Cum in Latio litterae serae(ut ait Cic. Tusc. d. I. 2.) et quasi adultae reciperentur, facile factu erat, ut singula earum genera, qualia prisci illi elegantioris doctrinae auctores Graiae musae admiratores et aemuli non sine virtute et industria in usum popularium conver- terant, non adeo multorum annorum spatio ad summam, quatenus licuit ingenio Romano, elegan- tiam excolerentur. Hinc nata est dubitatio, quae iam Volcatii Sedigiti aetate animos et iudicia versabat, quis teneat rei scenicae principatum. Indidem exstitit illa controversia iam Augusti, Claudii, Quintiliani temporibus non sine ira et studio disceptata, utri debeatur satirae perfectioris laus, Lucilio an Horatio, vel ut pluribus verbis dicam, utrum Lucilius propter ingenii uber- tatem, doctrinae rerumque variam copiam, reipublicae statum libertatis Decembris' magis patientem, an Horatius propter unam, qua solet prae Lucilio gloriari, elaborandi curam elegantiamque et victus cultusque moderationem decoremque propius abesse videatur a summa generis satirici arte. Neque his temporibus felici ingenii acumine gloriari solitis Carneades ad nos ex Oreo remissus est(Luc. sat. lib. I. 8*) qui quasi Aristarchea usus auctoritate dirimat certamen.
At facile erat in satira quidem, quae tota Romanorum, nulla Graecorum est suum utrique tribuere. Quid quod ipse Horatius quamvis animo propter invidiam aemulorum et criticorum in Lucilii verba iurantium indignabundo ingenue se illo esse inferiorem, quippe infra eius censum ingeniumque profitetur. Sed Horatii, ut cuius res agatur, iudicium non est integrum, eoque minus idoneum, quo poetae minus intererat ut exponeret Lucilii merita, quaequidem omnibus magis quam volebat nota et grata erant, quam ut sibi aliquam prae illius auctoritate inveterata gloriolam vindicaret. Huc accedit, quod nobis, qui integra Lucilii opera volvere vetamur, saepe obscurum est, quo referenda sint singula argumenta et dicta Horatii. Ad testes igitur rei peritos confugiendum est: eos quoque praetor idem recusabit, quippe qui capiantur alteri Suessae alumni reverenda antiquitate, Venusini arte et elegantia alteri.
Praeterea aliud incommodum candidi iudicis sententiam aciemque turbaturum videtur. Horatius enim aetatem tulit, Lucilii membra disiecti quasi ex ingenti naufragio lacera et mutila ad nos perlapsa sunt. Sed ex ungue cognoscitur leo, neque adeo grassata est barbaries longa in reliquias grandis ingenii, ut non possimus non captare aliquam spem fore ut aliquando verior illarum copiarum species admirantium oculis obversetur.
*) Ceterum moneo me locos laudare ad numeros editionis Corpetii, propterea quod plerumque cum Dousianis congruunt et mihi dum scribo Gerlachii opus praesto non est.