9
—
1) Contemplativa— Erkündigungslehr. 2) Activa— UebungsLehr. a) Metaphysica— Weſenkündigung. a) Ethica— SittenLehr. b) Physica— Naturkündigung. b) Politica— RegimentsLehr. c) Mathematica— Maßkündigung. c) Oeconomica— HaußLLehr. §) simplex— Geſcheidene Maßkündigung. 3) instrumentalis— Dienſt⸗Lehr. ) Arithmetica— Zahlkündigung. a) rationis, Logica— des Verſtands, Verſtands⸗Lehr. 2) Geometria— Größkündigung. b) orationis— der Rede, RedeLehr. 5) mista— Ungeſcheidene. ¹) Rhetorica— RednerLehr. 1) Musica— Thonkündigung. 69) Poetica— GedichtsLehr. 2) Astronomia— Geſtirnkündigung. y) Grammatica— SprachLehr. 5 Cosmographia— Weltkündigung. B. illiberalis, Technologia— HandwercksLehr. 4) Optica— Geſichtkündigung.
II. Didactica— Lehr⸗Art(von dieſer wird in dieſen beiden Büchern nicht gehandelt).
Die Recenſion der Nr. 28 und 29 weicht von vorſtehendem Schema in manchen Punkten ab.
Nr. 28 bietet folgende 24 Capita: 1. De Encyclopaedia.— 2. De Dogmatica.— 3. De Hexiologia.— 4. De Pragmatica.— 5. De Theologia.— 6. De Physiologia.— 7. De Praxiologia.— 8. De Jurisprudentia.— 9. De Medi- cina.— 10. De Philosophia.— 11. De Philosophia theoretica.— 12. De Universali theoretica.— 13. De Meta- physica.— 14. De Archelogia.— 15. De Particulari theoretica.— 16. De Pneumatologia.— 17. De Somatologia.— 18. De Physica.— 19. De Mathematica.— 20. De communi Mathematica.— 21. De Arithmetica.— 22. De Geo- metria.— 23. De propria Mathematica.— 24. De Cosmographia.— 25. De Optica.— 26. De Musica.— 27. De Philosophia practica.— 28. De Legali.— 29. De Generali practica seu Ethica.— 30. De speciali practica.— 31. De Politica.— 32. De Oeconomica.— 33. De Historica.— 34. De Organica.— 35. De Logica.— 36. De Philologica. — 37. De Philologica ornata.— 38. De Rhetorica.— 39. De Poetica.— 40. De Philologica pura.— 41. De Phra- seologia.— 42. De Lexicographia.— 43. De Grammatica.— 44. De Technologia.— A. E.: Finis partis prioris Encyclopaediae de Dogmatica. Sequitur ejusdem pars posterior de Didactica.
Die Kapitel der Nr. 29 ſind: 1. De Encyclopaedia in genere.— 2. De Doctrina.— 3. De Doctrina reali.— 4. De Theologia.— 5. De Philosophia.— 6. De Philosophia Contemplativa.— 7. De Philosophia universali.— 8. De Philosophia particulari.— 9. De Pneumatologia.— 10. De Somatologia.— 11. De Somatologia concreta (Physica etc.)— 12. De Somatologia abstracta(Mathesi).— 13. De Mathesi Multitudinis.— 14. De Mathesi Magnitudinis.— 15. De Philosophia activa.— 16. De Doctrina instrumentaria(Logica; Rhetorica; Poetica; Grammatica; Lexicographia; Phraseologia)...
Dem entſprechend weicht auch der tabellariſche Typus Encyclopaediae in Nr. 28 von dem Schematismus Ency- clopaediae in Nr. 29 ab.
1619.— METAPHYSICA Pro] DIDACTICAI RATICHII.[[Aleine Arabeskel] COTHENIS ANHAI.TINORUM]](Strich! M. DG. XIX.— 48 S. 8o.— In Göttingen und Breslau.
1619.— Weſenkündigung! Nach Der Lehrart! RATICHII.][Kleine Arabeske]!! Zu Cöthen im Fürſten⸗ lhn Anhalt lSttich M. DC. XIX.— 93 S. 80.— Sign.: Aij— Fvij.— In Göttingen und Weimar.— Über⸗ ſetzung von Nr. 31.
Inhalt von Nr. 31 und 32: Cap. I. De Metaphysica in genere. Metaphysica est sapientia Entis, quatenus Ens est. Dividitur in universalem et particularem.— Cap. I. Von der Weſenkündigung in gemein. Die W. iſt eine Weißheit des Dinges, ſoferne es ein Ding iſt.— In Fragen und Antworten.
A. De metaphysica universali(Cap. 2.)(Allgemeine W.)(C. 2955+ 1) De distinctione Entis(Cap. 3.)(Von der Vnterſcheidung des Dinges.) 2) De affectione Entis(Cap. 4.)(Von der Eigenſchafft des Dinges.) a) unita(Cap. 5.)(vereinigt).—) De uno(Cap. 6.)(Einigkeit).— ½) De vero(Cap. 7.)(Wahrheit.)— y) De bono(Cap. 8.)(Gütigkeit). b) disjuncta(vnterſchieden). a) immediata(Cap. 9.)(vnmittelbar): Actus(Cap. 10.) et potentia(Cap. 11.)(Thätigkeit vnd Müglichkeit); Principium et Principiatum(Cap. 12.)(Anfang vnd Angefangenes); Gausa(Cap. 13.)(Vrſach); Materia (Cap. 14.)(Materi); Forma(Cap. 15.) Form); Causae externae(Cap. 16.)(euſſerliche arſachen); Causa efficiens(Cap. 17.)(wirckliche Vrſach); Finis(Cap. 18)(endliche Vrſach); Causa per aceidens Ka. 19.) (zufellige Vrſach); Causatum(Cap. 20.)(Vervrſacht); Necessarium(Cap. 21.)(das Nohtwendige) et Con- tingens(Cap. 22.)(Zufällig); Creatum et Increatum(Cap. 23.) Kenerſchaſenes vnd Erſchaffenes); A se et ab alio 8 24.)(Das von ſich ſelbſt, vnd von einem andern); Infinitum et Finitum(Cap. 25.)(Das Vnendliche vnd Endliche); Independens et Dahendons(Cap. 26.)(Das Vnanhengige vnd Anhengige); In- corruptibile et Corruptibile(Cap. 27.)(Das Vnverderbliche vnd Verderblicheh).. §) mediatae(Cap. 28. mittelbarez; consequentes Unum(Cap. 29.)(ſo auff die Einigkeit folgen)[Distinctio Cap. 30.)(Vnterſcheidung); Oppositio Cap. 31.)(Entgegenſetzung); Simplex et Compositum(Cap. 32.) Schlechtes vnd Zuſammengeſetztes); Prius et Simul(Cap. 33.)(das Fördere vnd Zugleich)]; Consequentes verum(Cap. 34.)(ſo auff die warheit folgen); Consequentes bonum(Cap. 35.)(ſo auff die Gütigkeit dolgen B. De metaphysica particulari GEn 1.)(Sonderbahre W.)(C. 1— 12.) 1) De Substantia(Cap. 2.)(Von dem Selbſtändigen). 2


