Liber

inuentre diffinitionẽ alicuięꝰ/inſpiciendũ eſt ad fin gularia illiꝰ diffinibilis/accipiẽdo aliꝗᷓ q̃ ſunt ſilia et aliã q̃ ſunt diſſifia:⁊ tunc inſpiciendũ eſt vtrũ in aliq rõne cõi cõueniãt:et ſi ſic/tũc illð erit ᷣncipiũ diffinitionts:ſi nõ/jtũc illð erit equocũ.xẽplũ:vt ſi querat᷑ qͥd eſt magnanimꝰ: debem⸗ conſiderare ãſdã magnanimos: vt herculẽ/ achillem/ aiacẽ:illi em̃ habẽt vnũ cõmune.ſ.nõ tolerare iniurias:cuiꝰ ſignũ eſt ꝙ hercules dimicauit:achilles inſaniuit: et aiax ſeipſuʒ interfecit. Iterũ debemꝰ cõſiderare alios magnanimos:vt alexãdrũ et ſocratẽ: illi em̃ habuerũt aliqð cõe.ſ.eqͥliter ſuſtinere pꝛoſpera et aduerſa:⁊ tunc debemꝰ aſiderare ſi oẽs iſti conue niant in aliq rõne cõi:qꝛ ſi ſic/tunc illð erit ᷣncipiũ diffinitiõis magnanimitatt:ſi nõ/tũc magnanimi/ tas nõ habebit vnã rõnem. Deinde remouet vnũ dubiũ:ex qͥ̊ diẽ ꝙ reſpiciẽdũ ẽ ad ſingularia: crede ret aliqͥs ꝙ ſingulare poſſet diffiniri: hoc remouet phus:dicẽs ꝙ oĩs diffinitio ẽ ipſiꝰ vłis:vt medicꝰ nõ diffinit ſanitatẽ in oculo/ſʒ diffinit ſanitatẽ.Et ſ¶ᷣdit ꝙ faciliꝰ eſt diffinire minꝰ vłe qᷓ; magꝭ vleſeo ꝙ in mag vli plures latẽt eqͥuocatiões qᷓ; in minꝰ vli. Subdit finalr ꝙ diffinitio nõ debet dari ꝑ me⸗ taphoꝛã: qꝛ ſicut nõ cõtingit diſputando vti meta phoꝛsuta nõ ↄtingit diffinire vtẽdo metaphoꝛa.

¶ Vt autem habeam ꝓpoſita eligere/ opoꝛtet deciſiones ⁊ diuiſiones.

¶ Iſtud ẽ ſextũ capłm/ in qͥ phus oñdit quõ opoꝛ tet inueſtigare ꝓpter qͥd/ ponẽdo tria documẽta. Pꝛimũ:ſi aliq paſſio habeat aliꝗð cõe ſᷣtectũ vni/ uocũ ⁊ noĩatũ/ illð erit mediũ dicẽs ꝓpt qͥd talis paſſio eſt in pluribꝰ:vt aĩal erit mediũ ꝓpt᷑ qͥd ſua paſſio ineſt hoĩ ⁊ equo. Scðm documentũ:ſi aliqᷓ paſſio inſit pluribꝰ q̃ᷓ habeat ſhiectũ vniuocũ/ſʒ nõ noĩatũ:oꝑtet circũloqui tale ſᷣiectũ: ⁊ ipᷣm accipe ꝓ medio dicẽte ꝓpt qͥd illa paſſio ineſt pluribꝰ: vt iſte paſſiones hr̃e duos vẽtres ⁊ nõ hr̃e dentes in ſuꝑioꝛi mãdibula inſunt oĩbꝰaĩalibꝰ habẽtibꝰ coꝛ/ nua:iðo hfe coꝛnua põt accipi ad circumloquẽdũ nob ſbᷣiectũ ĩnoĩatũ. Tertiũ documẽtũ:ſi alĩ paſ ſio inſit aliqͥbꝰ analogice/ tũc accipiẽdũ eſt mediũ analogũ ꝑ qð demõſtrat᷑ illa paſſio de illis: vt iſtꝭ tribꝰ /oſſiſepioni/ſpine/ cõuenit ſuſtentare partes möhes analogice:iðo oꝑtet acciꝑe aliað mediũ ꝑ ð ulð demõſtret᷑ qð ſit analogũ.ſ.habẽs duriciẽ Acos hũñs duriciẽ ſuſtẽtat partes:os ẽ hmõi:igit᷑. ¶ Finałr ponit duas cõckones. Pꝛia:plura pꝛo⸗ blemata cõueniũt in idem mediũ qð eſt diuerſarũ rõnũ:vt iſta tria/ ꝓpt᷑ qͥd ẽ ſonꝰ echon: ꝓpt᷑ dd fĩt iris: ꝓpt᷑ qͥd videt᷑ res in ſpeculo.Añdet᷑ pꝛopt re/ flexionẽ: ⁊ ſic reflexio ẽ mediũ illoꝛũ triũ ꝓblema/ tum. Scða cõcło:aliq̃ ſunt ꝓblemata qͥbꝰ cõpetũt plura media ſᷣoꝛdinata: vt ſi q̃rat᷑/ ꝓpt᷑ qͥd nilus fluit mag in fine mẽſis.Rñdet᷑: qꝛ tũc mẽſis ẽ ma gis pluuiat᷑: huic cõcłoni ſhᷣoꝛdinat᷑ alia.ſ.ꝓpt qͥd mẽſis ẽ magꝭ pluuiał.Añdet:qꝛ tũc deficit luna. ¶ De cauſa autẽ ⁊ cuiꝰ cauſa ẽ dubita/ bit aliqͥs nunqͥd cũ cauſatũ ẽ et cauſa ẽ.

