„ 7 Ariſtot. lib. 1. 5

COMMENTARIORVM

In principio.

O cmultis& variis modis, ſed duobus meo iudi- 6 cio, aptius& melius interpretari licet. Primo vt In Shprincipio ſignificet, ante alia omnia, quemadmodũ cũ ædificaturus domũ, in principio& ante alia bo- nũ ſubſtruit,& ſfupponit fundamentum, ita Deus

8 X

— —

* — X

didit Cœlum& terram, velut duas principes mundi partes, quæ ce-

teras ordine naturæ necefſario antecedunt. Hac ſignificatione non

ſemel ea dictio vfurpatur in ſcriptura, velut apud Dauidem in

Pſalmo 101. Initio tu Domine terram fundasti,& opera manuunm= kud- rum ſant cœli.& apud Salomonem. Prouerb. 8. Dominus poſſedit me in initio viarumò ſuarum, antequam quicquam faceret. Altero modo hoc quod eſt, in principio, ſignificat, Ab aliquo initio temporis, vt ſi-

4

gnificetur mundum non ſemper fuiſſe, Deùumque feciſſe, vt mun-

dus, qui ex æternitate nullus fuerat, repente, tum nimirum quan-

do ei libuit, priäum eſſe inciperet. Et certè non ſolum multis ap- primè doctis,& nobilibus ſcriptoribus hæc placuit interpretatio, ſed etiam tam olim Synagoga, quàm poſtea Eccleſia ex hoc loco Moſis intellexit,& probauit, nouam fuiſſe,& ab aliquo tempo- ris initio generationem mundi. Ac licet vtramque hanc interpre- tationem maximè probem, poſteriorem tamen in p æſentia ſubti-

Baßl homil i. lius tractandam mihi propoſui. Ex qua duo elici obſeruauit Baſi-

lius: alterum, ex hac doctrina Mofis perſpicuè intelligi mundum non eſſe æternum, ſed aliquando ortus ſui habuiſſe initium: alte- rum, etiam cognoſci antiquitatem mundi, vt ratio iniri queat in- ueniendi, quantum à noſtra ætate mundi diſtet exordium, eius ve- luti æui annos omnes retroactos compurando. In vtroque Ethnici aberrarunt à verò. etenim quidam cenſuerunt mundum eſſe ſempi- ternumaalij, cœpiſſe quidem illum aliquando putauerunt, quam plurimas tamen myriades annorum,& propè innumera retrolapſa ſæcula finxerunt, vtrumque errorem ſtatui hoc loco, aliquot velut rationum machinis adhibitis, funditus demoliri. ac primo quidem ad priorem euertendum aggrediar.

Noxfuit omni tempore vna eademq́; omnium philoſophorum arque gentium de mundi origine ſententia. Alij mundi ortũ& ori- giné agnouerunt: alij, qualis nunc cernitur mundus, talem fuiſſe in æterno præteriti temporis ſpatio exiſtimauerunt. Quamobrem Ari- ſtoteles primo libro Topicorum, quæſtionem vtrum mundus ſit ærernus necne, fecit problema Dialecticum: quod tum propter au- torirtates contraria ſentientinm, tum propter contrariarũ rationum probabilitatem, in vtramque partem probabiliter agitari& diſce- ptari poſſit. Verumtamen pauciſſimi fuere propugnator es Tternita-

tis, ſi

7 N 1 in fabricando mundonin principio& ante alia con-

B

2

4 us,ſcume

fail

ſempet tull Ch Adæotul jentum m0. tonatulæ q conkealum(e ilinè conat i ih de Co ttiplemet in libus aut Plu Necſanè den anta cnim ho Mrxox' qaS hominum an mencum, cui ſe, elevale po wis celedtes äſecondum mandom elt golmin löt ſcait: Lund nundum. l „Nllasscpl 4₰

Dosr1 Ethicorum ſuem tulit,

ILLVD ä conktro timqneat & confirn mundum

tempotis UUadebitu D tem conſé teſtate po bonitaeg leꝛacl ſol tel qux en omnia addes concellerit, eternum, lar& enped andun, ou