Druckschrift 
Magistri Petri tatareti com[m]entraij in Jsagogas Porphyrij et libros logicoru[m] Aristotelis accuratissime recogniti / Annotat in marginibus si quando author, vt pleru[m]q[ue] solet, in hisce com[m]entarijs ex Scoto quippia[m] desumpserit
Entstehung
Seite
95r
Einzelbild herunterladen

,

Elenchoꝛum

quẽter oñdit ſuã pꝛincipalẽ cõclonẽ.ſ. ſunt eadẽ

ꝑꝛincipia ſylloꝛũ peccantiũ in materia et foꝛma:qꝛ ſunt ijdẽ loci ſophiſtici faciũt deceptionẽ in ſylło peccãte in materia peccãte in foꝛma. Ex infert eodẽ aliqͥs decipit᷑ ſeipſum diſputando alio diſputando.Infert ſcðo in qͥbꝰ ſophiſticis apparet ſtatim defectꝰ:vt in fallacijs in dictiõe/in quibꝰ faciliter põt videri defectꝰ. Tertio infert ſyllus ſophiſticus peccans in foꝛma ðꝛ ſyllus/ licet bene ſophiſticus peccans in materia.

Scðm autem que arguunt qui elen/

chis vtuntur/ non op oꝛtet temptare. Iſtud ſcðm capłm in ã vult ꝓbare iſtã cõcło/ nem: ad nullã vnã artẽ pertinet cõſiderare oẽs elenchos ſᷣm rõnes ſuas ſpeciales ſupple termino rum. ꝓbat:qꝛ ex termĩs cutuſlibet ſcĩe poſſum⸗ facere elenchos:ſʒ tales ꝑtinent ad aliquã vnã artẽ/ niſi oẽs dicant᷑ vna ars ſiue ſciẽtia. Minoꝛẽ Pbar infinita ſunt ex qᷣbꝰↄſtituunt᷑ elenchi oĩim Llaräh pñt eẽ infiniti elenchi:ſʒ de infinit ha bemꝰ ſciam:igit᷑.Et ſᷣ dit ſi elenchi ſint infiniti/ etiã elenchi ſophiſtici erũt infiniti: ↄñs per tinent ad vnã ſciam. Subdit ↄũr q̊s elenchos de bet cõſiderare dialecticꝰ qᷓ; ad rõnes ꝓpꝛias ter/ minoꝝ qs:dicẽs debet ↄſiderare elenchos ↄſtitutos ex terminis logicalibꝰ/⁊ ex terminis aliarũ ſcientiarũ. Finaliter cõcludit ad artem dialecticã pertinet cõſiderare oẽs elenchos ſophi ſticos:qꝛ ad ipſam pertinet conſiderare ſyllos dia lecticos /cõtra quos peccant elenchi ſophiſtici.

Mon eſt autẽ differẽtia oꝛonũ quã di⸗ cunt quidã eſſehas quidẽ ad nomẽ ⁊c̃.

