Preoemdium.

Apud Graecos inde ab antiquissimis“) temporibus usque ad seriora tempora res omnes et publicae et privatae arctissimo vinculo conjunctae erant cum reli- gione: nullum enim institutum, nullus convictus, immo nulla fere actio cogitari potest, quae non illius fundamento nixa quaeque non illa sancita fuerit; ne multa, religio et cultus divinus cum administratione si non omnium„at plurimarum rerum humanarum cohaerebat.*) Cujus rei ut varia testimonia multaque vestigia, quae nobis adhuc tempore historico occurrunt, silentio praetermittam, liceat certe in memoriam revocare illam de aevo aureo fabulam, qua docemur, quanta tunc tem- poris inter Graecorum res sacras et civiles fuerit necessitudo.*) Hi„ad percipien- dum omne dei cujusdam propinquitatis signum nati factique, dum, conscientia divini numinis atque timore„) fonte isto omnis antiquitatis deorum cultus, imbuti, a patria fide non desciscebant, dumque pietas ad ipsorum mores formandos for-

matosque confirmandos maximam exercebat vim„nullam majoris momenti rem nisi

1) Originem cultus divini repetendam esse jam ex Pelasgorum temporibus, auctor est Herodotus II, 530— 53.

2) Kreuser, d. Hell. Priesterst. p. 5 sq.:„Wir finden nämlich bei den Hellenen, was sich bei allen alten Völkern, Indern, Persern, Aegyptern und Germanen wiederholt, dass der ganze Staat auch ein innerlicher ist, das heisst, dass alles Handeln, wie billig ist, auf einem religiösen Grunde beruht.-

3) Arat. Phaen. 91 sq.: Srνα αἀο deε datres 20αmν, Suνονι ε ϑιαιιοιο αςαμ‿αιοισι ϑεονσι πιανσ☛έννντποQςα 7 Gνϑνσιισιοις. Hom. Od. VII, 201 sqq. Alcinous glorians dicit haee: α ydο 70 T⁴οο pe Seε⁴ qaiονταν ⁸ενυαάοꝓνσνεες ννυιν, ed:, 20ιάέ̈κrςeνᷣαάeει³ds*ατ⁶‿νμιμαςοε dalvννeral ze... μό 1.,νέωνοι⁹, eν αmOηνκ Hαιεεε. Plat. Phileb. p. 16 C: 2 t 1εν πάαάαμοi, zeεlrrovες*νειέαιννεαἀ Spyτοοσ ϑειαι 0lxονννεε, 1αντ rνν T.σέ⁶³οσαω ᷣ. 1. 1. ef. Bergk. com. Att. reliqu. p. 188 sgq.

4) Stat. Theb. III, 661:„Primus in orbe deos fecit timor.-