22

ppeciale eſſe: tum nouo ſenſu percepta l.itaſtipul. de uerborum

obligationibus. P. J. Vccedit in eadem lege diffuſior tracta- tus, quando ſtipulatio pœnalis cõmittat: & Sabinus Iuriſcõſultus, poſtquam promiſ- ſum in principali ſtipulatione dari fieri po- tuiſſet,& datum factum non eſſet, indiſtin- ctè cõmitti credidit:& id ex contrahentiũ ſen tẽtia,& exemplo p enus legatæ. Papinianus ſententiam Sabini uidetur ſequi, cum a con uentione, non ab conditione ſtipulatio inci- pit:tũc enim id expectatur tempus, quo am- plius dari fieri nõ poſsit. Et hoc modo quot- quot ſunt, aut fuerunt Doctores, uerba luriſ conſulti intelligunt. At ipſe longè aliter exi- ſtimaui,& omnino Sabini opinionẽ ueram eſſe, Papinianoq́; probari, alias diſputando defendi. Pro hac itaq; ſentẽtia primò illud ad ducendum, rationẽ diſtinctionis, quam Ac- a Ingloj. curſius& alij tradunt, non ſatis firmã eſſe: quamuis enim in ſtipulatione, ſi Stichum nõ dederis, dabis X. Stichus in obligatione nõ ſit:ſicuti eſt in illa, promittis Stichum, et ſi nõ dederis, X. ſpondese ſaltem tamen, ut Barto- b In I. non ſol. lusb aliquando dicit, in conſequentiã admit- õ. morte.in pe tendum eſt, in obligatione eſſe:ob minimam nul. col. de op. igitur differentiã non debet probabiliter di- noui nunc. uerſum ius induci. Sed fortius certè nos im- pellit, quòd ſi quis ita libertatẽ accipiat, Sti- chus, ſi hæres eum non manumiſerit, liber e- ſto:niſi hæres cumprimum poteſt manumit c l. ſipeculiũ. in tat, fit libere,& tamen diſpoſitio hæc à condi fi ſ. de ſtatul. tione incipit. Nec huic argumẽto reſponſio- nes per doctores ſcriptæ quicquã obſunt,& in primis crebrior Bartoli opinio ſpeciale id eſſe in ultimis uoluntatibus fatẽtis. Sed qua ratione iſtud introductum eſte Cyrillus, Ho- modeus,& Jacobus Puteus id factum exiſti- mant, quoniam noſtra intereſt teſtamenta ci tius exitum habere, quàm contractusò: item quem. teſt. ap. quia ultimæ uoluntates non ſuſpenduntur 8 hie e ſicut cæteri actuse. Quæ rationes noſtrum nna Piaa. caſum minimè attingũt:tum quia anteq́ʒ dies cedat(quibus terminis nos loquimur) teſta- mentorum diſpoſitiones magis in pendenti f Bart. in d. l.fi. ſtare permittuntur, quàm contractusf: tum gl. quæ de lega⸗ etiam quia tam citò adimplenda eſt contra- to. f de leg. j ctuũ diſpoſitio, quàm teſtamentorũs, ſi ita de contrahentiũ uoluntate eſſe præſumat᷑: quæ quidem præſumptio Sabini argumentũ eſt. Iaſon aliter opinatur, et rationem eſſe ſcribit: quoniam in contractibus uerba dubia inter- pretantur contra ſtipulatorẽ: in teſtamentis uerò latiſsimè accipienda ſunt, eius fauore cui aliquid relinquitur. Sed& hic falilitur Ia ſon, cum uerba generaliter pro hærede inter h l. unum..j. de pretentur in legatarij damnumt, ueluti in cõ- lcga.ijRom. in tractibus pro debitore cõtra ſtipulantẽ. Cum t.ſi plures: de ergo ratione hęc dicta careant, quid eſt quòd d amno infeft. in Bart. ſentẽtiam accedamus? Xretinus ſpe- ciale id eſſe non in ultimis uoluntatibus, ſed in libertate tradit, eo potiſsimum argumen- to, quòd in ſerui uenditione, cum libertate ſub modo facta, inodum intra duos menſes

d I. uel negare.

