—

Elenchoꝛum

„1⸗8 rñſalis: Fallacia cõpoſitionis/ Cõcluſio diuiſionis/ accẽtus/⁊ figure di

ctionis ſunt ſufficiẽter aſſignate /et ſunt a ſeinuicẽ diſtincte:vt ſat ptʒ in rextu. ¶ Ad rõnes. Ad pꝛi mam ptʒ ſolutio. Ad ſcðᷣam ðꝛ ꝙ nõ ẽ incõueniẽs eundèẽ palogiſmũ fieri ſᷣin diũſas cãs apparẽtie:⁊ ſᷣm h̊ fieri ſᷣm diuerſas fallacias. Ad tertiã ðꝛ ne/ gando ↄſam:qꝛ ibi nõ capit᷑ dictio ſtricte:ſʒ vt ſe extẽdit ad ſcpᷣturas. Ad q̃rtã ðꝛ ꝙ lʒ fallacia figu/ re dictionis nõ fiat ex eo ꝙ eiſdẽ noĩbꝰ vł or᷑onibꝰ plura ſᷣcamꝰ in veritate:tñ bñ ſᷣm apparentiã. Ad quintã patet quid ſit dicẽdũ de tali paralogiſmo.

Itigioſus autem qͥ quodãmodo ſic ſe habet ad dialecticã/ vt falſi

graphus ad geometriam.

Iſte eſt tertiꝰtractatꝰ huiꝰ libꝛi qͥ continet

vnicũ capłm in qͥ̊ͥ comparat aliqᷣs ſyiłos adinuicẽ.Et ponit qͥnq; cõclones. ¶ Pꝛia: ſylłoꝛũ litigioſoꝛũ qͥdã ẽ peccãs in materia⸗ ⁊ qͥdã in foꝛma/⁊ qͥdã in materia ⁊ foꝛma ſił. Et ſtᷣ dit ꝙ ſyllus tẽptatiuꝰ ẽ ſophiſticꝰ: qꝛ qͥcũq; ſylli vident eẽ hᷣmꝓpꝛia pᷣncipia artiũ ſpãliũ/⁊ tñ nõ ſũt/ ſemꝑ ſunt ſylii ſophiſtici:ſʒ ſylls tẽptatiuꝰ ẽ hmõi: igit᷑. ¶ Scda:ſyiłi falſigraphi nõ ſunt ſophiſtici: qꝛ illi ſyĩli q ꝓcedũt ex ꝓpꝛijs pᷣncipijs ſciarũ ſpãliũ nõ ſunt litigioſi:ſʒ ſyli falſiᷣphi ſunt hmõi: igit᷑. Wi noꝛẽ ꝓbat ꝑ duo exẽpla. Pꝛimũ ẽ hypocratꝭ qͥ vo luit ꝓbare circulũ poſſe q̃drari: vt oẽs linee ducte ab eodẽ puncto ad idẽ punctũ /ſunt eãles:ſed q̃rta ꝑs circuli ⁊ q̃rta ꝑs ã̃drati ſũt hmõi:igit᷑.illa argu mẽtatio ꝓcedit ex pᷣncipijs geometrie/male tñ in/ tellectꝭ: qꝛ maioꝛ debʒ itelligi de lineis ductꝭ ꝑ idẽ punctũ. Scðm exẽplũ ẽ exẽplũ bꝛyſſonis ſic dicen tis:vbicũq; ẽ reperire maiꝰ ⁊ minꝰ/ibi eſt reperire equale:ſʒ ẽ reperire q̃dratũ maiꝰ circulo/ ⁊ ãdratũ minꝰ circulo:&ᷓ eſt ibi reperire qᷓ̃dratũ eqᷓle circulo. ecce quõ maioꝛ male ĩteiligit᷑: qꝛ dʒ itelligi ĩ illis q̃ ſunt eiuſdẽ rõnis. ¶ Tertia:idẽ eſt ſyllus ſophiſti cus ⁊ litigioſus/ſb alia tñ ⁊ alia rõne.DDicit᷑ em̃ liti gioſus inqᷣtũ finis eiꝰeſt apparẽs victoꝛia:⁊ ðꝛ ſo phiſticꝰ inqᷓ;tã fints eiꝰ eſt apparẽs głia. ¶ Quar⸗ ta:ſyllus litigioſus ſic ſe hʒ ad dialecticũ/ſicut fal ſigraphus ad demõſtratiuũ: qꝛ litigioſus paralo/ gicat ex ᷣncipis dialectice:ſʒ falſigraphꝰ ex pꝛin/ cipijs demõſtratiue.Ex d infert dꝛnaʒ illoꝝ:qꝛ fal/ ſigraphꝰ non põt applicari ad płes artes /cũ ſit ex ꝓpꝛijs pᷣncipijs alicuiꝰ artꝭ:ſʒ litigioſus bñ põt ap plicari ad ples artes. ¶ Quinta: q̃ttuoꝛ ſunt cõdi tiones dialectice. Pꝛia:dialectica nõ eſt alicui ge neris determĩati. Scðᷣa:nulliꝰ cõclłonis ẽ oñſiua. Tertia:ꝙ nõ ẽ talis qᷣlis eſt ſcĩa vlis.ſ.metaphyſi ca. Quarta:ꝙ ipᷣa ẽ ĩterrogatiua.Et ſᷣdit ꝙ tales cõditiões pñt cõuenire tẽptatiue:qꝛ multꝭ nõ hñti bus artes ſpãles cõuenit tẽptatiua: vt ptʒ de idio ta.Ex ꝗ̃ infert ꝙ oẽs ſciẽtes ⁊ idiote pñt vti diale/ ctica:qꝛ oẽs vtẽtes ſermone/ nitunt᷑ dijudicare et cognoſcere qͥd verum ⁊ qͥd falſum ſet etiã idiote.

