Druckschrift 
Summa magistri Joha[n]nis de sancto Geminiano ordinis fratru[m] prediato[rum] de exemplis [et] similitudinibus rer[um] / [Herausgeber: Sebastianus Brant]
Einzelbild herunterladen

AQð qͥdẽ qᷓliter fiat recto loco ſubſequẽs

caplm declarabit. Explicit plogus pꝛi mus: Incipit plogus ſecundus in

qquo auctoꝛis intentio declaratur.

Bi vero curio

q ſis lectoꝛibꝰ varietas tollit faſti⸗ diũ:in ponẽdis vłexponẽdis exẽ

plis nõ ſꝑ eũdẽ oꝛdinẽ ſeruabo vel modũ. Mã quandoq; generaliter tantũ materie

de qua aget᷑ exẽplũ adaptabit᷑: gñq; vero

diſtincte ꝓpꝛietates plures adducte fimi⸗ litudis exponent. Anius etiq̃ eiuſdemq; rei exẽplũ aliquãdo vni tĩ materie.quan doq; vero pluribus put eiuſdem rei exe⸗ gerit diuerſarũ ꝓpꝛietatũ congruitas ad aptabo. Sicut ſaturno tm̃ aſſimilat᷑ hõ vo uptuoſus: Lune vero aſſimilabit᷑ nõ tan⸗ tũ beata maria ſed etiã vita actiua.⁊ ſumi⸗ lem modũ inuenies in alijs exemplis. Ad huc etiã in adaptatiõibꝰ ipſis plerũq; ex facra ſcriptura⁊ nõnunqᷓ; ex dictis ſancto rũ auctoꝛitatũ ꝓbationes apponaz · qñq; etiaʒ cauſa ꝓlixitatis vitãde adaptatiões ip̃as tãtũmõ p̃termiſſis auctoꝛitatibꝰ ſcri⸗ bam. Intendo etiã pleraq; exempla ꝑ ſin⸗ gulas ſuas parteſ exponere:⁊ quedã ſolũ ex parte materie applicare: quia multa ad declarationẽ exẽpla qñq; ſũt neceſſaria qᷓ tñ ad adaptationẽ nil referũt.Et qꝛ plura eidẽ materie exẽpla ↄuẽiũt:ĩterdũ q̃ in di ⸗ nerſis reꝝ generibꝰↄtinent᷑:optebit vt de eiſdẽ materijs ſed nõ ſb eiſdẽ exẽplis ĩ di⸗ uerſis tractet᷑ locis. Siẽ de gr̃a aget̃ ĩ pꝛĩo libꝛo ſub ſimilitudine pᷣmi mobil. In ſcðᷣo vero ſub ſilitudine faphyri. In tertio ſub ſimilitudie frumẽti:⁊ ſic de alijs. Woꝛro ſi qna in exẽplis ponent᷑ pꝛecipue de virtu tibus lapidũ vel herbarũ:ſiue etiã de iter pꝛetatiõibus aliqbus ſomnioꝝ vel alijs q̃ buſcunq; q̃ foꝛſitan ea legentibus minus credibilia videant᷑:ſciant me ex meo inge⸗ nio ea nõ cõfinxiſſe ſed ex magnoꝝ ſcript? exſcripta:nõ vt fidẽ de talibus facerẽtſed vt verã iſtructionẽ ⁊ vtilẽ elicerẽ ex eiſdẽ. quibꝰ quidẽ modo doctoꝛes ſacri ⁊ etiam magni philoſophi in ſuis doctrinis moꝛa libus incredibilibꝰ vſi ſũt exemplis fabu⸗ larũ:que licet in ſe vere nõ eſſent:ad veraʒ tñ diſciplinã moꝛaleʒ vtiliter inflexerunt.

