14
——
ita ut eam ad restituenda et explicanda latina ³⁷⁴), dummodo id caute facias, optime adhibere possis.
Ad conversionem denique zard r6das factam eae quoque Justiniani Wovellae referri possunt, quae bilingues ³⁷²⁵) nobis supersunt. Etenim quamquam nunc constat Novellas, inprimis quae ad res ecclesiasticas et ad usum communem omnium civium pertinebant ³⁷⁴⁶), maximam partem graece*⁷*) fuisse scriptas, aliae tamen(XIV sive XVD, quae vel ad terras occidentem versus, IIlyricum et Italiam, vel ad munia publica magistratuum spectant, anno DXXXV ³ꝛ⁸) et sequente latine sunt editae. Et quum ratio ita ferret aliaeque juris Justinianei partes in graecum essent conversae, facile fieri potuit, ut singulae quoque constitutiones et decisiones, quales sunt Novellae, ex tabu- lario principali, Triboniano ³⁷⁹) vivo, simul latine et graece scriptae exirent ³s0). Fue- runt vero hae ³⁸¹): Novella XVII, quae nunc graeca tantum exstat excepto prooemio latino, quod in graecis deest ³⁸³²), Novella XVIII, cujus exemplum latinum intercidit 5ss), Novella XXXII graece et XXXIV latine scripta ³⁸⁴), quae tamen ita inter se differunt, ut altera ex altera conversa esse dici non possit, et Novella CXI 5s5). Quibus si non plures nobis supersunt, ejus rei causa in collectione Novellarum non publice, sed privatim facta quaeras; utrae vero prius sint scriptae, latinae an graecae, ad liquidum perduci non potest. Jam vide unum, quod habemus, exemplum Novellae conversae.
„
Haec sse) constitutio innovat con- Ieo* ³³7) 05 O⁴νον τν οαοεον- stitulionem, dquae praescriptio- G α—νωνν emςσεᷣαmνιια τιeOοιιmς.
nem centum annorum venerabili-
²²³) Graecorum contra interpretum audaciam in ali- quot Novellis notat Pet. Fabri in Semestr. III, 24 p. 389 sqq.
27²) Cf. Novell. LXVI, 1, 1. 2.
***) Biener Gesch. d. Novell. p. 20.
377) Nov. 9. 11. 17. 23. 33— 37. 62. 65. 75(104). 111. 114. 138. 143(150); of. Biener I. I. p. 440 sdq., qui ibidem(p. 19) etiam plures No- vellas latine promulgatas in vulgata, quam di cunt, latere existimat.
²²²) Itaque statim cum Codice repetitae praelectio- nis latine scripto; reliquae vero Novellae eae-
que pauciores(111. 114. 138. 143) ab anno
DXLI DLXIII.
³⁷⁵) Is enim, cui omne ministerium legum perscri- bendarum impositum fuit, vir latine eruditus, Novellas quoque latinas composuit; unde for- tasse explicandum, quod plures Novellae latinae anno DXXXV et sequente, paucae vero
Oreo 1d †φαἀ⁴ᷣ́ ομαανηάα ταςι*οσονεε, oνντο αν
postea i. post mortem Triboniani sunt promul- gatae. 3
²3c) Hugo Lehrb. d. Gesch. d. röm. Rechts p. 755 (1822).
³1) Earum numerum aliter constituit Fabric. B. Gr. T. XII p. 372(Ed. I).
332) Biener I. I. p. 442.
²²3) Biener I. l. p. 19 et p. 442 sq.
2s¹) Biener I. I. p. 27 et 445.
⁵63) Hombergk Praef. Novell. Interpretat., Spangen- berg Röm. Justin. Rechtsb. p. 73 et Biener I. l. p. 91 et 462.
³³³) Constit. Authent. CVI. Verba latina, qualia ex- hibuimus, una cum graecis fuisse edita docet Biener I. I. ex eo, quod Julianus(Nov. CIV) et auctor Collect. constit. eccles. III, 2, 5 apud Voell. T. II p. 1350 eadem vel habent, vel indicant.
¹³⁷) Novell. CXI.