noster codex sit referendus quum nenio dicere possit, uisi qui ceteros codd. oiunes di- ligenter pertractaverit, nos satis liabemus Gissensis codicis conditionem describere, quo hujufl rei jicritiores certius de eo judicium facere possint, quam nobis, quibus duas tan- tum editiones coinparandi copia fuit, licet. Usus sum autem editione Basileensi ap. Oporin. 1359. fol. et cxemplo eo, quod extat in „ Aeneae Sih ii historia rcrum Fride- rici III. Subjuncti alii ad German. hi.storiam pertinentes scriptores. Cum praefat. Culpis. Argentor 1685. fbl. 7 " e quorum exemplorum cuin nostro codice comparatione unum hoc inteUexisse mihi videor, codicia Gissensis eam partem, quae Uterie gothkis diligentissime pulcherrimeque exarata est, e mullo meliore codice esse descriptam, quam unde duae istae editiones expressae flunt ac multum etiam totam operis descriptionem ct ambitum ( Anordnung und Urafang ) ab iisdem editt. differre. Nam quum in illis editt. Htsloria pontificum et imperatorum e regione collocata reperiatur sic, ut, quantum potest, syn- chronistica ratio rerum ecclesia.st icarum ac politicarum, quae vocatur, satis commode per- spici possit. ii cod. Giss, Hietoria pontificum et imperntorum ita est disjuncta, ut altera parfl alteram subsequatur. Deinde in vitifl Pontificum inulta, quae in ed. Basil. extant, in cod. Giss. vel plane desunt, vel, id quod multo saepius factum est, intra versus singulorumque capitum spacia et in margine a multo recentiore manu minutis literis latinis, quas cursivas vocant, iisdem paene verbis, quibus in ed. Basil. in media oratione extaut, adscripta reperiuntur, ut quae in ed. Basil. de Amalrico clarissimo illo scho- lastico, qui prhnua Pantheiemum acerrime defendit, de quo vid. Grasse Lehrbucli einer allgem. Literargeschicbte II. Bd. 2. Abth. 1. Ilalfte p. 189. et Disputat. acad. de genuina Amalrici a Bena ejusque sectatorum ac Davidis de Dinanto doctrina scripsit Jos. Herm, Kronlein Dr. Ph. Giss. 1842., et de Johanna Papissa, de qua vid. Gieseler Lehrbuch der Kircbengesch. II, 1. p. 26. §. 5. not. a., et Henke Gesch. der christl. Kirche II, p. 15.. traduntur. Ex quo non inepte conjicere posse videor, ea omuia, quae iii ipso Martini exemplo gothieie Uterie exarato desunt, sed in margine vel intra versus euwenie literie adscripta sunt, in Martini exemplo olim non extitisse, Sed ab aliis postea per interpolationem esse addita, (|iiae paulatim in mediam orationem Martini ita immi- grarinl . ul jam vix genuina ab impositiciis internosci queant. Quod si ita est, non im- merito eam partem codicis, quae golhicis lileris scripta est, in meliorum atque haud scio an optimorum codicum nuraero habendam esse arbitrcr. Mullo vcro pauciores ejus- inodi interpolationes in Imperatorum vitie rcperisse mihi videor. Incipit autem Historia pontilicum in cod. Giss.. ut in ed. Basil. a Christi nativitate et pertinet usque ad Papam Clemenlem l\ \. e. usque ad a. 1272 (jnclus.). Nam de Gregorii X. vita hae tantum reliquiae gothieie Itlerts scriptae supersunt: „Gregorius nalione Lombardus de civitale Placenliu sedit .... quae ab recentiore manu cursivis literis continuata sunt et ad verfoum paene cum iis consentiunt, quae de eodem Papa plenius exponuntur in ed. Basil., quae pertinent usque ad Nieolaum V. i. e. ad a. 1278. Idem librarius secundus ad Cle- tnentie IV. vitam haec notavit: „A Clemenle praedicto pruesens cronica commutatur. Nam cuiit tt principio per annos domini concurrerit et quihbet pontifex anno introitus sui positus fuertt quidem, pluree pontificee uno el eodem anno defttncti ftterunt et in eadem linea poni non potuerunt, praedietue modus servari non potuit, eed distincttonem ponendo statitin cujueiibet pontifieie tteclttravit, sicut patet in Clemente et sequentibus." De con- tinuatione autem Chronici Pontifioum a Gregorio X. usque ad Paulum II., i. e. usque ad a. 1464.. quae in cod. Giss. non extat, tertia quadain manu, ut videtur, haec in margine ad Gregor. X. notata reperiuntur „ De Gregorio papa X mo cum XXVIII successoribus euie videlieet itsque ad Paulum II. vide in libro meo magno, in quo habentur alique comedte theieutii. a Praeterea animadvertendum est illud . in Chronico Martiui de

5