m,

hy

ec ete iud hec eſſe ne, 1od nen⸗ uq; cci⸗ ſin⸗

Lin a ſtgsedto Pro ti. f.aeecr BIn⸗ reiudil ſun⸗ Bal- nus.iten e ionẽ(is. depa iſti⸗1Gl inc genen ſeri⸗ li. los dee⸗ lelivjPauin 10, re 1 ſem Clement fide uita E hone. Tlam RhrieMdlu „Cui rubr. exira de arbi⸗ couſtikenij pula⸗ calun. t, ſed nduo nl ſicuchuzi ſtitui grucp f aleat, auob-res li tun n liſ du fuit lu reis.

a Inl. fi. C. de fi- dei.& inl.ne⸗ mo pri.de le- gat. j.

b In d.l. nemo poteſt. et ĩ l. ij. C. de bon. poſ. ſecundi tab.

c Bar. in l.j. g. ſi quis ita. ff. de uerb. oblig.

d liij.C. de pac.

e l in tempus ff. de uſucap.

f. Vranius. ff. de fideiuſ. Bar. inl.fraterã fra tre. de cõd.in- deb.

12

potia medicamẽtùmue huiuſmodi aſſumũt, dum excrementorũ cauſa ſecedunt:& ſi qua ſimilia. Quã interpretationẽ nec uocis ipſius latina ſignificatio admittit,& nemo ſanus ab- ſurdam eſſe non fatebitur, cùm temporis mo mentum ſignificari etiam mediocriter erudi-

ti cognoſcant.Horatius: Quid enimt concur ritur horæ momento.

Lẽſtatorem legatario ſtipulari non poſſe:& Bartoli ſenſum ad l. ult. C. de fideicommißis. licet ab omnibus approbatum, iure non defendi.

CAbvTr IIII.

Olet cõmuni ſentẽtia dici, Litem ſerit lis:

Noxa item noxam parit. Nam qui falſum aliquod proloquiũ admittat, neceſſarium eſt eum millies hallucinari. Vſu id eueniſſe Bar. mihi uidere ſum uiſus: quod qualecunq; ſit, proponam. Imperatoria quædam eſt conſti- tutio eius tituli, qui de fideicõmiſsis inſcribi- tur, ultima: quam, ut præter alios aliquid ſub- tiliter excogitaſſe Bartolus⸗uideretur, nouo ſenſu ita intellexit, ut in teſtamento poſsit te- ſtator ab hærede ſtipulari fideicõmiſſum, le- gatum' ue Titio dari: quo caſu poterit Titius ex ſtipulatu poſt teſtatoris mortẽ cum hære- de agere, ut legatum, fideiue cõmiſſum illud pręſtetur:eritq; eius cõmoditas maior, quàm ſi more ſolito ſibi relictum eſſet: quoniã ſa- tis fuerit hanc ſtipulationẽ duobus teſtibus probari, cùm alioquin in teſtamento ſeptem requirantur. Addixeruntq; huic ſentẽtiæ re- centiores omnesb. Hinc, uti arbitror, alio lo- cocBartolus idẽ ſimpliciter dubitauit, ſi quis teſtatorem interroget, uis hæreditatem tuam Sempronio relinquere?& ille reſpondeat, quid ni: ualere hanc promiſsionẽ, hęredemq́; Semproniũ fore. Nec ab hac opinione quiſ- quam, cuius ædita ſit ſententia, diſſentit, Sed uideamus probabilis ne ſit. Et puto defendi nõ poſſe: nam pactum de hæreditate,& qua- cunq; eius portiuncula iure improbatur, præ terquaàm ſi inter milites conuentã ſit. Cuius rei ratio eſt, quòd liberã teſtandi facultatem uideatur auferre. Nec quicquã obeſt, quòd potuit teſtator reuocare, ſi uelit: quoniã hoc admiſſo, expectaret lex per teſtatorem reuo- cari, cùm tamen continuò irritum eſſe man- det. Quinetiam ratio Bartoli, eiusq ſectato- rum uidet᷑ perquàm leuis. Teſtator, inquit, ſtipulans legatario fideiuecõmiſſario, eorũ perſonam retert:, perinde ac ſi ipſi ſtipularen tur. Apud quem, quęſo, hoc legerunt⸗ Atqui à legatarijs teſtatores referri, ut nõ dubitem, ita è cõuerſo idem eſſe quis non negeteImpe- ditq; etiam, eorũ ratione admiſſa, noua quæ- dam alia ratio. Nam ſi teſtator legatarium re- præſentat, certè& hæredem: uni igitur& ei- dem homini, creditoris debitorisq́; qualitas per fictionẽ applicaret᷑, quod tamen fieri non poſſe, legibuscautum eſt. Accedit his, quòd regula iuris eſt, alteri ſtipulari neminem per- mitti:nec quicquã eſt, quòd contraria nos ſe- ctari ſuadeat, legatarij præſertim reſpectu(in

Paradoxorum lib. J.

