4 Lreos. C. de fi- dciuſ.

5 d.lij. et l.ſinõ ſortem.§. ſix. de cõd. indeb.

c d. 9. ſi decem.

18

quale eſt illud, plures reos debẽdi, etſi credi- tor ab unopetat, nõ tamen liberari, ut pro ꝓͤ- tione eius minus teneantura. Nam argumen tum hoc nõ eſſe efficax, oſtenditur ex diffe rentia obligationum: quoniam rei debendi omnino inſolidum obligant᷑: at hæredes pro miſſoris diuidua obligatione, petitioneq́ te- nentur, non inſolidum: nil igitur mirũ ſi ua- lidior obligatio difficilius tollitur. Quare o-

mnino fortius ſententiã meam urget, quòd ¹0

ſi hic cohæres ſolueret, nõ liberaretur: atqui in pendenti ſolutio eſſet, donec in eodem ho mine alij cohæredes partes ſuas penderent. Si ergo ſolutio ipſa præiudiciũ creditori nõ parit, quanto minus petitiob⸗niſi& hic dica- mus, in petitione hoc introductum: quoniã ea efficax aliter eſſe nõ poteſt, quàm ſi inten dat actor ſoluentem liberari, interimq; fauo- rem ſuum, qd ſuperius dixi, remittat. quæ ra

D. Andreæ Alciatl

19

pta ſit conſtructio, etiam pueris notum arbi⸗ tror, ut minimè quiſquam dubitare poſsit, quin ſententia hæc omnino ſit falſa. quamob rem quamprimum aperienda eſt ueritas, for mandusq; hoc modo caſus: Poſſidebas tu in⸗ iuſtè domum meam, interimc dum poſside- res, uicino, qui te dominum exiſtimabat, ius ſeruitutis conceſsiſti, ut uidelicet poſſet ædi- ficare, quod& fecit: nũc ipſe uendico domũ meam, quæritur, nunquid pendente lite poſ ſim eodem tempore agere contra uicinũtan quam non potueris illi concedere utædifica ret. Iuriſconſultus reſpondit, poſſe:& ſi uici- nus nõ defenderit, poſſeſsionem ad metranſ ferendam:& ea quæ ſequuntur. Hoc igitur ſenſu cum neuocula quidem impropriè acci piatur, quid eſt cur dubitemus à ueterum in- terpretum opinionibus diſe cedere: Nec ratio præiudicijà quicquam obſtat, quæ cum ad-

tio in ipſa ſolutione ceſſat:nam quæ luriſcon 20 uerſus diuerſos agitur, locũ non habet. Illud

ſultorum reſponſacſoluentem nõ liberari in prędicto caſu atteſtantur, ea in eo qui non iu re actionis coactus, ſed ſpontè ſoluit, locum habent, cùm niſi ſpe liberationis ducti debi- tores ad ſolutionẽ cogi nõ poſsint. Cautius itaq;ſtipulator feceritſi proteſtetur, nihil ob petitionẽ de iure ſuo ſe remittere. quòd ſi te- ſtationẽ non curat, non cum uno, ſed cum o- mnibus eum agere oportere exiſtimauerim:

etſi in his, cum cęterorũ ſententiæ repugnẽt, 30

uix hiſcere audeã, præſertim cum alibi à me locus hic diffuſius ſit explicatus.

Intelleclum communem inl. à quo fundus. de damno infecto, uerbis luriſconſulti repugnare, quare aliter gqudm cæteri credant intelligendam: conffutataq; ex eo textu cõmunis quædam alia opinio,& poßeßionis præſum ptionẽ libertati præualere. CAP. IX.