¶ oſtud ẽ ſeptimũ capłm/ in ã phzus mouet q̃ſdã queſtiones/qᷓrũ pꝛĩa eſt:vtrũ ex cauſato ſequat᷑ cã ſiue ecõtra. Rñdet phᷣs ꝑ duas cõckones. Pꝛia:ſi vndꝰ cauſati ſit tm̃ vna cã ſufficiẽs/tunc ex cauſato ſequit᷑ cã/ſicut ecõtra.dat exẽplũ: vt eclypſis lune eſt: ergo terra interponit᷑ inter ſolẽ et lunã. Aliud exẽpl:folia arboꝛis cadunt: 6ᷓ illa folia ſunt lata. Scdða cõcło:ſi ciuſdẽ effectꝰ ſint plures cauſe/ ãrũ

II

q̊libet ꝑ ſe fit ſufficiẽs ad eẽ cauſati:tũc ex caufato nõ ſequit᷑ cã/lʒ econtra.Scð̃a q̃ſtio:vtrũ vniꝰcon cluſionis demõſtrabilis ſit tm vnũ mediũꝓpꝛiſũ ꝑ ꝗð poſſit demõſtrari:vel vtrum ſint plura media. Añdet ꝑ duas cõcłones/q̃rũ pꝛia eſt:ſi demõſtra/ tio ſit ſᷣm ꝙ ipᷣm ⁊ potiſſima/tũc vniꝰ cõclonis erit vnicũ mediũ ꝓpi qͥd ⁊ potiſſimũ: ꝑ qð talis cõclo poterit demõſtrari:ſʒ ſi demõſtratio ſit ex ꝓpõni/ bus/ q nõ ſunt ¶ᷣm ꝙ ipᷣm:tũc vna ⁊ eadẽ cõcto põt demonſtrari ꝑ diuerſa media. Pꝛimã partẽ ꝓbatꝛ qꝛ talis cõclo demõſtrat᷑ ꝑ rõnẽ vltimi termini.i.ꝑ diffinitionẽ ſᷣiecti/q̃̊ ſolũ ẽ vna. ꝓbat ꝑ exẽpla: vt ſi hec paſſio hĩe tres an gulos demõſtret᷑ de trian gulo /ʒ erit ꝑ vnũ mediũ puta ꝑ rõnẽ vltimi termĩ: ſʒ ſi demõſtret᷑ de ĩferioꝛibꝰſiecti puta ð iſoſcele/ ſcaleno/ vel iſopleuro:tũc poterũt eẽ plura media.