¶ Falſum autem in aliquo eſt oſtende/

reſet oꝛationem ad inopinabile ducere.

¶ Iſte ẽ vltimꝰ tractatꝰdͥ diuidit᷑ in qttuoꝛ capła. In pꝛĩo vult oſtendere de cautelis. Et pꝛio ponit qͤnq; cautelas ad ducẽdũ aliquẽ ad metham falſi. Pꝛia:ꝙ opponẽs dʒ latẽter ĩterrogare ſuũ r den tem. Scða:ꝙ opponẽs dʒ multa ĩiterrogare:qꝛ in multiloquio nõ deeſt pctm̃. Tertia:ꝙ opponẽs dʒ laudare ſolones rñdẽtig.Quarta: opponẽs dz ſe trãſferre ad materiã in q̃ ẽ idoneꝰ. Quinta: oppo/

nens dʒ dicere rñdẽti ꝙ nõ diſputat 5 ipſuʒ vt du/ cat ipſuʒ ad falſum. ¶ Cõſequẽter ponit cautelas ꝑ q̃s opponẽs ducit rñdentẽ ad methã inopinabi lis. Et ſunt qᷣnq;. Pꝛia:ꝙ opponẽs d videre de qᷓ ſecta ſit rñdẽs:⁊ 5 ipſuʒ allegare opinionẽ pluriũ. Scða:opponẽs dʒ videre ad ↄꝛietatẽ q̃ eſt in vo/ luntatibꝰ ⁊ dictꝭ. Nõ em̃ eadẽ volũt ⁊ dicũt hoĩes: dicũt em̃ ãſdã decoꝛatiſſimas or̃ones: et volũt ea ꝗ̃ vident᷑ ſibi pꝛodeſſe/ vt voluptuoſe viuere. Ter tia:ſi rñdẽs dicat aliqͥd ſᷣm naturã/ tũc ducẽdus ẽ ad ↄꝛietatẽ q̃ ẽ ſᷣm legẽ: vt iuſticia ẽ bona ſᷣm legẽ nõ tñ hᷣm naturã. Quarta:opponẽs dʒ cõſiderare ꝛietatẽ q̃ ẽ inter płes ⁊ ſapiẽtes:Sapiẽtes em̃ di cunt mag eẽ obediendũ legibꝰ qᷓ; pri:dicũt etiã ꝙ meliꝰ ẽ iniuriã pati qᷓ; alteri nocere. Quĩta: oppo- nẽs dz ĩterrogare ea q̃ hñt vtrãqʒ ꝑtẽ ꝓbabilẽ:vt vtrũ ſit mag obediẽdũ deo qᷓᷓ legibꝰ ſi diſſentiãt. ¶ De facere autem nugari et quid dici⸗

mus nugari/ iam monſtrauimus.