33

uniuerſali enim hærede facilius hoc conceſſe rims) cur ergo à regula interim diſcedimus? quòd etiã ſi ſtipulari legatario teſtatorẽ poſſe in expedito foret, intelligendus certè is eſſet, quem legatariũ eſſe non ueniret in dubiumt: non autem eum, de quo dubitaretur, an ſtipu latio ualeret(quod in noſtro eſt caſu)& conſe quenter, eſſet ne legatarius. Ad hæc, ſenten- tiæ Bartoli repugnant conſtitutionis iipſius uerba, quę fideicommiſſum illud, legatmue ex teſtamento, uel codicillis deberi uolunt: at ſecundum ea quæ ipſe tradit, ex cõtractu de- beret, qui ab ultima uoluntate longè differts. Nos certè& illud non parum iuuerit, quòd in donatario cauſa mortis nullum ſibi uendi- care locũ eam conſtitutionem, cõmuni quo- que opinione exiſtimatur'j, quanto igitur mi- nus in pacto, quod ab ultimis uoluntatibus magis diſtat? His addendũ, quod idem Bar- tolusm ſcriptum poſteris reliquit: Si teſtator pluribus inſtitutis hæredibus dari centũ uni ex illis ſtipuletur, talem ſtipulationem non niſi pro his partibus, quibus hæres erit, uale- re:quoniam aliarũ ratione ſit extraneus, cui per ſtipulationem ab altero non potuit acqui ri:nam ſi integram rem hæredi dari nemo ſti- pulari poteſt, multò minus certè legatario, fi- deicommiſſario ue poteſt.

10

20

30 Cur libertas direclè ſeruo alieno data, nõ tra hatur ad fideicommiſſum: tum ſublata crux, quæ lu riſberitis fixa, ut Aſconius aiebat, tandiu Jaterat. CAp. V.

Vlgatiſsima eſt Iuriſperitorum ſenten

tian, ſubſtitutionẽ uerbis directis, nõ ta-

men merẽè ciuilibus conceptã, quęuti directa à principio uires habere non potuit, in fidei- commiſsi uim trahi. Idq́; nõ in uulgari tantũ ſubſtitutione, ſed in cõpendioſa quoq; quam 40 paganus aliquis impuberi filio adiunxerit, uerum eſſe quidamsexiſtimarũt:nam ita poſt pubertatem intelligitur, ut ex ea ſaltem indi- rectè hæreditas deuolui poſsit, Aliud etiã eſt non minus frequens axioma, quod primus ex iure ciuili collegit Bartolus,& iuniores ſemper admiſerũt, quod huiuſmodi eſt: Cùm de particulari diſpoſitione tractat᷑ in his, quæ unius uoluntate perficiuntur, qui actus uta- gitur ualere nõ poteſt, ita tamen ſuſtinendus 5o eſt, ut quem iure poſsit effectũ capiat. Exem- plum(ut dixi) in directa ſubſtitutione addũt, quæ in fideicõmiſſariam tranſit. Cumq; hæc crebriori interpretum teſtimonio approbata ſint, cõtorquent tamen ſeſe, quòd Raphatlis Comenſisa uelitationib. reſpondere neſciãt. credidit is(ut plerunq; ceruicoſus eſt,& alio- rum minimè imitator) ſuperiora pronuncia- ta falſa eſſe, hoc potiſsimũ argumento: quo- niam ſi ſeruo alieno libertas directa teſtamẽ- 6o to detur, non ſolùm ita uti adſcripta ſit, con- ſtet non ualere, ſed neq; ut fideicõmiſſariam ſuſtinerir. quòd ſi nec fauorabilis omnium li bertas ſic relicta defenditur, multò minus cer tè ſuperiores caſus iuris firmitate niti dicen-

g Gl. in l. pacta.

ffde prob. b Doct. Bart. in

l. j.. et parui. ff.quod ui aut clam. Abb. in cap.cx partc. Cle.ij. de offi. deleg.

i In all. fin.

k l. uerba, geſſe⸗ rit. ff. de uer.

ſignif.

I Bal.& Corn. in d. jfin.

n Inl. cõtinuus.

§. fi.ff. de uer- borũ oblig.

n Inl. uerb. ff. de uulg.& pup.

0 Vt per Alex. poſt alios, in l. centurio. ff. de uulg.

p Bart. in l.j.. ſi quis ita. ff. de uerb. oblig.

I In d.l. uerbis.

r l ſi ſeeruus leg tus..ſi ſeruus alienus. ff. de legat.j.