15

uti

fal

nuiſ

um, fulj

gmi⸗ iaßi

nen⸗ ohlg.

tefa⸗

none

De⸗

lpoſt

fuere

epro

eſcũt.

rũ ex-

duriug

uoniã

üt no

dmo⸗

5puto

lus ali⸗

ſtioin

le quo-

tũ, qui

lemus,

lli teſta

ria ſub⸗

Iid ge

j ſimul

imaeſt,

nda eſt, 2 Tiei Bgti

condi, Leõtnus

nodum, cungiefa

Tertia, uerb,ohl. 2 h De quo pe

tellecis ſihiüll

ſermo⸗ poßbü ſ.

walidus deuerb ohlg.

nptione i lſalc ſie

m. Qua ſit ſtiras

eper po⸗ n f deigal

minime nnid.

his exce/ H Aretiulan.

3 tioin ul cd medium de uerhh

büſ 11 laiaf nod agi, rads, n potelt,„inſim talisprę pefahi⸗ umanius glin gendikd vem ſub⸗ cönchem mquæ ex ſumptio⸗

ſiqau e gerb.

jam cuon 3 olſſrun impo 1 rnuus dn ſitate a lt epo cb, Lvoncauli reſpeciu: Cder. 8 Atutio⸗ utwna inſtitutn,,„lu 4 di deadnd le coal f

uel geak gelle ne

a l. ſuus hæres. C. de rep.hær. bl.j. g. eũ ꝗ. ff. de cõſt. pec. in l. j.. ſi quis ita. de uerb. obl. l. an inutilis. de accept.

c l. ſi unus. 9. ſi acccp. de pac.

d Ita declarat Bart. alij in l. ubi pactum. C. de tranſ.li- cet Doctores nõ aduertant.

e Inl. an inutilis. 9. ſi accepti. et. ſi quis ita.

f l mulier. C. ſi quis alij. gl. in ca. p.& g. de off. deleg.

g Inl. pe.§. ſi qs ſimpliciter. ff. de uerb. obli.

h Ita Bal. in c.j. in prĩ.de ſum. tri.& fide ca- tho. Bart. in l. de ætate.§. qui tacuit.ff. de in⸗ ter. act.

i Gloſ.in c. pen. xxxix. diſi.& xvj.q j. ſi ca.

k l ſi quidem. C. de except.

16

ut cum per tranſactionem aliquis renunciat fundo, tranſactio irrita non tranſit in dona- tionem: quia credibile non eſt, actorem uo- luiſſe reo, qui cum litigat“, quicquam dona- re:ueluti nec eum, qui ſe per ſtipulationem, alium ue contractum obligatb, ueriſimile eſt id ſponte facere:quin ſi ſciuiſſet inutilem ſti- pulationem, taciturum lex credit: quæ tamẽ præſumptio fauore liberationis quandoq; ceſſat, ſicuti in acceptilatione inutili, quæ li- cet uerum pactum in ſe nõ habeat, parit tamẽ exceptionem ex tacita pactione: quæ etiam abſq; conſenſu,& obligatione uera naturali inducitur, oriturq; exceptio non quidem ex acceptilatione uigore pacti, ſed ex æquitate propter acceptilationem. Vt hoc modopu- tem diſſolui poſſe quatuor inuicem aduerſan tia iura, quæ, dum concordiæ ſtudent Barto- lus& cæteri, ita peruertunt, ut eadem uerba alibi formam reſpiceres, alibi effectum mate riamq; fateantur, aliquandoq́; expreſſum cõ ſenſum ſubintelligẽdo mera ſomnia fingen- tes, ſe torqueant. Sed ad rem. cum ſuperiori- bus idem iuris eſt, quoties contractus forma non ſeruaturf: nam quod diligẽter cuſtodien dum omnes ſciunt, qui id non curant, eluſo- rium actum facere uidentur uelle, non aliter quam ſialiquis aduerſus legẽ expreſſe face- ret:quo caſu idem quoq; iuris eſſet.

Simpliciter fieri quid dicatur, et nouæ quæ- dam rationes adductæ contra communem ſententiam in quæ- ſtione illa ueteri municipalis ſtatuti, requirentis ut ſimpliciter interrogationibus reſpondeatur. C A P., VII.

Requens quæſtio eſt, ſimunicipali lege, ut interrogationibus iudicialibus ſimpli

citer reſpondeatur, ſub pœna cautũ ſit:& ali- quis interrogatus an cẽtum receperit, neget

Paradoxorum lib.I.