¶ Iſtud ẽ ſcðm capłm in q̃ oñdit quõ aliqͥs duci/ tur ad methã nugationis: et pꝛio quõ ducit᷑ vere. ſcðo quõ ducit᷑ apparẽter. Pꝛemittit a talẽ ſuppo ſitionẽ:opponẽs ſophiſta volens ducere rñdentẽ ad metham nugationis dʒ ſupponere ꝙ nomẽ in orone ſemꝑ idem ſᷣcat:et dat exẽpla.Pꝛmũ eſt de duplo:duplũ em̃ ꝑ ſuppoſitionẽ factã idem ſᷣcat ꝑ ſe ſumptũ ⁊ in orone:ſʒ ꝑ ſe tãtũ valet ſicut duplũ dimidij:qͥ ⁊ in or̃one cũ illo termĩo dimidij dicen/ do duplũ dimidij/⁊ tunc ẽ nugatio: qꝛ fenſus eſt: duplũ dimidij/dimidij duplũ. Scðm exẽplũ ẽ de ſGiecto et ꝓpꝛia paſſione:vt abundãs ꝑ ſe ſumptũ tantũ valet ſicut numerus hñs mediũ:iðo ſi dicat q̃ternariꝰ eſt numerꝰ abundãs erit nugatio/ cũ ſit ſenſus:q̃ternariꝰ eſt numerꝰ j numerꝰ hñs mediũ. ¶ Cõſequẽter oſtẽdit quõ aliqͥs apparẽter ducit᷑ ad methã nugatiõis:nã ſi cõcedat᷑ ſuppoſitio pꝛiꝰ dicta/tunc nõ cõcludit᷑ nugatio niſi apparẽter.

¶ Soleciſmus autẽ q̃le qͥd eſt /dictũ eſt

— 10——.—. pꝛiꝰ:eſt autẽ h̊ facere ⁊ nõ faciẽtẽ videri. ¶ Iſtud ẽ tertiũ capłm in q̊ͥ docet ducere rñdentẽ ad metham ſoleciſmi. Et dicit ꝙ ſoleciſmoꝛũ qͥdã ſunt veri/⁊ qͥdã apparentes. De apparẽtibus dat duo exẽpla. Pꝛimũ:Cecilianꝰ dicit ficus eſſe ſcðe declinationis ⁊ maſculini gñis: iðo ſi qͥs diceret/ ficus maturas/ apparẽter duceret᷑ ad ſolcciſmum. Et ponit duas cautelas. Pꝛia:maxime poſſumꝰ ducere rñdentẽ ad ſoleciſmũ vtẽdo neutro gñe ꝓ maſculino:qꝛ neutrũ in aliqͥbꝰ habet cõueniẽtiã cũ maſculino. Scða: opponens aliqñ debet mutare locutionẽ:vt iſtam /lapis eſt:in iſtam/ſlapidẽ eſſe.

¶ Differt autem nõ parum ſi oꝛdinent᷑ qͥdãmõ ea que circa iterrogatione ſunt.

¶ Iſtud eſt vltimũ capłm in qͥ̊ ponit cautelas du cẽtes ad redargutionẽ:⁊ diuidit᷑ in tres ꝑtes. In pꝛĩa dat q̃ſdã cautelas/ quẽlibet rñdentẽ. Pꝛĩa: ꝙ opponẽs dʒ ponere ſuas pᷣmiſſas ſine oꝛdine: vt rñdens credat ꝙ ex ipſis nihil Fofli concludi. Scða:opponẽs dʒ ĩterrogare mita:qꝛ difficile eſt ſił multa cõſpicere. Tertia:opponẽs dʒ feſtinare ſuũ rñdentẽ. Quarta: opponẽs debet turbare ſuũ rñdentẽ ⁊ facere ipſum iratũ: cõturbati em̃ ⁊ trati minꝰ de vitate ſentiunt. Auinta: opponẽs dʒ oc/ cultare ſuũ ꝓpoſitũ. ¶ In ſcða parte ponit caute las õ rñdentes pꝛoteruos.Pꝛia:ſi opponẽs velit hr̃e ꝓpõnẽ affirmatiuõã/ ipſe dz interrogare nega/ tiuã/⁊ ecõtra.Scða:ſi rñdẽs ceſer ples ſingu

4

Fo. 96

C