Faron simum Scæuolæ reſponſum

in titulo de damno infecto, tam peruerſe ab omnibus, quorum in hanc diem edita ſit ſentẽtia, intelligit᷑, ut operępreciũ me exiſti- mauerim facturũ, ſi Iuriſcõ ſulti uerba prius apponerem. A& quo fundus petitur, ſi ab illo ædificatum habes, ago tibi ius non eſſe ædifi catum habere: ſi non defenderis, ad me poſ- ſeſsio transferenda eſt, non quidem ut proti nus deſtruatur opus, iniquũ enim eſt demo- litionem protinus fieri: ſed ut id fiat, niſi in-

quoq; lectorem admonendum duxerim, ex hoc textu, cõmuni intellectu admiſſo, confu tari Bartolie, cæterorumq́; ſententiam, dum propter libertatis præſumptionèẽ exiſtimant etiam ei, qui in quaſi poſſeſsione ſeruitutis ſit, probandi onus incumbere:eum uerò qui liberam rem dicat, etſi non poſsideat, proba- tionibus nõ affici. Nam dum in reſpo nſi fine contumax, qui liberas ædes dicebat, agere in tra certum tempus iubetur, ergo& probare: quoniã qui accuſareſuolunt, probationes ha bere debent. Sed& hanc Bart. ſententiã ali- quando efficacioribus rationibus cõfutaui.

Legem, lta ſlipulatus. non recl a Doclori bus interpretari ſolitam:& ratio, cur incerta ſtipulatio non ua leat:& quando ea eſt ex certis, cur à legato iure diffe- rat: confutataq́; cõmunis ſententia etiam in uerſic. quod ſi ab initio. CAP. X.

3(en aliquando celebratam multorum

commentarijs Papiniani legem, Ita ſti- pulatus, de uerborũ obligationibus, perlege re mihi cõtigiſſet, quamplurima animaduer ti in ea tractari, quæ non admodum diligen- ter excuſſa ‚meris nodis ius ciuile inuoluũt. Igit ea in primis annotatiõe digna uiſa ſunt, quæ ad eius primũ reſponſum attinent. Si, inquit Iuriſcõſultus, in ſtipulatione certo lo- co ſiſti, dies per errorem omiſſus ſit, cum a-

tra certum tempu is, ius tibi ifi. 1 21, pus egeris, ius tibi eſſe ædifi-, geretur, ut certo die ſiſteres, imperfecta ſtipu

catum habere. Igitur Accurſius Bartolusq; Latini ſermonis nõ ſat periti, ita reſponſum id declarauerunt, ut non aliud ſignificare Iu riſconſultus uoluerit, quàm quando confeſ⸗ ſoria agitur, ſi pro conſtituenda ſeruitute ali quid fieri debuiſſet, aduerſus contumacem ex primo decreto in poſſeſsionem loci, in quo ſeruitus conſtituenda fuerat, iri: ex ſe- cundo, certum terminum ſtatui, intra quem

ſatio erit. Idemq; eſt in ſtipulatione ponde- ris, num eri, uel menſurę, incerta. Videamus primò quidnã in cauſa ſit, ut incertitudo ſti⸗ pulationẽ uitiet. Et Bartoluss noſtræ huius diſciplinæ ſignifer& primipilus, id eſſe ſcri bit, quoniam ob incertitudinem ſtipulantes non uidentur conſentire:quamobrẽ contra- ctui forma deeſt.Sed hæc ratio nõ ſanè mihi probabilis uidetur: quia cum in propoſito

dum:componuntq; hac ratione uerba legis, à quo fundus petitur, ſi ab illo, hoc eſt, àme xdificatum habes, ago tibi ius non eſſe,& cę tera. Qui ſenſus quàm abſurdus, quam ine-

74

hil adduci poteſt, quod repugnet conſenſui: Præſertim cum alibi idem ſcriptor fateatur, tunc demum deficere cõſenſum, cum error conuincitur: utputa, ſi dies, de qua in proœ-

mio

d Vt per Bar. in

l. fund. ff. de except.

e Inl. ſi prius. ff.

de op.noui.

fl. qui accuſare. C. de eden. in ea. l.in x. opp.

g In primact ſe cunda opp.

dlinhe Iſ d nukrgu, t ſ

dllußtſle ag wrotyyi ſe femm ai ca loleudiſ. m useh, d