17

omnino ualidius me impellit, quòd ſi Ponti- ficis Maximi reſcriptol edicat᷑, ut purè& ſim pliciter Iudices cognoſcant, pronuncientq;, fraudulentas ſoluùm exceptiones, uel quæ im modicum iuris rigorem reſpiciunt, exclude- re tenebuntur:tantũ abeſt, ut huiuſmodi eu- logio iudicialis ordo ſoluatur, aut, alioquin permiſſus, cõditionibus locus tollat᷑. quòd ſi geminata uerba in reſcripto hanc uim nõ ha-

10 bent, quanto minus ſimplicia, in lege muni- — g

cipali? quod argumentum iure ciuili fortiſsi mũ eſt:nam& Baldus,& Nicolaus Abbas, Ioannesq; Forocornelienſis, ac cęteri utriuſ que profeſsionis interpretes id aduerbij, ſim pliciter, eam poſſe uim habere negant, ut cor rectioni alicuius legis ſufficiat: qᷓd alioquin in noſtra quæſtione eſſet. Nec obſtant huic ſententiæ quædam pro communi argumen- tationes adductæ:quoniam nequaquam dif

20 fitebor, quod ſine cõditione fiat, id poſſe ſim

pliciter factum dicim, quando ita res de qua agitur, fert. Sed illud quæſtionis noſtræ eſt, quid iuris ſit in dubio, cùm ſubiecta materia nihil explicat: nam quod ab uocabuli etymo argumẽtabantur, quod ſine plica ſit, aut rela tu uix dignum eſt, utpote barbarum, aut no- ſtram adiuuat opinionem: quoniã ſine plica idem eſſe qd abſqʒ dolo, intelliget qui in Ca-

nonicis decretis Archidiaconũn legerit.

Qudòd communis intelleclus ad é. ſi tamen hominem. in l. ij. de uerborum oblig. ſine cauillo de- fendi non poßit: nouum datum uerbis lu- riſconſulti longè᷑ aptiorem.

CA P. VIII.

K7 Erba Pauli Iuriſconſultio hæc, annota-

tione digna in titulo de uerborum ob li gationibus leguntur:Si hominem ſtipulatus cum uno ex hæredibus promiſſoris egero,

recepiſſe:& ſi id conſtiterit, dicat ſe in nego- 40 pars duntaxat cæterorũ obligationi ſupere-

cijs eius expendiſſe:utrum hoc modo reſpõ- dens dicatur non ſimpliciter facere? Paulus Caſtrenſis, Nouocomenſisq; Raphaẽélé ſim- pliciter eum reſpondiſſe crediderunt, cæteri omnes contraà. Videamus num minus rece- pta ſententia uerior ſit:& mouentur eius aſ- ſertores, quoniam legis illius ratio eſt, ut re- ſponſiones ſint clarær: in propoſito autem ca ſu nihilo minus certa eſt reſponſio, quàm ſi ſimpliciter negaſſet:quoniam reliqua uti ſu- peruacanea iuris interpretatione reijciũtur: nec abundans(quod dicitur) cautela nocere ſolet, quinimò nullius effectus regulariter eſt. At ut hanc ipſe opinionẽ probem, nouis quibuſdam rationibus agor. Nam ſimplici- ter illud fieri dicit᷑, quod ſine fraude, doloq́; malo fit: quamobrem magis ueriſimile eſt, ta lem dolum lege prohiberi, quàm eam dupli- cium uerborum formã, præſertim cùm hoc ſenſu de iure Romano nihil municipalis lex diminuat, quæ aliter intellecta illud corrige- ret:quæ quidem præſumptio capienda non eſt, huiuſmodi decretis ita potius aſtringen dis, ut communi legi nõ repugnent. Verùm

rit, ut exolui poſsit. Huius reſponſi interpre tes, non ſatis eſſe, quòd ſtipulator agat cum uno ex hæredibus promiſſoris exiſtimãt, ſed illud ulterius requiri, quòd ſuccumbat: quæ interpretatio ab ipſo uerborum contextua-/ liena eſt. Quamobrem ut abſq; cauillo Iuriſ- conſulti Pauli uerba defendam, cenſeo ipſe, hominis in genere ſtipulatorem, qui ſibi ob- ligatos omnes promiſſoris hæredes habeat,

so ſi ab eorum aliquo hominẽ petat, per ſolam

litis conteſtationem ita ſibi obeſſe, ut cohære des cęteri nõ in ſolidum amplius, ſed proreli qua tantum parte obligẽtur. In quam ſenten tiã trahor, quoniã ſtipulator, qui illum cum quo litigat, in ſolidũ non teneri, conſiderata

I c. dilec. de iud.

m l. unius. ubi Bal. C. de ſent.

n Gl. in Clem. ſe pe. de uer. ſig. xvj.q. pe. ſi cu pis.& viij.di. conſuetudo.

0 I. ij.§.j. ubi no. ff. de uer. obli.

exactioner, noſcit, uidet᷑ à reo portionem eo p De quo inl. in modo petere, quo etiam ab inuito exigi poſ- execut.. pro

ſit: at reus non aliter cõpellitur ad ſolutionẽ niſi ut liberetur, cum alioquin condictio in

60 debiti illi competeret, cum ergo actor ita pe-

tat, ut ſoluentẽ liberari uelit, cenſetur fauori

ſuo renunciaſſe. Et ad argumẽta, quibus pro

babiliter cõtraria ſentẽtia potuiſſet defendi,

nõ admodum difficulter reſponſio ſuppetit, bbb

parte. eo. tit.