18 CO MMENTARIORVM

Sed reuertamur ad Ephod. Quoniam igitur per Rationale iudicij, in 27

quo erant duodecim illi lapides pretioſi& ſacri, Deus reſponſa dabat de futuris& de his quæ agenda erant, ideo lapides illos Deus appellauit duo bas vocabulis Hebræis, Vrim,& Thummim, quæ virtutem illam Ratio- nalis, reddendi reſponſa diuina ſignificant. Vrim namque Latinè ſignifi- cat lumina ſiue illuminationes, quòd ſacerdos diuinitus illuminaretur ad

ræuidendum& prædicendum futura Quamobrem Septuaginta appel- 4 ⁴νοαν, id eſt, manifeſtationem. Hieronymus autem vertit, Do- ctrinam, quòd Sacerdos illuminatus à Deo doceret populum de ijs quæ conſulebarur. At verè Thummia, ſignificat perfectiones; quòd ea quæ reſpondebat Sacerdos, perfecta erant, id eſt, veriſſima, ſine vllo veritatis defectu,& abſque vlla admixtione mendacij: quocirca Septuaginta ver- terunt, aX&⁵dαᷣα& Hieronymus eos ſecutus reddidit veritatem. De his lege capur xxvI II. Exodi. Cum igitur Deus iubet in Rationali poni Vrim,& Thummim, intelligat Lector ſignificari, debere poni in Ratio- nali duodecim illos lapides pretioſos, qui diuinam hanc virtutem habe- rent præmonſtrandi futura,& prædocẽdi quæ agenda erant. Ob eandem quoque cauſam Græci Rationale appellarunt Adννονν, quaſi dicas fatidi- cum, reddènſque oracula. Latinè verò dictũ eſt Rationale, vel ad expreſ- ſionem vocis Græcæ;vel quòd cum per illud ederentur Diuina reſponſa, non videretur res quædam eſſe irrationalis, ſed ratione atque intelli gen- tia pollens. Dicebarur porrò Rarionale iudicij, quòd per id docebantur homines quid faciendum eſſet:in Scriptura enim vocabulum iudicij, ean- dem ſæpe vim& notionem habet atque vocabulum officij apud ſcripto- res Latinos: ſignificat enim id quod quiſque facere debet.

Qui reſpondens ait:Duæ gentes ſunt in vtero tuo,& duo po- puli ex ventre tuo diuidentur, populùſque populum ſuperabit,& maior ſeruiet minori.

BsRVHRT Lector phraſim& modum loquendi ſcriptu- 1 1

Tæ; dixit enim duas gentes eſſe in vtero Rebeccæ, ſignificare olens duos filios, qui poſtea futuri erant capita& principia

Aduarum gentium; gentem dico Hebræorum atque Ildumæo- rum. Contrà verò fit, cum nomina auctorum ac principum alicuius gentis ponuntur pro ea gente, vt nomen lacob& Iſrael pro eius poſte- ris,& pro vniuerſo populo Hebræo:& infra Geneſ. cap. 27. benedicti quam Iſaac dedit Iacob, ſub nomine eius pertinet ad populum ex ipſo propagandum. Ergo ponendi auctorem gentis pro ipſa gente,& contrà, Sentem pro auctore ac parente ipſius, haud infrequens eſt in Scriptura vſus. Sic igitur verba iſta interpretemur: Duæ gentes ſunt in vtero tuo: id eſt, virtute ac poteſtate continentur in duobus fllijs quos vtero geris. Et auo populi ex vtero tuo diuidentur. Id eſt, ex vtero tuo prodibunt duo kilij, ſato

——

80

dactes da

lgonese 0 K mOSd wactom rempol CUa 1 i un libor 1„ runnupn Ir luui

„ taiu vulbslec

makofc Mſds