a In d. l. uerbis.

5 Gl. Bart. Bald. Ang. Raphaeẽl Pau.de Caſt. in d.§. ſi ſeruus. & in l.cogi. 9. ſi pater. ad Trebell.ubi et Alex. cũ ſimil.

c Inl. j. de leg.j.

d d. ſ. ſi pater.

e I. generaliter. 5. ſi quis ſer- uo. ff de fidei-

cõm. lib.

14

dum eſſe:uelle hoc in titulo, qui de legatis pri mo ſit, Africanum Iuriſconſultum, ſtudioſi omnes norunt. quam argumentationẽ dum duobus modis Alexander“, tribus Aretinus, totidem laſon euitare conantur, quòd alter al terius dicta confutet, inextricabilem facere nodum uideri poſſunt. Et ut cõcedamus Iaſo nis unam reſponſionem(nam aliæ omnes ab eo exploduntur)aliquo ſaltẽ cauillo poſſe de- fendi, certè negari nõ poterit, aduerſus com- munembaliorã ſententiã eum illud exiſtima- re, dum in fideicõmiſſum tranſire huiuſmodi libertatẽ directè ſeruo alieno datam opinat:

uo factũ eſt, utrum affirmes neceſſe ſit, in al tero malè ſenſiſſe Bartolum, eiusq́; ſtudioſos omnes cenſeas. Quamobrem egregiæ artis fuerit, utranq; ſententiã uel idcirco tueri, ut tot proculdubio ſummi uiri utriuſq; aſſerto- res defendant᷑. Sanè ſi mihi quid ſententię ſit, interroges, nõ aliud dixerim, q́; quod Barto- lusenon ſatis animaduerſo poſteris loco ſen- ſit: diuerſa enim ratio inter libertatẽ& hære- ditates differentiã conſtituit: ſiquidem liber- tas directò data non uariat᷑, quoniã diuerſam ſpeciẽ aſſumeret:directa enim uni ſeruo pro- ficit, fideicõmiſſaria propter ius patronatus etiam hæredi. Nec me mouerit, quòd idem in ſubſtitutione dici poſsit, quæ ſi ad fideicom- miſſorũ ius deuoluitur, etiam hæredi, qui ab inteſtato ſuccedit, prodeſt: nam de eis quę hę redi teſtator relinquit, cùm ſua ſint, liberam diſponendi facultatem habet:at ius patrona- tus in bonis teſtatoris necuerè eſt, nec etiam ſolius facultatis ratione eſſe poteſt:& idcirco in hæredes extraneos nequit tranſmittid. au- tor huius differentiæ eſt Bartolus, de legatis primo, in legis primæ interpretatione. Con- cludendum igitur, libertatem directò datam prędicta ratione in fideicõmiſſariam non uer ti:quod quoniã perquam durum erat, mode- rati eo pacto ſunt Iuriſconſulti, æquitate ſua- dente, ut ſeruo ſaltẽ proprio directè inutili- ter data, in cauſam fideicõmiſsi conſiſteret?: idemq; in eo, qui pignori datus foret, ſtatui debere illis eſt uiſum, ut iure nihil ab illo dif- ferret, qui ſuppoſitione omni ſolutus eſſet. Quo quidem ſenſu maximæ recentiorũ alter cationes ceſſabũt, alioquin uel linceis oculis caliginem obiecturę:nam& me audiente ma gni nominis profeſſor Ruinus indiſſolutam quæſtionẽ reliquit, quòd ſibi etſi ſumma cu- ra ueſtiganti, non tamen ſatis dubitationem hanc perſpectam eſſe diceret.

Quod ut uolumus, non ualet, guemadmodum ualeat ut poſſumus:& quatuor iura, quæ pugnare ſi- mul uidentur, nuper declarata ſecus quaàm ali faciant. CAP. VI.

Omplures ſunt iurisciuilis regulę, quas certa ratione finib. ſuis terminare, meo quidem iudicio non ſat poſsibile eſt:tentaue- runt tamen hoc qui indiſcuſſum nihil reli- quere, iuniores interpretes: ſed uti cenſeo, non multẽ feliciter. Pro exemplo ſit, per ora

10

20

30

40⁰

50

60

D. Andreæ Alciati—

hominũ celeberrima illa regula: Quę res uti agit᷑ non ualet, quẽ de iure poteſt effectũ ſal- tem ſortit᷑. Diſtinxit hic, ſubſecuiiq; in tenuiſ ſimas partes Bartolust, ut Homolottorum, f Inlj.· ſi qu⸗ quod dicit᷑, bouẽ poſsis credere: nihiloq́; mi- ita.fh.de uerb. nus oboriunt eius dictis pugnãtia argumen⸗ oblg.

