Druckschrift 
Clipeus Thomista[rum] Jn quoscu[m]q[ue] aduersos: / p[er] venerabile[m] vi[rum] fr[atr]em Pet[rum] Nigri ex ordie p[rae]dicato[rum] sacre Theologie p[ro]fessore[m] nuprime edit[us]
Entstehung
Seite
169v
Einzelbild herunterladen

iud mediante quo poſſumqs in aliquem effe ctum debet dici potentia ſequitur ꝙ pꝛedicti actus debeãt dici potentie. Pi autem illud eſt verum non ſequit᷑ ꝙ ſi potentia poſſumꝰ in ſbam actus aliqua ꝙ ꝓpterea dicat᷑ poten tia. ¶ltimo ſic ↄtra fecũdã ⁊ tertiam rõeſ eoꝝ quia omnis actus in ſuo genere eſt bo⸗ nus vel malus perfectus vel impfectus.ſed ßm te bonitas ⁊ malicia actus pertinent ad modum cuius modi habituſ eſt cauſa.igitur ßᷣm te omnis actuſpcedit ex aliqua potentia habente aliquem habitum bonum vel maluʒ Sidicatur ꝙ non intelligitur de omni boni⸗ tate.ſed de bonitate moꝛali que non repitur in omni effecto. ontra quia habit?⁊ diſpo ſitio actus inueniuntur in aliquibo actib eti am non moꝛalibuſ. igitur bonitas ⁊ maliciaqᷓ dicunt modum cui reſpondet habitus nõ de bent reſtringi ad bonitatem ⁊ malieiã moꝛa⸗ lem. Alia eſt opinio herphei quem ſequũ tur thomiſte qui tria declarat. Pꝛimum eſt ſuppoſito ex pꝛemiſſis roõnibo ꝙ potentia et habitus ſint cauſa vtriuſq; id eſt ibſtantie et modi actus oſtendit quomõ ditferãt poten⸗ ⁊ habitus. Becũdum eſt ꝙ oſtendit vtꝝ poſ ſit ſaluari aliquo modo ꝙ ſbſtantia actus re ducatur in vnum ⁊ modus in aliud. Ter tio mouet dubia ⁊ ſoluit. Wuantum ad pmũ dicit ꝙ potentia ⁊ habitus non diſtinguun⸗ tur penes hoc quod eſt eſſe pꝛincipium ⁊ nõ pꝛincipium:quia vtrunq; eſt pꝛincipium vt patet in multis locis nec etiaʒ penes hoc qð ẽ eſſe pꝛincipiũ actus ⁊ modi. Actus vt patʒ ex dictis. Et ideo aliter videtur dicenduʒ ꝙ differunt ſicutduo pꝛincipia diuerſimode cõ currentia ad rundem etfectũ. Ad cuiꝰeui- dentiam tria pꝛemittit. Pꝛmũ eſt. ꝙ poten tia tripliciter poteſt accipi.vno md large ꝓ omni pꝛincipio actiuo vel paſſiuo.⁊ ſic tam actus q; habitus poſſunt dici potentie. Se⸗ cũdo mõ ſtricte.ſ.ꝓ pꝛincipio actiuo vel paſ ſiuo immanente ⁊ ſic actus tranſeuntes non poſſunt dici potentie.ß habitus iſto m po⸗ teſt dici potentia.⁊ iſto mõ vtitur phus nõi⸗ nando habitũ potentiam ſicut patet de arte. ix. methaphiſice. Tertio mõ inag ſtricte.ſ. ꝓ pꝛincipio actiuo ⁊ paſſiuo nõpᷣſupponen re aliquid pꝛincipium ſui generis modifica bile pipſuʒ ad agẽdũ vel patiẽdũ mõquo ex ponet᷑ ẽ ſic accepta potentia diſtinguit᷑ còtra habituʒ. Secundũ quod pꝛemittirẽc qð aliqð pꝛincipiũ actiuuʒ vel paſſiuumẽ cauſa ſufficiẽſper ſeip̃m ad exeũdẽ in actũ tale pᷣn cipiũ nõ requirit diſpoſitiuũ vel habitũ:quã do aũt aliquod pꝛincipiũ actiuũ vel paſiuũ

