— 42—

sua quasi sacrum sibi constituerit, sacrum non ds deæoos, oy wis acr oinelav νεν est, sed profanum. Locus autem, in quo aedes laν ςο σeον ττονινοω*ν. sacrae sunt aedificatae, etiam diruto aedificio sacer adhue manet, ut et Papinianus seripsit.

Quae, ut alia Collectionis fragmenta, ex interpretatione graeca hausta sunt, sed in brevius contracta.

Huc porro referri possunt constitutiones, quas dicunt geminas ³⁵⁰) sive bilingues, i. leges, quae et graece et latine promulgatae ³³¹) in libris Justiniani leguntur. Ne- gant ³⁵²) quidem ejusmodi constitutionem ullam, quae genuina sit, in Codice Justinia- neo reperiri; nihilominus epistola Justiniani ad Joannem archiepiscopum Romae latine scripta ²s³) et alia ad Epiphanium archiepiscopum Constantinopolis graece composita ³⁵4) non tantum, ut ipse Justinianus dicit ³⁵⁵), similia continent, sed etiam inde a§. prima usque ad finem ita sibi respondent, ut altera alterius verba paene eadem reddat ²se). Idque ope interpretum publicorum saepius esse factum, praesertim si lex ad ecclesiam graecam et ad sacerdotes graecos spectabat, et per se verisimile est, et aliis exemplis, cum Theodosius eam rem praeivisset, comprobatur. Etenim quae in Codice Theodo- siano ³⁵²) exstat constitutio de iis, qui ad ecclesias confugiunt, latine totidemque verbis graece scripta ³⁸²), eadem legitur in Codice Justiniani ³⁵) ita tamen, ut dubium sit, utrum in hoc utraque lex bilinguis ³⁶³) fuerit; sed constitutionem de confirmatione Digestorum tam ³o¹) graeca lingua ³oz²) guam Romanorum explicitam esse, procul dubio ut omnibus imperii civibus et graecis et latinis nova juris dictio innotesceret, ipse dicit Justinianus, quamquam alii interpretationem ejus constitutionis graecam Codici serius demum inde ex Antoniig Augustini aetate additam esse docent ³⁵³). Denique constitutionem ad Ante- cessores Omnem etc. tam latinam, qualis nunc superest, quam graecam fuisse colligi potest ex duobus locis ³⁶⁵⁴).

Cujus interpretationis exemplum addidi hoc ³⁶⁸):

¹sc) Biener Revis. d. Just. Cod. p. 198.. est dubia; cf. Heimbach apud Biener. I. I. p. *2¹) Const. ad Antecess. Omnem pr., Cod. I, 17, 13 Append..

22 et Novell. LXVI, 1, 1. 2. 3⁵7) IX, 45, 4. ³sz) Biener I. I. et Geschichte der Novell. p. 15 sq. ³³²) De qua cf. supra p. 29.

cum not. 40. ³5⁰) I, 12, 3. ³23) Cod. I, 1, 8. ³²c) Graecam tantum fuisse receptam arbitratur Bie- ²²—) Cod. 1, 1, 7. 1 ner I. I. p. 99 et 129.

²¹¹) Cod. I, 2, 7 pr. 0 5y(IIdrαe) aal Sulον rou—. rois yeyodoauey.) Constit. ad Antecess. Omnem etc. pr.

²⁵⁰) De aliis constitutionibus, quae latine in Codice*¹s) Cod. I, 17, 3. (I, 1, 43 3, 23; 5, 6. 8) et graece in conciliis*³³) Biener Gesch. d. Nov. p. 16 not., p. 176 et Re- Chalcedonensibus et Ephesinis exstant, cf. Bie- vis. des justin. Codex p. 132. ner Revis. d. Just. Cod. p. 98 sq. Sunt for. ³³³) Cod. I, 17, 2§. 22 et 3§. 22. tasse et aliae ejusmodi constitutiones, sed res ³35) Cod. 1. 1.