Iſtud tertiũ capłm in phs repꝛobat opinio/ nes antiqrũ diuidẽtiũ oronẽ in oronẽ diſputabilẽ ad nomẽ: in oronẽ diſputabilẽ ad ĩtellectũ: etiã q̊ᷓrundã dicentiũ nulla or̃o erat diſputabilis ad nomẽ:ſʒ ſi eẽt aliq talis opo młtipler/tũc opponẽs debebat diſtinguere tale mktiplex vkrñdẽs. il/ la or̃o diſputat ad nomẽ/qñ opponẽs rñdẽs fe/ runt ſuos ĩtellectꝰ ad diũſos ſenſus eiuſdẽ rõnis: ita vnꝰcapit illã in vno ſenſu/⁊ aliꝰin alio.ſʒ illa diſputat᷑ ad ĩtellectũjqñ opponẽs rñdẽs ferunt ſuos ĩtellectꝰ ad eundẽ ſenſuʒ eiuſdẽ rõnis. De⸗/ inde repꝛobat pꝛimã opinionẽ ponẽdo talẽ cõclo/ nem:diuiſio oronis in oronẽ diſputabilẽ ad nomẽ et diſputabilẽ ad intellectũ ſuffictẽs: ꝓbat tribꝰ rõnibꝰ. Pꝛĩa: qꝛ eadẽ eſt oro diſputabilis ad nomẽ ad ĩtellectũ:igit᷑ talis diuiſio bona/cũ det oppoſita.Añs ptʒ: qꝛ opponẽs et rñdẽs pñt credere illã oronẽ eſſe młtiplicẽ capere diuerſis ſenſibꝰ. Scðᷣa:oĩs or̃o eſt diſputabilis ad intellectũ: oĩs oro diſputabilis ad nomẽ:igit᷑. Pꝛimã partẽ ꝓbat:qꝛ poſſibile in ãlibet orone opponẽs et rñdens ferant intellectꝰ ſuos ad idẽ. Scðaʒ partẽ ꝓbat:qꝛ poſſibile in q̃libet ofone opponẽs rñdẽs ferãt ĩtellectꝰ ſuos ad diuerſos ſenſus. Tertia:or̃o multiplex põt diſputari ad nomẽ:qꝛ põt capi a diſputantibꝰ vt młtiplex:igit᷑. cõſequẽter repꝛobat ſcðam opinionẽ intedit talẽ cõctonẽ:opponẽs arguẽdo rñdẽtẽ /nõ tenet diſtinguere mĩtiplex: ꝓbat tribꝰ rõnibꝰ. Pꝛĩa: nullꝰtenet᷑ diſtinguere ignoꝛat:ſʒ poſſibile; opponẽs ignoꝛat młtipiicitatẽ termini ofonis: igit᷑.Scðᷣa:opponẽs tenet᷑ docere rñdẽtẽ:ſʒ di ſtinguẽdo mĩtiplex ipſum doceret:igit᷑. Tertia:in multiplicibꝰ põt fieri diſputatio ad nomẽ:ãᷣ di/ ſtinguẽdo młtiplex tollit᷑ diſputatio ad nomẽ.

