4 4

4 ———————— 4.—“ ——————— — 1———.———— 8— 2—

—————————————— 1— ———————————— 4—— 7.—.—

————. 2——

——

—

ö

——

—

1 8 4 “

—ͤ

——— —

A C

Actio protutelæ dicitur, quando aliquis gerit tutelã pu- pilli tanquam tutor,& in veritate non eſt tutor, con- tra quem ea actio competit. l. 1. D. de eo, qui pro tu- to. neg.

Actionum quædam(quatenus ad cauſam formalem at- tinet)rei perſequendæ gratia competunt Quædam pœnæ cauſa dantur: Quædam denique mixtæ ſunt: Quædam in ſimplum conceptæ ſunt, vel in duplum, velin triplum, vel in quadruplum, quædam ſpeciales ſiue ſingulares dicuntur, quædam generales, quæ- dam vniuerſales, quædam perpetuæ ſunt, quædam temporaies.

Actiones rei perſecutoriæ ſunt, quibus id petimus, quod ex patrimonio nobis abeſt. Paul. in l. in hono-

rariis. D.de action.& obliga. S. ſequens ‚Inſtitutio.

de actioni. Actiones pœnæ perſequendæ gratia introductæ ſunt ex maleficiis, vel quaſi maleficiis, cùõm præter id quod nobis abeſt, exigimus aliquid, vindictæ vel affectio- nis cauſa.§. ex maleficiis. Inſti. eo. Nam quicquid ex bonis noſtris non eſt, pœna ſit oportet. Papinianus in l. Seruus. D. de ſer. expor. Actiones mixtæ ſunt, quibus rem ſimul& pœnam per- ſequimur ex quibuſdã maleficiis. S.ex malefici is ve- rò. Inſti. de actio. Actiones trifariam dicuntur mixtæ, Primùm, quòd in rem ſimul& in perſonam ſint: deinde, quòd vterque controuertentium, actoris atque rei conuenti vice in eis fungatur: Denique quoniam rem iuxtà& pœ- nam complectuntur. Actione in ſimplum agimus, cùm rem noſtram, vel no- bis debitam, vel denique pœnam aliquam ſine vlla re abſolutè perſequimur. In duplum verò, triplum aut Tadeuplha ‚tunc experimur, cùm præter rem de- itam, exigimus aliquid vltrà, quod æſtimationem eius rei, duplo, triplo, aut quadruplo excedat. Qua- rum actionum exempla tbiicik luſtinianus in s.

omnes S. in duplum.§. Tripli.&§. Quadrupli. Inſti.

de actio. Actiones ſpeciales cenſentur, quibus id perſequimur, quod natura ſua,& quantum ad iuris interpretatio- nem adtinet, ſpeciale eſt, etiam ſi acceſſoria quædam habeat. Vt equus, veſtis, domus, fundus,& cæteræ id genus res. l.i.vbi Doct. D. de rei vindic. Actiones generales dicuntur, quæ competunt ad hoc quod generale eſt, diuerſas rerum ſpecies, adeõque totas negotiationes complectens.-vti tutela, quæ non de vna tantùm negotij ſpecie, ſed de toto admini- ſtrandi patrimonij pupillaris genere accipitur. Igi- tur actio huc pertinens, rectè nuncupatur generalis. Sic& ſocietas,& alia negotia. vide l. pro ſocio. 38. D.pro ſocio. Actiones vniuerſales appellantur, quibus perſequimur corpus aliquod Iuris, continens multas res cum au- gmento& deminutione. Vt ſunt, hæreditas, pecu- lium, dos, iuriſdictio. VIpianus inl. Pecuniæ.§. Hæ- reditas. D. de verb. ſigni. Pomponius in l. peculium. in prin. D. de pecul. Actiones perpetuæ ſunt, quæ ex Iure ciuili deſcendunt, olim ſine vlla téẽporis Prafitlonccompetenteszdo- nec principalibus conſtitutionibus certi fines actio- nibus præſcriberentur. Inſti. de perpet.& temp. actio. Nä nulla actiovltra triginta annos, aut ad ſi ummum quadraginta, nunc extenditur. l.cùm notiſsimi.& l. omnes. O. de præſcript. trig. anno. l. 1. C. de vſucapi. tranſfor. l..§.. C. de anna. except. Actiones temporales, quæ ad perſequendũ ius noſtrum annales ſunt.. 1 Actionum nonnullæ, ſi ad cauſam finalem reſpicias, in- famant, aliæ verò non infamant: Quædam ſunt bonæ fidei: reli quæ verò ſtricti iuris: Quædam ſolidum de-

