e 7 afœM 1 3 n u i m 6 e
SS2Zb
Per hoc ergo e
2reſtotelis
tudinem ſic ꝙſit ſenſus appetitus obedit · ideſtaptus natus eſt obedire qᷓ;uis eriã natꝰ ſit repugnare rõm E Rguit potentia ſenſirina cognitiua nõ ohedit ra
tioni. ergo nec apetitiua. Antecedens patet quia nõ videmus quando volumus · ↄſequẽtia patz quia appe
titus ſequit cognitione(m Dðmꝙ dupli eq 8 m Döm duplices ſunt ſẽ rratio deliberatiua.ideo Areſto. hic dicit que ſit illa ra
ſus. ſcʒ exterioꝛes ⁊ ralẽs nõ obediunt rationi qꝛ tales nõ mouent᷑ niſi p̃ſentibus ſenſi bilibus.cum ergo ꝑim
perium voluntatis nõ fiat obiectum pᷣſens ergo nõ po⸗ teſt videre viſus quando volumus. Sed ſenſus inte rioꝛes mouentur ᷣm impium voluntatis. qꝛ illi ſenlus
componunt fantaſmaſa que fiunt ⁊ diriguntur a liber
tate voluntatis.
¶ Querit᷑ vtrum atpetitus ſenſitiuus moueat volun tatem Dicendum ꝙ quandoq; poteſt appetitus ſen
ſitiuus mouere voluntatem. Muius ratio eſt. qula ob iectum voluntatis eſt bonum ſed ᷣm appetitum ſenſi⸗
nifeſta.⁊ minoꝛ patʒ.qꝛ qð alicui videat᷑ aliqͥd eſſe bo⸗
ſitionem aliquã.ſequitur ꝙ ſᷣm illã diſpoſitionein ap⸗
pareat aliquod bonũ quod extra illã diſpoſitionem ñ iudicaret eſſe bonum.⁊ ſic patet ꝙ appetitꝰ ſenſitiuus mouerep̃t ⁊ qñq; mouet voluntatem ex bte obiecti. E Arguit᷑ axpetitus ſuꝑioꝛ eſt dignioꝛ appetitu in⸗ ferioꝛi. Sed mouens eſt pᷣſtantius moto ⁊ dignius. er
go appetitus ſenſitiuus qui eſt appetitus inferioꝛ non poteſt mouere appetitum ſugioꝛem Dicendum ꝙ
nõ eſt inconueniens ꝙ aliquidiſit dignius altero ſim
—
ſioni.⁊ lic appetitus ſenſitiuus dominat᷑ appetitui in⸗
„
tellectiuo. quia mouet appetitum intellectiuum ad ꝓ⸗
ſequendum aliquod iuxta paſſionem que dominatur
in apetitu ſenſitiu E Arguit᷑ virtus particularis non agit in cauſam
„
vniuerſalem.ergo appetitus ſenſitiuus non ogit in vo⸗
untatem que eſt circa bonum vniuerſale.⁊ appetitus
* —
ſenſitiuus eſt circa bonum particulare Dicendum
g virtus particularis nõ agitin virtutem vniuerſalẽ nili etiam talis virtus vniuerſalis awlicetur ad ali⸗ quod particulare agibile. Qxempli gratia extragpo⸗
———
fitum. Virtus celi que eſt vnuerſalis poteſt impedi
riper aliquod particulare agens circa pꝛoductionem
alicuius plante ⁊ tamen virtus celi eſt vni uerſalis nõ
ergo vniuerſaliter eſt verum ꝙ virtus particutaris nõ
impediat virtutem vniuerſalem.⁊ ergo poteſt appeti⸗
tus ſenſitiuus diſponi per aliquã paſſionem vt in hoc
„
particulari agibili trahat rationem a ſua rcitudine Scientificum aũt nõ mouetſed manet·qͥni
am autem hec quidem vniuerſalis eriſtimatio et ratio alia vero particularis hec quidem ein vicit ꝙ opoꝛtet talem tale agere · hec autẽ ꝙ hoc
.