Aueltio

nõẽ ſufficiens pſe exire in actů perfectũ ſine

alio pꝛincipio cocurrente eiuſdem generiſci eo.unc vnum ſe habet vt potemia⁊ aliud vt habitus. Et voco eiuſdeʒ generiſ viʒꝙſi v⸗ nũ eſtactiuum? reliquũ.⁊ ſi vnum eit paſſi⸗ uum? reliquũ.potentia aũt ⁊ hitꝰſunt eiuſ- dem generis. quia ambo ſunt actiua. Ter tiũ quod pꝛemittit eſt. ꝙ concurrentib inſit bncipis ciuſdem generis vnũ eoꝛum diſpo nit ⁊ determinat᷑ ꝑ reliquũ ad agendũ vłpa tiendũ abſolute vel tali mõ⁊ vnum eoꝝ dici- tur potentia⁊ retinet cde nomen ⁊ aliud hit⸗ ⁊c Pis pꝛemiſſis dicit herpheus ad que⸗ ſtõnem.ꝙ quandoduo talia pꝛincipia vt vnñ pꝛincipiũ ponentia vnũ vt nò pᷣſupponit ali ud ſui generis vt quod determietptale ⁊ ha biliretad agendũ velillud. ⁊ idẽ dicode pa tiendo h inquã pᷣncipiũ nõp̃ſupponens alið ſui generis retinet nomẽ potentie ⁊ eſt difti ctuʒ ↄtra habitũ. Illud vero pꝛincipiũ ↄcur rens quod pꝛeſupponit aliqͥd ſui generisqð determinat⁊ habilitat tale dicit᷑ habitus et ex hoc ſoꝛtitur nomen habitus:qꝛ pꝛſuppo nit aliud ſui generis qð determinat ⁊ babili⸗ tat ad agẽdũ vel patiendũ. ſto modo diſti⸗ guit herpheus potentiam ⁊ habitů in potẽ⸗ ths habentib habitus.⁊ ſic illud quod ſe ex⸗ tendit ad omneʒ actuʒ ⁊ moduʒ generis aii⸗ cuius ſicut intellectus ſe extendit ad omneʒ actum ⁊ moduʒ intelligendi dicitur potentia ß illud quod euʒ habilitat ad hunc actuʒ yłil lũ ad hunc moqdũ vel illuʒ dicit᷑ habit?.Bat exẽplũ ſenſibile de duricie ⁊ figura. Nã du⸗ ricies dicitur quaſiquedam impotentia ſecʒ di.Figura vẽo quaſi habilitas ad ſecandum

ſic vłaliter. Nerbi gratiafigura dolabꝛe:fi⸗

ura ſerre:figurg terebꝛe:diſponũt duꝝ ad ecandum diuerſiſmodis ⁊ ſic ad queſtioneʒ patet. Munc ſecundo oſtendit Herpheui ꝙ his non obſtantibus aliquo modo ſbſtan⸗ tia actus reducitur in ipſam potentiã? mo⸗ dꝰ in habitum licet vtrunq; fᷣm rem ſit cauſa

vtriuſq;. Ad cuius euidentiam notanduʒ

ꝙ quando plures cauſe einſdem generis cò⸗ currunt ad eũdem effectum licet ille actuſſit ab vtroq;:tamen magis reducitur in vnã il⸗ larum cauſarum km vnamrònem⁊ inaliam ßᷣm aliam rõem. verbi gratia. ad genergðeʒ equi concurrit ſemen equit virt s celi. mõ ille effectus.ſ. equus magis reduci ur in pir rutem celi inquantuʒ eſt quoddam gencãbi- le. quia virtus celi ſe extendit ad eſſe genera

bile ⁊ coꝛꝛuptibile.ß in ſemen equi babet re. duci inquantum eſt tale generabileꝙẽ equ

Bimiliter actuſ intelligẽdiequũiintellectũ

W —

— ½ — S

2. S

S½ S

W

—

² ½