———y=—

Aqua nõ eſt clu frigi· di/„ima.

2 Hieron. Cardani

gnus eſſes, hac tamẽ cauſa tibi debetur, ꝙ illorũ exemplo ſalutẽ tuã uni mi- hi cõmiſeris, qua in retãtum tibi plus debeo, quantũ ciuitas noſtra celeber rimis medicis abundat. Vſus aũt ſum cõpendioſa quadã compoſitionis ratione, ut quamuis liber mole exiguus uideat᷑, poteſtate tamẽ maximus ſit, ut uerò facilius hoc quiſc; aſſequat᷑ quomodo uerum eſſepoſſit, antequam ad ipſam tractationem deueniam, de illius ordine quædam necelſaria proponam.

Primum igitur conſtat operationes maximas,& maximè cõmunesex calido, frigido, ſicco, humidoq́; fieri: uelut arefacere, humectare, aſtrin gere, laxare, confirmare, reſoluere, concoquere, ſomnũ prolicere, lac generare, Ha tũ diſcutere, cæteraq́; eiuſmodi. Quæ igitur maximè calida, frigida, aueſic⸗ ca, uelhumida ſunt, omnia hęc etiam euidẽtius facere poſſunt, uelutaqua: Quæ quod elementum omnium ſit frigidiſsima,& humidiſſima, quod liquida uſui aptiſsima, quod familiaris& conſueta maxima ſub quantita⸗ te actuto ſoleat adhiberi. Verũ ſtatim occurres dicens:ſi aqua frigidiſſima eſſet, ſtatim non ſecus ac meconium& ſub parua quantitate occideret. Etſi humidiſſima cutim uelut oleum laxaret, ac mollem redderet: quorum neu trum facit. Galenus qui tot& tanta conſcripſit, cũ Ariſtotelis principia nõ attigerit meritò hæc intacta reliquit. Sed ſi quis Ariſtotelis principijs inni tatur facilè ab his quęſtionibus ĩe poterit explicare. uerum ſecunda quęſtio facilior eſt,& à Galeno quaſi ſoluta, quod aqua quia non lenta eſt ideo nõ adhæreat,& ob id non adeò humectet. Cum enim hęſerit fermè olei inſtar pinguefacit, nõ tamẽ tantum. Sed hæc mittamus, primã aggrediamur cur aqua cum ſit frigidiſſima non occidit? imò ne lædit, per ſæpe meconium aũt occidit? Sed ſi quis rectè quæ in libris de Rernm uarietate ſcripſimus aſſequat᷑ haud laborabit in reddẽda cauſa. Actu enim aqua expers eſtom⸗ nis caloris:ſed tamen tam facilè caleſcit ut uix unquam frigidiſſima ſit. ue⸗ rum& ſi talis ſit haud pernitioſa eſt, quoniam ut alias docui, frigiditas hæc quędam priuatio eſt. Priuatio autẽ nec iuuare nec nocere poteſt. Sed ſi ꝗs tamen frigidiſſimæ aquę magnam quantitatem ingerat, lædetur, aur forſã prohibita natiui caloris diſtributione peribit. At meconium non frigidi⸗ tate ſua interimit, ſed quia poteſtatem habet ſimilem frigiditati quæ actu ineſt, aquę aut alijs rebus, ſtuporem in ducendo frigidum eſſe uidet᷑, cũ nõ ſit, ipſum enim ſpiritus cohibet& torporem inducit unde mors nonnun⸗

Ne conid o duã ſequitur.Igitur meconium ultimam habet uim cohibendi ſpiritus, ue- teſtate noeſt lut euforbium motum ciendi, unde frigidiſſimum unum, alterũ calidiſſi⸗

principaliter

frigidum

mum eſſe dicimus. Conſtatigitur ex his aquam poteſtate eſſe omnino in- noxiã actu aũt prout excedentẽ qualitatẽ habuerit. Eamq́; calidã aut frigi⸗ dam, utramq; em̃ qualitatem ſuſcipere poteſt, quod nõ ſint contrariæ. dic- ca aũt eſſe nequit, nam natura ut alibi diximus liquida eſt.

Ergo aquæ uires principales ſunt tres, calefacere ſi feruea t frigefacere ſi frigida ſit. humectare quod ſit liquida omnia aũt hæc fermè in extremo or-

dine habere poteſt. Nam liquida natura eſt 8& omnium mixtorumliqui⸗ diſsima,