— 15—

nis, Eadem latine Mercator Maci Titi ¹), denique in Poenuli prologo ibique digressione diserte significata u. 46—56.

Nunc aduerbii usus, quo transitus efficitur, ut plane alienus est a nonnullis pro- logis Plautinis(in Aulul. Capt. Cas. Truc.), singulis exemplis deprehenditur in Merc. (37), Rud.(31), Mil.(II 1, 5), ternis in Poen.(46. 48. 55) et Trin.(4. 6. 20), bis in Asin.(6. 9), quater in Menaechm.(5. 14. 49. 69), nouies in Amph.(17. 38. 50. 64. 95. 116. 129. 140. 142): ita in Terentianis exemplo caret in prol. Eun. et Ad., prae- ter Heaut. admissus est Andr. 8. Pho. 12. 24. Hec. II 20.—

Itaque cum in conformatione et nexu sententiarum minime haerendum esse osten- derim, restat ut quomodo uersus illi inserti 4— 9 Heaut. prol. intellegendi mihi uide- antur exponam:

Ex integra Graeca integram comoediam 4

Hodie sum acturus Heautontimorumenon:

Duplex quae ex argumento factast simplici. Dicit poëta se ex graeca fabula integra(h. e. ex qua nemo dum poëta Romanus ne particulam quidem aliquam contaminandi causa delibauerit— idque dedita opera spon- det, cum in Eunuchi prol. confitendum ei fuerit fugisse se Colacem Menandri iam a Naeuio et Plauto latine redditam esse) latinam fecisse integram(h. e. in quam nisi ex uno illo exemplari Graeco nihil asciuerit quamque exhibiturus sit incontaminatam), ita quidem ut id quod uulgo contaminationis artificio demum effici solet, hic autem uirtuti Graeci poëtae debetur, duorum amorum inter se complexorum uarii casus ex uno argumento artificiose deducantur.

Nouam inquit ostendi et quae esset: 7

sane nouam esse ostendit, quae sit a nullo Romano poëta tacta: et ostendit quae esset: nempe est incontaminata et tamen maiorem illam uarietatem, qua contaminatae populo commendabantur, in se habet. nune qui scripserit 7 Et cuia Graeca sit, ni partem. maaimam Ewistimarem scire uestrum, id dicerem.

Jam cum satisfecerit uniuerso spectatorum populo,„iudici quem nosti“, qui qui- dem importuno rerum nouarum studio ante omnia sciscitari solebat, num noua esset fabula quae sibi daretur, gratissima ironia his fastidiosis cognitoribus et existimatoribus, qui prae funambulis et gladiatoribus neglegebant artifices scaenicos, non oportere dicit pronuntiari, quis graecam fecerit fabulam, quis uerterit latine, quandoquidem maxima pars spectatorum id cognitum habeat, postquam Heauton timorumenu nomine inscrip- tam eam esse professus sit, h. e. appellatiuo nomine quod quid sibi uellet quotusquis- que ex illa turba intellexerit? Leniter subriserint, cum haec audirent,„pauci“ illi, qui-

1) Non ignoro quid ab aliis de his uersibus iudicetur: u. C. Dziatzko N. Mus. Rhen. 1871, p. 433. L. Reinhardt in Studemundi Stud. in pr. script. lat. p. 90.