E pꝛincipijs autẽ qualiter ſunt 1 cognita:et quis eſt cognoſcẽtis Ꝙ habitus. ſte E tertiꝰ⁊ vltimꝰ tractatus huiꝰ libꝛi u⸗ cõötinẽs vnum capłm:in q̃ mouet qſdã q̃ſtiones /q̃rũ Pꝛia eſt: q̊liter pꝛincipia inde/ monſtrabilia ſunt nob cognita. Scða:vtrũ ſit idẽ gen cognitiõis /q̊ ſcimꝰ cõcłones et pꝛincipia:vel vtrum alterũ ⁊ alterũ genꝰ. Tertia:vtrum noticia ꝑꝛincipioꝝ ſit nob innata a natura. ¶ Soluit has qᷓſtiones ponẽdo q̊ᷓttuoꝛ cõckones. Pꝛia cõclo:no ticia pꝛincipioꝛũ nõ ineſt nob a natura:qꝛ talis no ticia ẽ certiſſima /cũ opoꝛteat mag credere pꝛinci/ pis qᷓ cõcloni: mõ abſurdũ ẽ dicere ꝙ actu habea mus noticiã certiſſimã de aliqᷣ: ⁊ ꝙ lateat nos hr̃e illam. Scða cõcło:actualis noticia pꝛincipioꝛũ nõ

acqrit᷑ in nob ꝑ doctrinã ꝓpꝛie dictã: qꝛ oĩs noti/

cia acqͥſita ꝑ doctrinã ſit ex cognitiõe aliqͥrũ pꝛin/ cipioꝛũ magis notoꝛũ: ſʒ puncipia nõ habent alia pꝛincipia notioꝛa:qꝛ tunc eſſet ꝓceſſus in infinitũ: igit᷑. ¶ Tertia cõclo:a natura ineſt nobis potẽtia ꝑ quã determinamur naturafr ad aſſentiendũ illis pꝛincipijs. Pꝛobat: qꝛ oẽs naturałr aſſentiunt pꝛi mis pꝛincipijs cognitis terminis: qð nõ eſſet niſi nobis ineſſet aliqð pꝛincipiũ ſeu potẽtia/ꝑ quã ſic determinamur ad ſic aſſentiẽdũ:vnde oĩbꝰ aĩalibꝰ innata ẽ quedã potẽtia naturalis ꝑ quã oĩa aĩalia pñt iudicare de ſenſibilibꝰ ſibi pꝛeſentatis:⁊ illam vocamꝰ ſenſum.Añ aĩaliũ ſenſum habẽtiũ /quedã ſunt ſine memoꝛia:et illa nullã habent noticiã niſi in pñtia ſenſibiliũ.alia ſunt que habẽt memoꝛiã:⁊ illa ſunt duplicia: qꝛ q̃dã pꝛeter memoꝛiã habẽt in tellectũ/ſicut hoĩes.alia habẽt memoꝛiã/ſʒ non in tellectũ: vt aliq̃ bꝛuta. Aũñ pꝛincipiũ vłe ſic fit nob notũ: nã pꝛio habemꝰ noticiã ſenſitiuã de aliquo ſenſibili:vt iſte ignts eſt calidus:⁊ ſic in memoꝛia cõſeruamꝰ:deinde aliũ ignẽ ⁊ puamꝰ in memoꝛia: et tunc qñ videmꝰ aliũ ignẽ /iudicamꝰ ꝙ ᷑ calidus abſq; hoc ꝙ percipiamꝰ eiꝰ caloꝛẽ ꝑ experiẽtiã ſiue iudiciũ experimt᷑tale:deinde foꝛmamꝰ vnã põnẽ vlem:puta ꝙ oĩs ignis eſt calidus:⁊ illð vocamꝰ* pꝛincipiũ artis. ¶ Quarta cõcło:noticia iᷣncipio/ rum nõ fit in nobis ex alüs pᷣncipijs euidẽtioꝛibꝰ: ſʒ mediante ſenſuſmemoꝛia/z⁊ exꝑimẽto.qð ꝓbat: qꝛ ex ſenſu fit memoꝛia/⁊ ex memoꝛia expimẽtũ:⁊ ex exꝑimẽto ſit pꝛincipiũ artis.ꝓbat etiã ꝑ ſiłle: qꝛ facta oñſione belli cũ vnꝰ ĩmobiliter incipit ſtare ſine fugiẽdo:aliꝰ ſtatim ſibi adiungit᷑/ ⁊ cũ eo ſtat: et deinde alter/ ⁊ ſic deinceps:ita ꝙ faciũt ᷣncipi belli:ſic etiã in memoꝛia ſeruat᷑ noticia vni ꝑticu/ laris: deinde aduenit noticia alteriꝰ ꝑticnlaris: ſic