Ande etiã diuina ſcriptura de lignis expe

tentibus regẽ eycitando in libꝛo I udicũ

Pꝛologus ſecnndus

fabulã introducit qᷓ a nõnullis expoſitoꝛi bus moꝛibꝰ adaptat᷑. Mõ ergo ſunt exempla naturalia:qᷓ ſi nõ ſp vel ex to

to ſũtverã:ex parte tñvt in pluribꝰvera re periunt᷑.Mec debet reſpuere ſapiẽs eg que

ſcripta repperit ex eo ꝙ ipᷣemet talia nõ ꝓ

bauit:ſed potius eſtimare de talibꝰ ꝙ mul ta q̃ᷓ ipᷣe nõ vidit alij ſũt experti. Si q̃ vero

de celeſtiũ coꝛpoꝛũ effectibus inducentur

que ſe ad humanos actꝰ extendere videã⸗

tur:ea pꝛudẽs lectoꝛ adurrtat potius refe rẽdo cẽ qᷓ; aſſerẽdo dicta:nec ea ũic intelli⸗

gat tanqᷓ; ex celeſtiũ dñio coꝛpoꝝvlla hũa nis actibꝰ pnt ex libero ꝓcedũt arbitrio neceſſitas ĩponat᷑. Mõ eim̃ celeſtia coꝛpoꝛa

in liberũ arbitriũ homĩs aut voluntatem vel intellectũ q̃ᷓ vires incoꝛpoꝛee ſũt dire⸗ cte poſſunt ĩpꝛimere. Sed qm̃ cõplexio coꝛ poꝛis quã anĩa in pluribus ſequit:⁊ oꝛga na coꝛpoꝛea ſenfuũ qui intellectuali cogni

tioni deſeruiũt:ceteraq; coꝛpoꝛis mẽbꝛa ꝑ

que interioꝛ ania actus exterioꝛes exequi

tur:ipſoꝛũ diſpõni celeſtiũ coꝛpoꝛũ directe ſupponunt᷑. hinc eſt ꝙ actus humani pᷣci pue qui ꝑ coꝛpus explent᷑ ex varijs ĩpꝛeſſi⸗

onibus ſiderũ varie difpohũtur:ac etiãm ex cõſtellationũ virtutibꝰ qᷓ hominnz coꝛ⸗

poꝛali ↄceptuivl oꝛtui domiant᷑:ip̃i hoĩcs ad dinerſa officia ⁊ moꝛes iclinãt᷑ offerri. Et qꝛhomiĩes nõ coacte ſʒ ſponte hmõi fre quẽtius inclinatiões ſequũtur. Inde ẽ ꝙ

de voluntarijs actibus ⁊ moꝛibꝰ eoꝛundẽ

nõnunqᷓ; a peritis aſtrologis ⁊ mira ⁊ ve⸗

ridica iudicia ꝓferunt᷑:qᷓ;qᷓ; nõ ſit lauda⸗ bile neq; tutũ talibus initi iudicijs vel ea in ſuis tẽpoꝛibus oĩhus ohſeruare. Ande

in ſacra ſcriptura dicit᷑. Hiere.x. Z ſignis

celi nolite metuere. Wulta ergo de pꝛie⸗

tatibus reruʒ quas in hoc libꝛo ꝓ exẽplo ponemus ex libꝛis ſacri canonis lunt aſſũ

pta. Et nõnulla collecta ſũt ex rerũ experi entia: ſed ⁊ ex magnoꝝ fapientiuʒ ſcriptis

plurima ſunt excerpta. Mõ aũt aliqͥs mi⸗

retur de ſtili defoꝛmitate q̃ licet concedi ſo leat in oꝑe tã ꝓlixo:ex hoc tñ ſpecialit᷑ ac⸗

cidet:qꝛ plura ex ſcriptis ͥrundã ĩ h̊ oꝑe

ponent᷑ exemplaꝛin quibus niſi foꝛte trun

cdo vt bꝛeuioꝛa ſint nec ſenſũ nee verha

mutabo:ne.ſ. ex mutatiõe vᷣboꝝ mihi aſcri bere videar:q̃ iã bene ſũt ꝑ alios ↄſcripta

vel inuẽta. IMõ ſolũ eti in hoc opꝑe de in⸗

cipalibus mũdi coꝛpibꝰintrgducẽtur ey?⸗

ſi. bus

telec etpi