Lutædifica

e:& ſiuici⸗

ad metranſ ocigitur

ropriè acci

leterum in⸗

Necralio

ux cum ad, dTthab,

habet lllud lfuife

uxerim, ex uun¹

iſſo, confu

tiam, dum eul ixi

exiſtimant ayemn

e ſeruitutis

muerò qui

leat, proba-

eſponſifine

at agerein

Rprobare:

bationes ha flaiemſ

ententiãali⸗ C.Katn

s cõfutaui, eulinnt

1 Doclbri tipulatio non ut o iure dife⸗ etiam in

X. multorum gem, Jta ſti bus, perlege animaduer um diligen/ le inuoluũt. na uiſa ſunt attinent. db one certo 0/ US ſit, cuma- erfectaſtipu

huilis gnn 5 deſſeſcii 4 ruff

a Etin l. inſalã. & hic in vii. oppo.

b In I. tritick. J. idem. de ſtatu homi.

cl. ſemper in ſti pu. de reg.iu.

d kſe itz ſtip. fue ro, x. aut xv. ĩ fi. de uer. obli.

e l. E hæredi.§. fin. de paclis.

f 1. ſi plxes.§. locator hor. ff. locati.

g I. quoties.. tã tundem. ubi bar. ff. de hær. inſtit.

20 ParadoXxorum Iib. J. 2

mio actum eſt, ſtipulationi non inſeratur.

Quamobrẽ alio loco Bar.cum Doctorũ ſe/ quiore turba rationẽ eam eſſe tradunt, quòd tam minimũ poſſet ſolui, ut nihil omnino ae cipientis intereſſet. Sed& hoc ex eo potiſsi- mum cõfundit᷑, quoniã ſi ob huiuſmodi cau- ſam ſtipulatio reijceretur, pœnalis ualeret, le gatum hominis generale nõ ualeret:quę qui dem aueritate abſunt. Quare me autore ue-

menti ſubſtantiam reſpiciat, dies formamſti pulationis minimè. Nam etiã ſi cõcedamus ſtipulationẽ eam non ualere, potius id ratio- ne ſimul pugnantium qualitatũ, quàm erro- ris, quod in textu ipſo exprimitur, dicẽdum eſſet: ſiquidem tractatus qui incõtinenti fit, cum ſequenti contractu iuris fictione unus & idem eſt:tractatus igitur diem adderet, cõ- tractus repelleret, quæ contraria ſunt. Ad

rius eſt, ratione deficientis probationis ſtipu i0 hæc non mediocris eſt cauillatio, ſi in his an-

lationem incertã uitiari:& hoc eſt quod dici tur, incertã ſtipulationẽ facti, non iuris quæ- ſtionem continereb: quæ uerba nil ulterius quàm probationẽ, eius quodactum ſit, oſten dunt. Iuris igitur interpretatione poteſt dici aliqua:ſed quia probari non poteſt, quid par tes egerint, imperfecta erit,& etiam ſi magis placet, nulla. Itaq; in noſtra quæſtione, ſi par tes de certa die apponenda agunt, in ſtipula-

uſtijs Iuriſconſulti indeterminata uerba re ſtringamus,& contra iuris pręſumptiones in actu incontinenti facto obliuionem indu- camus:& hæc quidem omnia aduerſus regu lam, qua admonemur, omiſsionem eorũ quę ſubſtantiam nõ reſpiciunt, nihil obeſſex, Sed quanto peius ſeſe extricat Aret. dum fatet᷑, ſi clarum ſit ex obliuiõe omiſſum, aut ex cer- ta ſcientia diem, ualere ſtipulationẽ: ſed in du

tione certo loco ſiſti, cõſtetq; appoſitam, ſed 20 bijs ſecus eſſe: quaſi dubitatio actũ aliquem

non qualem, ſtipulatio nõ ualet: quoniã po- terit promiſſor dicere ſemper, agi ante diem. Nam quamuis in ſtipulationibus, in quibus dies non ſit, præſenti die agature, ſtipulator tamẽ ſi impræſentiarum egerit, negabit reus idem dicendum hoc caſu, in quo de certa die actum ſit, probatũq; fuiſſe diem expreſſam, tametſi qualis eſſet, in ſpecie probari non po tuerit: quamobrẽ contra uoluntatẽ partium

ad nihilum reducat, qui quocunq; modo ea reſoluatur, ualeatI, præſertim cum talis opi- nio nulla iuris autoritate defendatur,& ple- runq; dicamus in dubio pro ualore contra- ctus iudicandum. Quin& communis ſen- tentia in interpretatione uerſiculi, quòd ſiab initio, nõ ſat probabilis eſt, dum fingitur ſti- pulationẽ ita conceptã, promittis ſiſtere qua cunqʒ; die uolueris:& ſi non ſteteris, pœenæ

