3B
Topicoꝛum
rñſalis: Diffinitiones ꝓpõnis
Cõcluſio dialectice et ꝓblematis ſunt a
pho in textu ſufficiẽter aſſignate: vt ptʒ in articuk. ¶ ær ad rõnes añ oppoſitã ptʒ ſolutio in articul.
¶ Libꝛi pꝛimi Topicoꝛum finis. ¶ Liber ſecundus Topicoꝛũ Ariſtotelis. Lut autem pblematũ alia 4 Iqdẽ vłia:alia vᷣo particula- b ria. Vlia qͥdẽ:vt qm̃ oĩsvo
₰ luptas bonũ ẽ: et qm̃ nulla
voluptas bonũ. Particu⸗ laria vᷣo: vt qm̃ quedã voluptas bonũ: et quoniã quedã voluptas nõ bonũ.
Ste ẽ ſcðs liber Topicoꝝ Ariſto.in q̊ do cet termĩare ꝓblemata accñtis/ ⁊ ꝓblema
8
ta ſimplicis inherẽtie. Et diuidit᷑ ĩ q̃ᷓttuoꝛ
tractatꝰ. Pꝛimꝰ ↄtinet vnũ capłm ĩ ã pꝛĩo ponit talẽ diuiſionẽ. Pꝛoblematũ q̃dã ſunt vña ⁊ ãᷓdã ꝑticularia.Exẽplũ de vlibꝰ: vt vtꝝ oĩs volup tas ſit bona vł nõ. exẽplũ de ꝑticłaribꝰ:vt vtrũ ali qua voluptas ſit bona vł nõ. Et ſ dit ꝙ q̊dlibet il loꝛũ ẽ dux.ſ.affirmatiuũ et negatiuũ. Subqdit etiã ꝙ pꝛiꝰ determĩandũ ẽ de ꝓblematibꝰ vłibꝰ negati uis qᷓ; affirmatiuis: ꝛ illa magꝭ pertinẽt ad oppo nentes:cũ opponẽs inag babeat ꝓbare partẽ ne/ gatiuã qᷓʒ aflirmatiuã ¶ Deinde cõparat ꝓblema ta accñtis ad ꝓblemata alioꝝ pᷣdicatoꝛũ:dicẽs ꝙ
difficile ẽ termĩare ꝓblemata accñtꝭ:qꝛ in ipſis nõ
valet ↄña ab ineſſe ad eẽ:vt nõ ſequit᷑/albedo ineſt etbiopi:&̊ ethiops eſt albꝰ:ſʒ in ꝓblematibꝰ alioꝛũ pᷣdicatoꝝ ab ineſſe ad eẽ valet ↄua:vt bñ ſeqͥt/aĩal ineſt hoi: g hõ ẽ aĩal. Deinde ponit duo pctã que pñt accidere in ꝓblematibꝰ dialecticꝭ.pꝛimũ ẽ mẽ tiri ſcðm ẽ trãſgredi cõem locutionẽ: hᷣẽ/ appella/ re res noĩbꝰextraneis:vt noĩare hoĩem platanũ.i. arboꝛẽ euerſam. Et ponit talẽ ↄſiderationt:ſi ali/ qͥd aſſignet᷑ ineſſe vt accñs: ⁊ inſit m modũ alte/ rius pᷣdicati/ꝓblema ẽ deſtruẽdũ:etiã ſi genꝰ aſſi/ gnet ineſſe ſue ſpẽi vt accñs/Pꝓblema ẽ deſtruẽdũ: qꝛ aſſignare genꝰſue ſpẽi ꝑ modũ denoĩatiui/ma/ la eſt aſſignatio:vt ſic dicendo /albedo coloꝛat᷑.Ex iſto textu elicitur iſta auctoꝛitas:Genus non pꝛe dicatur denominatiue de ſua ſpecie. Ae⸗ vo loc'eſt inſpicere aͤb in⸗ LA eſſe aut oib) aut nulli dictũ eſt.
