitatio: ſi Stichum, Erotẽ, Damam ſiſtere promiſero,& ſi nõ fecero, pœnæ no- mine cẽtum: duobus ſtatis, num in ſolidum pœna cõmittatur. Et committi proculdubio eſt. Sed ſi pro rata portione pœna offerat᷑, agẽti obſtat exceptio. Bartolusꝰ id fatetur in omnibus factis procedere, quæ litis princi- pium, nõ terminos reſpiciunt: quod uix eſt, ut concedam, cum in ſtipulatione rati lex id nõ ſinato, quæ tamen poteſt præparatoria eſ- ſer:alioquin maximè coarctaret᷑ legis diſpo- ſitio: quin& in prædicta ſtipulatiõe de ſiſten do, pœnam etiam cum effectu cõmitti iure probaturd. Nec Bart. ſine cauillo reſpondet, cùm eadem uerba in una lege iudiciũ reſpice re, in alia uerò minime:, tradit. Sed et fortaſſe imperitius Baldus iunior,& Jaſon, dum ali- bi ſub conditione promiſſum, alibi ſub pœ- na teſtantur, quaſi pœ na ſub conditione ad- di non ſoleat. Quamobrem Petri Aurelia- nenſis ſententiam ipſe defendendam credo. Is arbitratus eſt, ſiunum factum indiuiduũ in obligatione ſit, ſi pars nõ pręſtetur, omni- no pœnam cõmitti, nec exceptionẽ obſtare ſi duo ueltria ſint, ſecus eſt, cum licet conce- ptione uerborũ ſtipulatio una ſit, uerè tamẽ plures ſunt:& hoc uerum, niſi ſtipulatio co- pulatiuè concipiatur, quia eius natura cuili- bet inſolidum actus tribui ſolitũ eſtt. Et hac breuiſsima interpretatione ingens chartarũ aceruus hallucinantium hoc ſenſu Iuriſperi- torum ex albo tollendus eſt.

Cur ſtipulatio annua ſit una: legatu annunm tot contineat legata, quot præſtationes ſunt. CAP. XV.

8 in annos ſingulos centum dari ſtipuler, una eſt hæc ſtipulatio: ſi eandem quanti- tatẽ quotãnis legauero, tot legata ſunt, quot pPræſtationes: primumq; ſimplex erit, quę ſe- quentur, conditionalia“. Huius differentiæ ratio quæ ſit, iuris interpretes noſtri uarijs modis diſſerunt:& quidam cum legata pro- pter legatarij beneficia fiant& ab mente te ſtatoris accipiant uires, neceſſariò conditio-

nalia

II. fin. C. de fi⸗ deicom.

m l ſi ſcruus. ff

ſi quis caut.

n Bar. in. Ca- to. in x. oppo.

0§. Cato. p lij. C.de proc.

ql. ſtis ꝗcen. ũ. cũ ita. ff. dere bus dub.

r Inl. ſiſeruus. in. cum ita.

s I. ſeire debe-

M5.

t Socin. in d. 5. ca ita. in ſecũ⸗

do notab.

u l. ſi Stichu. ũ.

fi. ff. de ucrb. oblig.

x l. nec adiecit. pro ſocio.

⸗

K

eag Egarlo qu „ Qaue alleres pubtoneenl as leb inlegans A icom upr3 3 Niacöccpuali mmncompten gueronon. durme ſunt A woolchnauit Lgunatv g erxcos en

un

(Vipoteſt ncettos,; neumpoßit e dkmolus ſitE ſm charus 7 eoin meci utmuambrer nenpræterieri- mimmmle