tiuum quandoq; iudicamꝰ aliqͥd eſſe bonũ.ᷓ azperi⸗j⸗ tus ſenſitiuꝰ poteſt mouere volũtatem. Maioꝛ eſt ma
nm · hoc contingit ex dilpoſitione illius qð ponit ta ebonũ ſicut guſtus infectus iudicat hoc eſſe dulceqð cõuenit ſibi ßᷣm ſuam infectionem. cum ergo ex paſſio⸗
ne atpetitus ſenſitiui.quãdoq; hõ immutet᷑ ad diſpo
Folio lrrix
quidemtale ⁊ergotalis iam hecmonet opinio
nõ que vninerſalis aut vtrag; ſedhec quidẽ qelf
cengnc heutenns. MQuia Areſtotiles ſupꝛa dixit ꝙ in homine mouet
tio mouens. Git pᷣmo vult ꝙ illa nõ eſt ratio ſpeculati ua quia illa non mouet ſed manet id eſt quieſcit. Vlla
em̃ ratio non conſiderat aliquod agibile. ⁊ideo vocat
eam ſcientificam quia per itlam abſolute aliquid ſci⸗ mus. Ratio ergo(que inouet eſt pꝛactica)que iterũẽ duplex.ſcʒ vniuerſaiis que conſiderat vniuertalia pᷣn⸗ cipia agibillum.⁊ part icularis que applicar tale vni⸗ uerſale ad aliquod particulare agibile. Exempli gra
tia. Ratio vniuerſalis dicit ꝙparentes ſum honoꝛan di.ſed ratio particularis dieit ꝙ ille pater ſit honoꝛan
dus mouet · ergo vtraq; ratio pꝛactica.ſed differenter qatio vniuerſalis pꝛactica mouet ſicut cauſa pꝛima 2 ſed ratio pꝛactica particularis mouet ficut ꝓxima cau
ſa. opoꝛtet eĩ ſi motus per executionem operis debeat ſequi ꝙ vniuerſalia applicentur ad particularia agibi la. Et ex iſto poteſt faciliter ſumi ratio quare ratõ pᷣc tica particularis coꝛrumpitur. quia in iſta particulari applicatione contingit particularem rationem coꝛrum
pigpter delectationem vłꝓpter aliam paſſionem quaʒ
delectationem vei paſſio nem in electione ſequitur ratõ pꝛactica particuiaris
Querit vtrum homo ſit liberi arbitrij. Micen⸗
dum g ſic. qui
pliciter.⁊ tamẽ alterum poteſt eſſe dignius illo Emͥd ſt dicendum ꝙ appetitus ſenſitiuus ac cipitur duplr · vno modo m ſe.⁊ ſic moue᷑ a voli nta e.⁊ ſic ſemper appetitus intellectiuus eſt dignioꝛ. Zlio modo appetitus ſenſitiuus accipii ᷣm ꝙ ſubiatet pal⸗
„
a niſi ſic tunc fruſtra eſſent conſilia er⸗ hoꝛtationes pꝛecepta. pꝛemia⁊ pene quod eſt fallum. Cuius ratio eſt quia de his que fiunt neceſſario nõ eſt
conlilium. vt dicitur tercio ethicoꝛum. ſed de his que poſſunt ſic eſſe vel noneſſe. fiunt ergo conſilia. vt vnum
eligatur per liberum arbitrium?⁊ non alterum. Simi⸗
liter fiunt exhoꝛtationes vt eligatur aliquod bonum
et eius oꝓpoſitum non eligatur; Similiter pꝛecepta ſt
de his que homo poteſt facere vel non facere. Pemius
autem datur bonis ⁊ pena malis.⁊ hoc quia ſubſunt jibero arbitrio. Qirca quod ſciendum ꝙ quedam
res agunt ſine iudicio ⁊ ſine cognitione.ſicut lapis ten
dit ad locum deoꝛſum.⁊ alique agunt iudicio? cogni
tione. ſed non libero indicio ipſe agunt· quia agint᷑ na
turali inſtinetu ſicut bꝛ uta· ſed homo agit iudicio etiã libero.agit eĩ iudicio quia per vim cognitiuam ho⸗
mo iudicat quid ſit agendum ⁊quid dimittendum. Git iſtud iudicium non eſt ex naturali inſtinctu. ſicut in bꝛutis. ſed ex collatione ipſius rationis in particula ri operabili. Cuius ratio eſt· quig apetitus noſter ſe⸗
quitur rationem.ſed ratõ noſtra in particularibus a⸗
gibilibus eſt circa contingentia.circa illa autem ratio
pabet viam ad oppoſita. poreſt em̃ ratio perſuadere in
aliquo particulari agibili duo contraria.ſicut pater in rhetoꝛicis perſuaſionibus etiam in dyalecticis ſyllo⸗
—
oꝛigo libertaris eſt ex ratõne p⸗
uadente aliqͥd agendũ vlnõ agendũ rguit᷑ Zreſto · dicit ſecundo ethicorum· Quał vnuſquiſq; eſt talis finis debetur ei. Glx quo ſi c argui tur.aiiquis eſt aliqualis ex habitu ⁊ natura ergo ho⸗ mo non ex libero arbitrio operatur. ſed ex habitu vel natura oꝛdinatur ad finem Sicendum ꝙ in homie eſt dupłx qualitas.ſeʒ naturalis ⁊acquiſ ita vl ſupue⸗ niẽs. TNaturalis qualitas poteſt accipi 6 5*