ageretur, ſi ſtatim hoc liceret. Quod etiam, ſi 30 nomine totr exiſtimant enim, quamuis pri-

poſt aliquod tẽpus actor intendet, cum in ge nere tãtum conſtet diem appoſitam, ſemper in fauorem rei lex interpretabitur ante diem

agi“:nec ad hęredes obligationem trãſire poſ ſe dicendum eſt, quæ perſonalis ſite, Qua de

cauſa ſi ſtipulatio hoc modo cõcipiatur, pro- mittis quacunq; die ſiſterer ualet ſtipulatio, cum prædicta ratio ceſſet,& tũc agetur, cum declaratum fuerit reum promittendi ſiſti nõ

ma ſtipulatio tanquam in uoluntatẽ promiſ- ſoris collata, iure roboranda non uideat, ta mẽ ne incaſſum adiecta pœnalis ſit, uolunta tipromiſſoris relictum uideri, quando ſiſtat, non idipſum utrũ ſiſtat: ſed probandum ab illis fuerit primam conuentionẽ inutilem, ui res ab acceſſoria ſumere:nam cõtraria his au tores tradere alibi manifeſtum eſt, cùm pa- ctionem nudam pœnali ſtipulationi non in-

poſſe:quem intellectum Chriſtophorus Ca 40 eſſe opinantur:: ſi enim hæc pactum nudum

ſtellioneus uerſiculo, quòd ſi ab initio, cõue nire poſſe arbitratus eſt: licet Alexander le- uiſsimis ratiunculis in contrariam ſententiã iuerit. Enarrato igitur quem ueriſsimum pu tauimus intellectu, communes aliorum poſi tiones confutandæ ſunt:& in primis declara ratio, quæ frequentiuſculè approbatur mul- tis ſalebris penè obruta, uix fubſiſtit. Intelli- gunt dociores noſtri, uerba Juriſconſulti ac-

alioquin iure gentiũ efficax nõ fouet, quan- tò minus omni iure nullam ſtipulationem? Tenẽda itaq; noſtra poſitio plurimis rationi bus firma:ex quibus et hoc nõ omittendum, quod Bartolus& alij ſcribunt, in ſtipulatio- nibus quando clarũ eſt, de una ſpecie incer- ta ex certis quibuſdam actum, nõ ualere ſti- pulationẽ, ſed legatum ualereo. Rationem di cunt eſſe, quoniam hæres teſtatoris uolunta

cipienda eſſe, quando in tractatu, qui præceſ„o tem declarabit, quam etiam ſcire præſumit᷑.

ſerat contractum, conuenerant partes, ut ſti pulatio contraheretur die in ea certius expli canda. Quam ſentẽtiam Comenſis damnat: quoniam aut tractatus ex interuallo præceſ- ſerat,& præſumitur ab eo diſceſſumf: aut in- continenti,& tunc tametſi non recordaren- tur de his, quæ in tractatu dixerant, tamen ſti pulatio eſſe efficax debet, cum eius ſubſtan- tiam dies omiſſa nõ reſpiciat. Alexander Co menſi refragatur:quia errorẽ in inſtitutione præſumi uidemus, quæ ſi à teſtatore ſimplici ter proferatur, cum proteſtatus fuerit ſe con ditionẽ impoſiturum, non ualets. Sed hac ra- tione nemo me mouerit, cum inſtitutio teſta

Quod profectò faterer, niſi teſtator& abſen tem,& quem nunquã uiderit, cognoueritc;, hæredem inſtituere poſſeir: quonã pacto di- cemus huiuſmodi uirũ quicquã plus quàm alios ſcire de teſtãtis uoluntate? Quare ex ſu pradictis fatendum, in contractibus fauore promiſſoris legẽ diſſenſum interpretari,. tan- quam de uno ſtipulator, de alio reus deben- di cogitaueritd:qͥd in teſtamentis dici nõ po-

6o teſt, cum ab unius uoluntate ſumant roburr.

Daœnam generaliter commiti, cum res in prin

cipali ſtipulatione deducta, cum primum dari potuit, data non

eſt: nec in ultimis uoluntatibus, in libertate, in penu quic quam 2.

h Bart. in I.. in pen col. C. de lit. cõt. Mod. in c. ſolicitudi- nem. de app.

i lenon ad. ff. de cond.& dem.

k l. pacla. ff. de cõtrahẽ. emp. abi not.

I I. lulia. uerum. ff. de cõd. ind.

m l. cẽteſimis.§. fi. de uerb. obl.

n Inlpetens.C. de pactis.

0 Inl. legato ge neraliter. de le

24. j.

p§. unum.&§. fi. Inſtit. de hæ red.inſtit.

ꝗ I ſtipul.iſta.. in ſtipul. etl. inter ſtip.. j.

r I. c noſtrorii. C. de fideicõ.