ta, ut quò magis ueſtiges, eò minus ſcire te fa-

tearis, quòd uidelicet tot caſus breui canone

explicare etiã peritiſsimis haud facilè eſt. De-

mõſtrauit hoc nõ Bartolus ſolũ, ſed qui poſt

eum longa ſerie apud legũ interpretes fuere

in pretiodum neſcire ſe perfectã huiuſcepro

poſitionis doctrinã fateri minimè erubeſcũt:

quo fit, ut cùm excuſationi mihi ſit aliorũ ex-

emplo locus, facilè adducar, paulò ſecurius

quid ipſi mihi ſententiæ ſit enarrare. Quoniã

igitur cõplures regulas in hac confundũt no

ſtri Doctores, uidendũ primò eſt, quẽadmo-

dum intelligere hanc debeamus. Et nõ puto

generaliter accipiendũ, utrũ actus nullus ali-

quem effectũ pariat: quoniã hæc quæſtio in

præſentia ad nos nil attinet, qui non de quo-

cunq; effectu loquimur, ſed de eo tantũ, qui

actui tentato cõfinis eſt,& ut dicere ſolemus,

pręcedenti ſubordinatur:ſicuti codicilli teſta

mẽto, pactũ ſtipulationi, fideicõmiſſaria ſub-

ſtitutio directæ, actus, ſeruitutes, uiæ,& id ge

nus alia. S eparandæ ſunt igit᷑, quas alij ſimul

inuoluunt, quædam regulæ: quarũ prima eſt,

actũ nullũ nullius effectus eſſes. Secunda eſt, Tagit Bart. in ſi diſpoſitioni impoſsibile aliquid per condi- l cõtinuus. 9.

tionẽ addatur, omnia uitiari: ſi per modum, cum quis: ſ. de diſpoſitionẽ remanere, modũ reijci“. Tertia, uerb. oblig. actum qui propria ſignificatione intellectis 1 e de her uerbis non ualereti, ex improprietate ſermo- 35 ha. nis defendi. Quarta, quoties actus inualidus naf

eſſet, niſi aliqua nõ ueriſimili præſumptione i I. ſed& ſipo. ſuſtineret᷑, non tamen eam capiendamt, Qua a.itẽ ſi iuraue tuor hęc enunciata, quòd ſat dilucidè per po⸗ ro. frde uurciu ſteriores Iuriſperitos exponuntur, minimè rando.

opus fuerit nunc attingere: uerùm his exce- k Aret. in.A Ti ptis, quæ ad rem pręſentẽ faciant, in medium tio in ult. col.

proferre nõpigebit: quamobrem arbitror ita frde uerb. ob. exiſtimandũ, ut qui actus quemadmodũ agi-! naiee ſ ae reb. dub.

tur nõ ualet, eam obtineat uim quam poteſt, dummodo contrahentiũ conſenſus talis prę- ſumatur, quod in dubijs credere humanius„ eſt, ita tamen ut is actus obtineat, quem ſub- ſtantia indicat, nõ nomenr: quoniam quæ ex ea oritur præſumptio, nominũ præſumptio- nibus fortior eſtꝰ. Cùm itaq; in dubijs, ut di- ximus, præſumendus ſit conſenſus, ut actus aliquo modo ualeat, conſequens eſt, ut quo- ties non præſumitur, omnino quod agitur, irritum ſit. creditur autem abeſſe conſenſus, nunceximpotentia cõtrahentium, quoniam ueriſi mile non eſt uelle aliquem ſibi impoſsi⸗- oI ſi ſeruus. 5 ſa bilia tentare: nũc ex magna diuerſitate actus ſeruus alien. qui agitur,& eius in quem tranſire poſſet, ut frdelleg.j

in libertate directa, fideicõmiſſarię reſpectuo: p I non coaicil.

m l. inſulam. de præſcrip. uer. l. in uendit. de cõtrah.empt.

quãdoq; ex facto cõtrario, puta ex inſtitutio- C.de teſt.

ne, qua ſcripta nõ creditur quiſquã uelle codi 7“tores§.

cillos facerer:aliquando ne agẽs uideaf᷑ uelle fde aamint ut.

quicq́; maius expreſſou: aliquando alia cauſa, ut cùm

ſ duana.

Iylcriutü.

Jlcai

1 u fe 1