Fo. 95

Finalr ponit dꝛñam inter diſputationẽ demon ſtratiuã/ dialecticã /⁊ tentatiuã: dicẽs in diſputa tione demõſtratiua docet/ interrogat:ſʒ in di ſputatiõe dialectica ille diſputat/iterrogat: ſʒ in diſputatione tentatiua querit᷑ experimẽtũ de ſcĩa Querit vtrũ cõpoſi(vłigrãtia rñqẽtis. tio/ diuiſio/accẽtꝰ/⁊ figura dictio/ nis ſint fallacie adinuicẽ/⁊ ab alijs diſticte. An⸗ guit᷑ pꝛio:qꝛ cõpoſitio diuiſio non ſunt fal lacie in dictiõe:igit᷑. Aña patet: qꝛ fiunt in orone: igit᷑ ſũt fallacie ĩ dictiõe. Scðo ſic: Fallacia cõpoſitiõis diuiſionis hñt eoſdẽ modos eaſdẽ cãs apparẽtie:igit᷑ ſũt diſtincte fallacie. Ter tio ſic: Fallacia accẽtꝰ fit in ſcpturt: igif᷑ talis falla cia fallacia ĩ dictiõe:igit᷑. Quarto ſic: Fal⸗ lacia figure dictiõis eſt fallacia in dictiõe:igit᷑. Añs ptʒ:qꝛ oĩs fallacia in dictiõe fit ex eo eiſdẽ noĩibꝰ vl oronibꝰnõ idẽ pᷣcamꝰ:ſʒ ß̊ ſit in tali fal/ lacia:igit᷑. Quiĩto ſic:Oiĩs fallacia in dictiõe ſu/ mit cãm apparẽtie ex parte dictionis: ſʒ iſta eſt hmõi:qꝛ põt fieri in cõceptibꝰqͥ ſunt dictiones: igit᷑. In oppoſitum eſt ptʒue in textu. In que/ ſtione erunt tres articuli. Qtum ad pꝛimum. Pꝛio ſciẽdũ ꝓpõ facits fallaciã/ poſitionis/ẽ diuidendoꝝ falſa vnio.i.acceptio termĩoꝝ ſᷣm cõpoſitionẽ ſᷣm faciũt ſenſum falſum: ſi acciperent᷑ hᷣm diui/ ionẽ facerẽt ſenſum diuiſuʒ verũ: vt in iſta opone albũ eẽ nigrũ eſt poſſibile. ſi albũ nigrũ diuſ dant᷑: ſic ly poſſibileſponat ad copulã/tunc erit ðᷣa: de oĩb iſtis ſat viſuʒ in ſummuł. falla cia cõpoſitionis cõmittit᷑ arguit᷑ a ſenſu diuiſo vero ad ſenſuʒ cõpoſitũ falſuʒ:Et fallacia diuiſio/ nis/ arguit᷑ a ſenſu cõpoſito vero ad ſenſum di uiſum falſuʒ. or̃o ðꝛ facere ſenſuʒ cõpoſitũ/ accipit᷑ ſᷣm ſenſum magꝭ debitũ: fit cõiunctio aduerbiũ cõiũgit inter termĩos: determĩa tio determinat determĩabile poſt ponit᷑: aliq̃s modus determĩat totã ꝓpõnẽ: aliq̃ ne La poſita in pᷣncipio or̃onis cadit ſupꝛa totũ: ſʒ ĩ cadat ſolũ ſupꝛa ſᷣiectũ facit ſenſuʒ diuiſuʒ: etiã negatio poſita in pᷣncipio hypothetice:ſi cadat ſupꝛa totum/ facit ſenſum cõpoſitũ:ſi cadat ſupꝛa ꝛmã partẽ/ facit ſenſuʒ diuiſuʒ. Fit etiã ĩ aliqᷓ bypothetica ponunt᷑ plures cathegoꝛice; due duas cõiũctiões aduerbia:tũc ſi due pꝛie cathe goꝛice accipiant᷑ vna ꝑte/tũc facit ſenſum cõpo/

ſitũ: ſi vᷣo pꝛĩa cathegoꝛica accipiar᷑ vna parte/

tũc facit ſenſuʒ diuiſuʒ: vt des hoĩes 35 aimuvf (boiĩes 2 aſini ſũt aſini. Gcðo ſciẽdũ circa talẽ fallaciã mo uet᷑ tale ſopbhiſma:tm̃ deũ eẽ deũ veꝝx. Q ꝓbat᷑: qꝛ verũ tm̃ deũ eẽ deũ:igit tm̃ deũ eẽ deũ verũ: ↄuerſionẽ. Impꝛobat᷑:qꝛ eiꝰexponẽtes ſũt falſe: igit᷑ ipſa falſa.Añder̃ cõplexũ /tm̃ deũ eẽ deũ põt capi ꝑſonalr/⁊ ſic nihil aliud qᷓ; deꝰ: ſic eſt cõcedenda:qꝛ deꝰnõ verũ neq; falſuʒ:capien/ do verũ falſuʒ vt ſunt dꝛñe ꝓpõnis. Scðᷣoo põt capi matertafr: B dupfr. Anoò tali ofone ſibi ſili/ z tũc ſophiſma eſt falſuʒ:qꝛ tale cõplexũ eſt ꝓpõ · Alioo ꝓpõne q̃̊ ſubiacet tali dicto:ꝑuta iſta/tm̃ deꝰ deꝰ: hoc dupfr:qꝛ vt Ppõ exclu ſiua/⁊ ſic falſa: vt ꝓpò de ſubo excluſo/ ſic vera: ſenſus:illð talis ꝓpõ /⁊ talis ꝓpõ /ẽ verũ.Et ex iſto ptʒ oĩs ofo de infinitĩo diſtinguẽda:vt hoĩeʒ eẽ aĩal verũ: 5 8 aue, 1[,1 gVO circa fallaciã accẽ/ Tertio ſciẽdiũ aeura ꝛaltg vir

cultas:ytrum terminꝰ poſſit ſupponeue 4 vel

E