ſte E ſcðs tractatꝰ in q̊ docet terminare ꝓblemata ſimplicis inherẽtie. Et
dðruidit᷑ in qͥnq; capla. In pꝛio docet termĩare pꝛo blemata ꝑ locũ a toto in q̃ntitate /ponẽs talẽ ↄ ide rationẽ:Si aliqð pᷣdicatũ aſſignet᷑ ineſſe oĩ aut nul li/ videndũ ẽ ſi ſit inſtãtia in ſpeciebꝰ/⁊ poſtea in in diuiduis:⁊ ſi nõ ſit inſtãtia /ↄſtruẽdũ ᷑ ꝓblema:ſi pᷣ̃o ſit inſtãtia/ deſtruẽdũ ẽ: vt vtꝝ oĩm oppoſitoꝝ ſit eadẽ diſciplina/ reſpiciẽdũ ẽ ad ſpẽs oppoſito/ rum /⁊ poſtea ad indiuidua:⁊ ſi nõ ſit inſtãtiaſcon ſtruendũ eſt:ſi vᷣo ſit inſtantia /deſtruendũ eſt. Et ſubdit ꝙ pꝛius inſpiciendũ eſt ad ſpecies qᷓ; ad in/ diuidua: qꝛ ſpeces ſunt paucioꝛes qᷓ; indiuidua: modo facilius eſt inſpicere ad pauca qᷓ; ad plura.
¶ Aliꝰ diffinitiões facere accñtis ⁊ cui accidit:aut vtriuſq; ſᷣm vtrũq;/aut alte.
¶ Iſtud eſt ſcðm capłm in q̃ docet termĩare ꝓble mata ſimplicꝭ inberẽtie ꝑ locũ a diffinitiõe/ ꝑonẽs talẽ ↄſiderationẽ.Si aliqð pᷣdicatũ aſſignet᷑ ineſſe
—
Fo. 87
Giecto/ videndũ ẽ ſi diffinitio tal p̃dicati cõueniat ſtiecto:ſi ſic/cõſtruẽdũ ẽ ꝓblems:ſi nõ jdeſtruẽdũ eſt:vt ũ qͥs dicat deũ facere iniuſtictã/ oꝑtet videre qͥd ſit facere iniuſticiã. Añ facere iniuſticiãſẽ alteri ſpõte nocere:⁊ qꝛ deꝰnulli nocet:iðo nulli facit in iuſticiã. Aliud exẽplũ:vt ſi velim ſcire vtrũ ſtudio
ſus ſit inuidus /oꝑtet videre qͥd ẽ inuidia. Añ inui dia ẽ triſticia de apparẽti ꝓſperitate alicuiꝰ:⁊ qꝛ h
nõ cõuenit ſtudiofo:ideo ſtudioſus nõ ẽ inuidus. Aliud exẽplũ:vt ſi velimꝰ ſcire vtrũ repꝛehẽſoꝛ ſit inuidus /oꝑtet ſcire qͥd ſit inuidus. An inuidus/ẽ᷑ ꝗ triſtat᷑ de ꝓſperitatibꝰ bonoꝝ:⁊ repᷣhẽſo:/ẽ qͥ tri ſtat de ꝓſperitatibꝰmaloꝝ:iðo repᷣhẽ ſoꝛ nõ ẽ inui dus.Deinde ponit tria documẽta. Pꝛimũ:ſi in dif finitione ponat᷑ aliqð ignotũ/tũc loco illiꝰdʒ pon manifeſtũ. Scðm:ſi aliq põ vlis habeat inſtãtlã et velimꝰꝑ ipſam aliqͥd ꝓbare /ſumẽda ẽ cũ ſua in/ ſtantia:nã inſtãtia querit argumẽtũ rñdẽtis. Ter tium:in diffinitionibꝰ vtendũ eſt noĩbꝰ vt plures. Nam loquẽdũ eſt vt plures: ſapiẽdũ vᷣo vt pauci. ¶ Amplius ſi multiplr dicat᷑ aliqͥd pꝛo
poſitum:poſitũ autẽ ſit:quoniã ineſt ⁊c̃.