—*—— —ͤͤͤöͤöͤöͤͤſͤͤͤſͤſͤſͤſͤſͤſſ⁄ſ⁄

A C T

bitum præſtant, quædam minus. Actiones famoſæ, quæ mſtam ignominiam irrogant

iuſtè condemnatis, ſunt hæ: furti, bonorum rapto- rum, iniuriarum, de dolo malo: item, tutelæ, manda- ti, depoſiti, ſcilicet directa, non contraria. Item, pro ſocio, quæ cum vtrinque directa ſit, vltro citrõque damnatum infamia notat. Et generaliter omnes pu- blicorum iudiciorum accuſationes.§. ex zwiduf⸗ dam. Inſtit. de pœn. teme- litigant. l. 1. ff. de his qu

notant. infam. Reliquæ actiones omnes non infa- mant, quoniam inter famoſas non recenſentur: ar- gumento ab enumeratione partium, quod argumen-

tum eſt neceſſarium, atque ideo receptiſsimum eſt l. patre.& ibi Bartolus& Baldus D. de iis, qui ſunt ſui,

vel alie. iu. l. 5.S. heres. D. de oblig.& actio.

Actiones bonæ fidei conciſa locutione dicuntur, in quarum formula Prætor adiiciebat, EX BONA FID E. Cicero in Topic. In omnibus, ait, iudiciis exquibus ex bona fide&c. vide eundem libr. 3. Of- ficio.

Actiones autem bonæ fidei ex æquitate dependent. Non quòd vlla ſit actio malæ fidei, quoniam in omnibus

negotiis exigitur bonafides l. bonam. 4. C. de oblig. & actio.(cùm nemini certè ex nequitia ſua actionem dandam eſſe lex permittat.) ſed ideo, quòd iudex in cognitione poteſt habere rationem earum quoque rerum, quarum inter contrahentes nulla mentiofacta eſt, ſcilicet, ſi animaduertat litigatores inuicem, al- terum alteri ex bono,& æquo præſtare ali quid opor- tere. S. in bonæ fidei. Inſtitut. de actionib. Gaius inl.

conſenſu. in fin. de obligation.& actionib. D. Ha-

rum exempla ponit luſtinianus in s. actionum autem. Inſtit. de actio.& s. fuerat.

Actiones bonæ fidei ſunt hæ, ſcilicet ex empto, vendi-

to, locato, cõducto, negotiorum geſtorum, mandati, depoſiti, pro ſocio, tutelæ, eommodati, pigneratitia,

familiæ erciſcundæ, communi diuidundo, præſcri- ptis verbis, quæ de æſtimato proponitur,& ea, ex permutatione competit, hereditatis petitio.& ex ſti-

pulatu pro dote.

Actiones ſtricti Iluris dicuntur reliquæ omnes, quæ in actionibus bonæ fidei non eden meun„argumento

abenumeratione ſufficienti. Nihil enim amplius in his cognoſcit& pronunciat Iudex„ quàm quod no- minatim inter contrahentes conuentum eſtl. quia

tantundem. de negot. geſt. D. A ctiones igiturſtricti

iuris, ſiue, vt Theophilus in d.§. actionum) ait, ſtrictæ dicuntur in quibus præfractè iudicium à Prætore de-

finitur, vſque adeò, vt iudict Averbis formulæ nec la- to quidem vngue diſcedere fas, iuſ: que ſit.

Actionum ſtricti iuris, quædam ſunt arbitrariæ, hoc eſt, ex arbitrio ludicis pendentes, in quibus permit- titur Iudici ex bono& æquo, non tam ſecundum per-

ſequentis intentionem, quàm ſecundum naturam re de qua agitur, æſtimare, quemadmodum ei ſatis Hieri oporteat. S. præterea. inſti. de actio.

Actionum regulariter omnes ſpecies ſolidum debitum præſtant. Minus autem perfſequimur in effectu, ad- uerſus eas perſonas, quæ condemnantur in id dun- taxat, quod facere poſſunt, habita ratione ‚vtnon perducantur ad nimiam egeſtatem. 6. ſunt prætered.

Inſtit. de actio.

Actionum,& iudiciorum verus vſus eſt, vt cùm aduer- ſarius nullo modo ius tuum tribuerevoluerit(neque enim ob aliud introducta fuit actio, neque aliò per- tinet, quàm vt vnicui que tribueretur ius ſuum)tum vel inuitus inuoces Magiſtratum, ne priuatis rixis vtrinque inplures malorum occaſiones multiplica- tis, publica tranquillitas turbetur.

Actionis cognitio& formula in primis inueſtiganda

caufidicis. Si enim cauſam exponas Iudici, nönne

aliquid

—

—

1 4

AAAAnnnenneene

— —