er⸗Weſens.
imer.
de nach in allen taliſchen, unter, Urſprung findet en, von welchen ng. Das Allge⸗ um, ein Ver⸗ der Bedeutung Schlafgemach,
ium. Viennae 1667.
vol. IV. p. 474. b. . Vrgl. mit Pollux p. 369. Ausg. des 1.312.— Diodorus . lb. XXXVI. 32. Ausg. v. Falconer dem Lande, umge⸗ utungen kommt das ‚heutige Bedeutung mediae et infimae
574. p. 179.(Ca- pnis. Paris. 1563. erp. 1652. p. 556.). ad Quintum fratr. rum adnotationibus HDecke) edid. Pichon. at. natur. XXX. 27. itationes II. 1213, ihre Gewölbe. So lig in unſere heutige mera. Seherz los- II. p. 16. Trevoux Cange Clossar- ad I. 776. Carpentier aris. 1766. I. 734. rd leges salicae 4 ondon 1697. P. 97. undriß der Kameral⸗ ens der K. Hei elb. Auch findet ſich der
§. 6.
Weitere Verengerung ſeiner Bedeutung.
Die ſo eben genannte eigentliche Bedeutung von Kammer, welche uns für das Wort Kameralwiſſenſchaft den erſten geſchichtlichen Aufſchluß gibt, findet ſich in den Capitularien ¹) der fränkiſchen Könige, wo es Privatgemach, Privatvermögen des Königs, fürſtliches Vermögen, fürſtliche Schatzkam⸗ mer bedeutet, mit welcher Bedeutung die Begriffe Camerarius, Kämmerer u. dgl. in Einklang gebracht werden können, ohne daß man ſogleich unter Camera die eigentliche Staatskaſſe zu ver⸗ ſtehen hat 2). Es find vielmehr während der Zeit, als Camera jene Bedeutung hatte, für Staatskaſſe ganz andere Ausdrücke gebräuchlich geweſen, und erſt ſeit der lezten Hälfte des 9ten Jahr⸗ hunderts n. Chr. wird camera für Staatskaſſe gebraucht 5).
1) Cesta Dagoberti cap. 33.„KAras quasdam, cum omnibus teloniis, quem- admodum ad cameram suam deserviri videbantur, ad corum basilicam tradidit. Capitular. Caroli M.„Pensam argenti, quam ex camera nostra accepit.“ Ek- hardus junior de Casibus Sti. Galli cp. 10.„Camerarius suus crebro incusabat secretius, quasi camera sua dispersiones ejus ferre non posset. Bei Du Cange Glossar. a. a. O.(§. 2. Not. 3.). Derſelbe gibt aber ſchon unter Carl d. Gr. dem Worte Camera die Bedeutung Staatskaſſe und zwar aus folgenden Stellen: 1) Testamentum Caroli magni apud Lginhardum:„Quidquid in camera atque vestiario ejus ea die fuissct inventum.“—„Thesauros suos et pecuniam quae in illa die in camera ejus inventa est.“F—„Omnem substantiam atque supellectilem suam, quae in auro et argento gemnisque et ornatu regio in camera ejus in- veniri potest.“ 2) Die in urkunden oft vorkommende Formel: libras auri 100 muletetur, medietatem praedicto monasterio, alteram camerae nostrae; und 3) die Stelle aus der Rede des Kaiſers Friederichs I. apud Helmodum lib. I. cp. 80. und hist. archiepisc. Bremensium(a. 1155), wo es heißt:„Magna reperitis, o viri romani, exinanata camera nostra.“ Hüllmann Geſch. der Domänen⸗ benutzung. S. 4.
2) Dies hat gegen Du Cange gezeigt Muratori Antiquitates Italicae. Aretii 1774. III. p. 66. und Res Italicae. Pars II. Tom. I. p. 193, indem er die von Du Cange angeführten Urkunden für falſch erklärte. Die Stelle aus dem Teſtamente Carls d. Gr.(Baluzius Capitularia regum Francorum. Paris. 1780. I. 487.) vom J. 811. kann ſchon nach der Natur der Sache und nach dem Allexlei, was darin als Inhalt der camera erwähnt wird, blos für die Bedeutung Privatſchatzkant⸗ mer ſprechen. Zur Zeit Friederichs I. hieß aber ſchon die Staatskaſſe camera. Stellen, worin Staatskaſſe anders bezeichnet wird, ſind folgende: Leges Longo- bardorum, lex. 157(Curtis regis); lex. 158(Curtis regia); lex. 185(Curxtis regis); Capitula Pipini excerpta ex lege Longobardorum de a. 793 bei Baluz. I. 546(Curitis regia). Formulae Marculſi III. bei Baluz. II. 437(Curtis fisci). Capitularia Imperatorum. Tit. III.(Capit. Hlotharii de a. 824.§. 33) bei Baluz. II. 326(Curtis nostra). Capitulare Caroli M. de a. 800 de villis§. 20 et 21 bei Baluz. I. 334(Curtis nostra);§. 24 bei Baluz. I. 335(Discus noster). Capitulare V. de a. 806§. 7 bei Baluz. I. 453(Curtis nostra). Man findet dafür palatium in folgenden Stellen: Capitulare III. Caroli M. de a. 805§. 9 bei Baluz. I. 431. Diploma Caroli M. de a. 781. Lothari I. a. 8339. Caroli Crassi de an. 830 und 2 Dippl. de a. 887; Diplom. Hugonis et Lotharii de a. 994. Carolmanni de a. 8678. Man findet auch Curtis palatii z. B. in Capitulare de Causis regni Italiae de a. 793§. 15 bei Baluz. I. 260, und Capitulare de
8——yö— —


