Aufsatz 
Commentatio de philosophiae in gymnasiis studio
Entstehung
Einzelbild herunterladen

26

. viam illam, quam nuper paedagogi quidam, ut Car. Ferd. Beckerus, V. Cl., iique, qui huius rationem sequuntur, ut Raim. Jac. Wurstius ¹1), aliique multi in docendo sermone patrio inierunt, incommodi periculique nescio cuius plenam omninoque repu- diandam esse dixerunt ³²). Atque illud quoque concedendum est, a patrii sermonis

legibus plane cognitis facillimam esse ad alias linguas progressionem. Quamquam

enim propria sua cuique sunt, et non paucis rebus inter se differunt, fieri tamen non potest, quin, quum linguae omnes sint ex eadem ratione natae, miro quodam consensu plurimarum rerum earumque maximarum contineantur ³³). An in linguis aliis alia verborum orationisque sunt genera et partes? Nonna eandem omnes naturam ratio- nemque sequuntur ducem in verbis et sententiis coniungendis? Omitto illud, quod a multis viris doctis ingeniosisque disputatum est, quaenam potissimum linguae gymnasiorum alumnis perdiscendae essent; tota enim hace quaestio nune, credo, est soluta: hoc unum contendo, linguarum studium ingeniorum pabulum esse, quod opti- mum dari potuerit adolescentibus ⁵⁴), quod si qui negant, haud scio an facilius sit, late-

sacri huius adeuntibus apparebit multa rerum subtilitas, quae non modo acuere ingenia puerilia, sed exercere altissimam quoque eruditionem ac scientiam possit.

) Legendi sunt Wonsrn hi praecipue libri: 1) Die zwei ersten Schuljahre, nach Dr. Graser's Grundsätzen bearbeitet. Reutl. 1835. 2) Das erste Sehulbuch. Reutl. 1. Ausg. 1834. 35. 5) Pra- etisehe Sprachdenklehre für Volkssehulen. Nach K. F. Becker's Ansichten. Reutl. 1. Ausg. 1836.

⁵²) Sunt hodie qui stulte statuant, scholas veneno Wurstiano) quod dicunt, non esse corrumpendas! 4

53) Dr. Can. Frnp. BschrR, Offenbac. Die deutsche Wortbildung, Frankf. a. M. 1824. p. 4: Wie hei einzelnen Menschen und bei ganzen Völkern die Stufen ihrer geistigen Entwickelung verschieden sind, so unterscheiden sich auch ihre Sprachen. Aber wie es gewisse Formen des Denkens gibt, weleche dem ganzen Geschlechte gemein und unwandelbar sind, so gibt es gewisse Sprachformen, in denen alle Völker übereinstimmen: eine gewisse Gleiehheit aller Sprachen geht nothwendig aus der Einheit der Denkformen hervor. Cfr. etiam. Fa. Auo. Worr, Porlesungen über die Alterthumswissenschaft, herausgegeben von I. D. Gürtler. Leipz. 1831. I. p. 74.Was den Begriff dieser Wissenschaft (der philosophischen Grammatik) betrifft, so fällt in die Augen, dass, obgleich es mehrere Sprachen kibt, doch zwischen ihnen eine gewisse Uebereinkunft statt findet, weil bei jeder Nation die Rede(oratio) der Abdruck des Denkens ist, die Kopie vom Oritinal. Wie die Menschen einerlei Grundsätze haben, wonach sie alle denken, so muss auch eine Anzahl allgemeiner Sätze sein, nach denen sich jede Sprache richtet. Diese sind in der Natur jedes Menschen gegründet, und diese machen die allgemeinen Regeln, welche man in den besonderen Grammatiken nicht wiederholen sollte.

83) Cfr. Faip.. HorrnANNI orat. cit. p. 9. sq.Ex omnibus, quae homo, quia est homo, habet. praeter rationem, quae mater est linguae, nihil habet, quod mains, quod amplius, quod pretiosius, quod carius ei esse possit, quam lingua sua. Inter ea omnia, quac mens humana unquam excogitavit et invenit, lingua haud dabie et maxime admirabile, et praeclarissimum, et perfectissimum, et praestantissimum est; tantae amplitudinis et artis, tanta varietate et copia, ut unus homo, etiamsi qiuam diutissime vivat, tamen non unam, non dico alius, sed ne suae quidem gentis lintzuam possit perdiscere, i. e. ita discere, ut iure possit affirmare, nihil suae in ea re cognitioni deesse, nihil a se practermissum esse, nihil superesse, quod queat addiscere. Et quis is est ex omni mortalium numero, qui unus ipse suo ingenio, suae mentis viribus linguam possit giguere et confingere? Nam etiam ratio, dua linguae gentium natae sunt, prorsus est mirabilis, atque vix et ne vix quidem explicari potest. Omnis aditus ad ipsa incunabula linguae quasi obseptus et praeclusus est. Iutelligimus quidem et scimus, non ah omni inde tempore eam fuisse, sed ortam esse aliquando sie ut ceterac res eriuntur inter homines; nec tamen quisquam auctorem eius potest