¶ Iſtud ẽ tertiũ capłm in q̊ docet termĩare ꝓble/ mata ſimplicis inherẽ᷑tie inſpiciẽdo ad multiplex. Et docet pꝛĩo inſpicere ad młtiplex ſᷣm eqͥnocatio
nem ponens talẽ cõſiderationẽ. Si in aliq ꝓpõne ponat᷑ aliqð młtiplex ſᷣm eqͥuocationẽ/ ⁊ ꝙlateat rñdentẽ:tunc opponẽs põt ipſam ↄſtruere in vno ſenſu ⁊ deſtruere in alio ſenſu. Aduerte tñ ꝙ ſi de⸗ beat cõſtrui in vno ſenſu ⁊ deſtrui in alio/ oꝑtet ꝙ rñdẽs cõcedat eã eẽ verã in vno ſenſu.Scðo ſᷣdit
aliã ↄſiderationẽ:ſi młtiplex nõ lateat rñdentẽ /tũc opponẽs dʒ ipſaʒ diſtinguere:⁊ diſtinctiõe facta⸗
dz ipſaz ↄſtruere vl deſtruere:vt ſi querat᷑/ vtrũ oẽ oppoꝛtunũ ſit expediẽs:ibi ex ꝑte illiꝰtermini expe diens/ diſtinguẽdũ ẽ:qꝛ expediẽs ðᷣꝛ eqͥuoce de ex pediente vtuli/⁊ de expediẽte honeſto:et hᷣm tʒ pñt cõſtrui ꝓpõnes vł deſtrui. Deinde ponit vnã cõſi derationẽ inſpiciẽdo ad młtiplex amphibologicũ: dicẽs ꝙ ſi młtiplex amphibologicũ lateat rñdẽtẽ/ tũc debemꝰ diſtinguere:⁊ ſi velimꝰ ↄſtruere/ debe mus aſpicere ad pᷣcationẽ/ſᷣm quã pꝛedicatũ ineſt ſubiecto:⁊ ſi velimus deſtruere/ debemꝰ aſpicere
ßᷣcationẽ ſhᷣm quã pᷣdicatũ nõ ineſt ſiecto: vt vtrã
diſciplina ſit vna pluriũſtalis ẽ diſtinguẽda:qꝛ di ſciplina põt eẽ vna pluriũ vni/vt finis: et alteri/ vt medij oꝛdinati in finẽ: lðᷣo ad cõſtruendũ eã/ſut ficit aliquã vnũ ſenſum cõcludere: ſʒ ſi velimꝰ illã
deſtruere/ oꝑtet oñdere ꝙ nullo illoꝛũ mo doꝛũ di/⸗ ſciplina eſt vna. ¶ Finalr ponit vnã ↄſiderationẽ
circa locũ a trãſſumptione:dicẽs ꝙ ſi aliqd ponat
ineſſe alicui ſubiecto ſh noĩe obſcuro/ nos debemꝰ
illud nomẽ tranſferre ad nomen euidentius ſiue
notius: vt loco hut termini inueſtigare/ debem
ponere illum terminum inquirere.
¶ Ad oſtendendũ autẽ cõtraria eidem
ineſſe/ conſiderandum in genere.
¶ Iſtud ẽ ãrtũ capłm in q̊ docet determĩare ꝓble mata ſimplicis inherẽtie ꝑ locũ a gñe ad ſpẽm.Et ponit pꝛĩo talẽ ↄſiderationẽ:ſi ↄꝛa aſſignent᷑ ineſ ſe alicui ſpẽi/ videndũ eſt vtrũ inſint generi eiuſdẽ ſpẽiſi ſic/ ↄſtruẽdũ ẽ ꝓblema:ſi nõ /deſtruẽd' eſt: vt ſi velimꝰ videre an rectũ ⁊ nõ rectum inſint ipſi ſentire/ videndũ ẽ an inſint tudicare eo ꝙ iudicare eſt genꝰ ad ſentire:qͥ em̃ ſentit/iudicat. cða cõſi deratio: ſi aliqd aſſignet generi/ videndũ ẽ ſi inſit ſpẽi:ſi ſic ↄſtruẽdũ eſt ꝓbiema:ſi nõ/ deſtruẽdũ eſt pꝛoblema. ¶ Scðo ponit tres ſegulaee ãrũ Pꝛia
5
L