——

D. Andreæ Acciat

10

20

30

40⁰

50

60

23

implendum lex ſtatuit,& id fauore liberta- tisi. Verùm quid cõmune habet modus„in quo nihil deciſum erat, cum cõditione? quid item cõtractus oneroſus cum lucratiuot præ ſertim cum in præſenti articulo Stichum ſta- tim liberum eſſe lex ex uoluntate teſtatoris diſponat, nõ ex fauore aliquo. Et fortiſsimũ eſt argumentũ ab ea ad contrahentes, ut Sa- binus aiebat. Probatur et noſtra opinio tertia ratione:nam ſeu ita legem, hæres Penũ dato: ſi nõ dederis, X. dato: ſeu ita, ſi penum nõ de deris, X. dato: ſtatim cum dari hotuit penus, & data nõ eſt, cõmittitur pœnas, transfundi- turq; prior obligatio in pœnalem. Nec hoc in ultimis tätum uoluntatibus procedere ex Bartolo quiſquam credat, cũ ratione id care re ſuprà demonſtrauerimus,& in hac tranſ⸗ fuſione idem eſſe in contractib. Paulus atte- ſteturi: alij in penu ſpeciale eſſe prodiderũt, propter rei naturã: nam cum penus alimenta reſpiciat, in eis longa dilatio nõ fuit danda: cõmuniterqʒ ſic dici ſolet. Sed hanc rationẽ haud ſane faciliter ipſe admiſerim, cũ ſi iſtud propter alimentorũ fauorẽè induceretur, cõ- ſultius fuiſſet, in eis, non in penore exẽplum referre. Videmus enim quædam in alimẽètis, quæ non in penu, cõtineri, ut ueſtes:& ècon trario plerunqʒ idem: quinetiam ut hæc uera ſint, neceſſariũ eſt Iuriſcõſultũ intelligere, ut de magna penoris quãtitate loquat᷑, cum ex perpauca ali nemo poſsit. Nec conſentiendũ eſt, ideo alimenta legatũ reſpicere, q́d in ue- ſcendo conſiſtat:alioqui dicendum eſſet, in- certam tritici ſtipulationẽ ualere, tanquã ad alimẽta pertineret: quod iuris autoritate re- probaturn, adde quòd& in penu potius con trariũ ſtatuendum fuerat. Nam cum frumen tum ũitietur,& uinum aceat, muceatq́;, expe ctandum fuiſſet tẽpus, quo amplius pręſtari nõ potuiſſent, cum id trienniũ non excedat. Fateamur itac;, quod de libertate penuq; di- ctum eſt, ex cõmuni regula deſcẽdere, quam probari ſupraſcripta lege, ita ſtipulatus, iam- iam demonſtrabo. nam& cum fideiuſſor ita acceptus eſt, Sireus X I. quæ ei credidi, non ſoluerit, fide tua eſſe iubes? ſtatim deberi Iu- lianus ſcripſit, tametſi à cõditione ſtipulatio incipiat. Nec Bartoli& cęterorũ reſponſio, dum præceſsiſſe conuentionẽ ſaltem in reo tradunt, probabilis eſt: cõuentio enim à reo facta, in perſonã fideiuſſoris hoc caſu quicꝗ́; operari non debet, cum ideo operetur, quia ex illa ſtatim dies cedit: at hic ex cõuentione nõ cedit, ſed ex cõditionis euẽtu, quæ in pœ- nali ſtipulatione deducta eſt. Aduertendum igitur eſt, Sabinum indiſtinctè exiſtimaſſe, quoquo modo incipiat ſtipulatio, pœnalem cõmitti, ſi principale, cum commodè potuit, datum factum nõ ſit: eiusq; ſententiã colligi ex contrahentium uoluntate. Sicut in penu idem eſt, propter defuncti uoluntatẽ, et rei i- pſius legatæ naturam: de cuius legati natura eſt, ut à teſtatoris ſentẽtia pendeat, ſicut etiã contractus a partibus legẽ capiũt.& hoc ſen ſu

i If ff. qui ſine man. Alex. cõ- ſicxviij in uj. col. in iij. uol.

K I. j.§. itẽ ſtita. fadl. falc. cũ ſumil.

II.obl. fere.. f. de act. ob.

m l.tritictum. ſu- pra eod.

n No. in l.j. C. ſa aduer. tran.

—-—;————

—+...

——

re alifk b üſeuſe me (aehs,Ke Et ha. elt