Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici Qvædam opuscula, artem medicam exercentibus utilissima : Vt Svnt, De Aqua & Aethere, De Cyna radice, seu de decoctis, nunc locupletatum & castigatum ; Consilium pro illustri Hieronymo Palauicino Principe Curtis Maioris, Difficultate spirandi laborante, Consilium pro Fluxu sanguinis coërcendo, Consilium pro Mantuano lepram patiente, Medicinae encomium : Præterea, Eiusdem in calumniatorem librorum de subtilitate, actio
Seite
18
Einzelbild herunterladen

18 Hieron. Cardani nmuhwes neceſſaria eſt eo quo in priuatis auxilio purgandi eas deſtituimur: quam⸗ Nam uo- Obrem oportet foſſis excauatis, ſabuloq́; interpoſito eas colare& corrigere. modo pur- 3 1e, Pont ger 2d. Tepidarum aũtaquaruminter cibos nullus uſus eſt ut que nauſeam ſem⸗ er cõmoueant. Sed harum& aliarum quid meminiſſe expedit, quando⸗ hhr hus quidem nullę ad uſum exquiſitæ ſanorum ſpectent Quantitas aquæ u⸗ zadienur na ratione deſcribi poteſt cibus, temperamentũ, anni tempus, ætas, cõſue⸗ tudo, neceſſitas atq; alia multa conſiderã da ſunt. Cibus ſiccior, copioſior, corpulentior plus aquæ exigit ́; quinon eſteiuſmodi. Aetas iuuẽtutis& bilioſum tem peramentum. Conſuetudo, plurimi potus, æſtas, ars, exercita tio, diuturna ſitis& potus abſtinentia,& huiuſmodi. Salſa quoq;& calida poteſtate plus aquę requirunt, q́ʒ frigida& humida& acida, aſtringen⸗

tiaq;, Semulto minus inſipida. Igitur pro determinanda quantitate duo ob

ſeruanda ſunt, neceſſitas& tolerantia. Tolerantiã uſus adiuuat, neceſſitas

duplex:alia, ut cibus diſſoluatur, ut puls ſpiſſa: alia, ut ſitis ſedetur.Sitis em̃

cum non extinguitur. hominẽ conſumit& tabefacit. Ordo tẽpus etiã con tinet. Itaqʒ maximna ratio in hoc cõſtat, ut ſitis ipſa potũ determinet, uelut

em̃ qui bene ſehabet.ſtatimà fame edere debet, ꝙaliter faciẽdo corpus ab⸗

h ſain ſumatur: itaà naturali ſiti ſtatim bibẽdum, corpus ſiccetur. ieiunus eroo

ibeaem, o ſiti naturali nunqᷓ;corripitur. nam ſitis quemadmodũ fames hominib. Talan naturalis eſt. Eſuriunt em̃ omnia naturalia, eduntq́; niſi chameleontẽ exci⸗ pias:at non omnia bibuntnec; ſitiunt, ut cuniculi, quiſine pètu uiuunt᷑, ta

metſi uoluptatis cauſa uinũ& lac auide ingurgitent, ſuesq́ Indici. Aues q⸗

que uniuerſæ, quæ in aquis non degunt, parũ potant. Cameli& Africæ fe

Siie vmeßt 1e& ſerpentium genera plurima parum& rarò bibunt. Norbi quoch ſi⸗ ver natural tim generant famẽ, qrñ fames naturalis res eſt, ſitis aũt. Non igitur afoner.· unq; ſitis ſponte euenit, ſicut fames, ſed uel febre, uel dolore, uel ira uel mo tu, uel aẽris caliditate, aut ꝓpter cibum. Bſtem̃ humidum, quod ſitim pro⸗

hibet, externũ frigid um poteſtate aut actu, à calore naturali conſumi

poteſt, cum externumſit. Quamobremomnis ſitis pręternaturalis eſt, eam

naturalẽ appellamus ſolum, quæ cibo aſſumpto prouenit, latiore ſignifi

cato, quę citra cauſam manifeſtã cõtingit. Con ſtat igitur poſſe ſitim na⸗

turaliter generariante famẽ, imò necante cibi aſſumptionẽ. Sitis aũt ſalſa fit

abſqʒ humidi cõſumptione ea gignitur‚ ut ſi ſallis quis utat᷑, aut bilis uẽ

triculũ occupet. Generaliter ergo ſiti ſalſe potus cõuenitnã humidoad

dere humidũ oportet. Cõſtat ergo, cur potus in ſiti ſit neceſſarius. Cũi⸗

gitur edendo ſitim homo perceperit᷑ bibendũ aquæ, ut ſitis ex tingua k.

Quòdd ſiad finem uſqʒ peruenerit, tunc bibere oportet uidetur, ſic ut ci⸗

bus ſoluatur leuiter, non in ptiſanę formã, ſed mellis concreti. Multò mi⸗

nus ut innatet cibo. Quamobrem qui multò potui ſunt aſſueti, nullã uiam

tutam habent:à pauco em̃ cõcoctio uitiat᷑& uentriculus fatigatur, à multo

concoquitur non bene concoquitur. Concretus em̃ cibus herens opti⸗

nareupe mèconcoquit᷑, ſicut dilutus facilè,& à uentriculo ſeparatus male& imper⸗ maenide ſecte Sitis ergo cumtria ſintgenera, quæà cbo bonũ ſgnum&è protiuta 4 potu