A
PEIRIROYZII MAVREI IVRECONSVLTI EPISTOLA
AD SIGISMVNDVM AVGVSTVM POLONIAE REGEM, PRIN. CIPEM OPTIMVM MAXIMVM.
RAECLARVM OPVS GOD⸗
L
8
7 — 3 6
8 dam eſt, Sigiſmunde Auguſte Rex,& haud ſciam, an de
humanis omnibus præclariſsimum, ius populo dare, le⸗
29 gesch condere, excelſo quidẽ ingenio ac mente quaſi di-
uina eos eſſe præditos conſtat oportère, qui legibus latis eirlato- S hos hominum cotus, quas Ciuitates appellamus, inſti- Ciuitati quid tuunt, certumq́; Reipub. ſtatum pulcherrimis ſapientiſ præſtet. ſimisque præceptis formãt, quibus vſi inter ſe homines,
honeſtée viuant, lædant neminem, manus ab alieno, men- — tesq́; ſuas abſtineant. Deniq;, quæ à maioribus quiſque ſuis accepta poſsideret, laboreũe ſibi ſuo atq; induſtria quæſiuiſſet, ijs pro animi ſui motu arbitratuq; ſine vlla iniuria externaue vi fruatur. Araei
Hæc lege certa informare, ſalutaribusq́; publicè priuatimq́; inſtitutis firmare, ſingu- veis Tna lare eſſe, fateor, opus atque arduũ:præſtare tamẽ eos, longeq́; antecellère arbitror, qui legislator, hoc ipſum, quod conſtitutũ eſt, ius reddunt, quam illi ipſi, qui condidère. Quid enim vtwlior eſt. legis, quæſo, lator amplius ciuitati præſtat, quamuis hoc permagnum ſit, quàm vt
benè beateq́; ciues viuere, incolumesq́; cum liberis fortunisq́; ſuis eſſe poſſint? Ma-
giſtratus verò,& quiſquis iuridicundo præeſt, eo plus, vt benè viuant, atque vt abſ
que querella; ſalui, nullisq́; obnoxij iniurijs vacuiq́; à metu ætatem degant: Neque
enim ciuitas illa eſt, cui leges datæ proponuntur,& certum ius, ſed, quæ legibus, quæ
iure certo vtitur. Quod niſi Magiſtratus metu, vt eſt hominum genus inaliena de-
trimenta damnaq́; pronum, atque adeò præceps, conſequi nequaquam licet, ſit bona,
ſit æqua, ſit ſancta, partibus ſit omnibus abſoluta lex, ccœlo denique miſſa, niſi Ma- Deurgus giſtratus ſeueritate atque manuteneatur, deſpicatui fuerit, atq; ludibrio hominibus Apollini⸗ hac legum infirmitateanimaduerſa Lycurgus vt populos, quos ſua ſe prudentia rege- Delphꝛei
re poſſe deſperabat, diuini numinis terrore ac religione ad legum obſequium com- authoritate pelleret, authoritate Apollinis Delphici ſua ſcita confirmauit, vt quarum legum La- K Ser hae Le cedæmonij Deum authorem crederent, ijs non obtemperare, nefas ducerent. Ean- ferre 27, dem ſequutus rationem Numa Pompilius, vt præferocem& bellis adſuetum po- menras eſf. pulum Romanum ab armorum ſtudijs ad ſacrorum cultum transferret, nocturnos Numa Pom- illos cùm Aegeria Nympha congreſſus ſimulauit, credi volens, quæcunque inſti- hilius, Romæ tuiſſet, ea Aegeriæ monitu ſanxiſſe, ideoqiie tanquam dijs immortalibus accepta, 7, veu rata populo, ſanctaqũe habitum iri, artius Cretenſes ſuos Minos Rex legibus quas„ 2 Wa. ipſe dabat, obſtringi voluit. Neque enimille Apollinem, aut Aegeriain, Deumũe pham ſuarum minorum gentium aliquem, ſed louem ipſum, Deorum patrem, vtait Homerus, at- legi autho- que hominum regem, quo ſe ortum iactabat, ſuarum legum authorem fecit, quas ac- rem fecit.
eipere ſe à numine in ſacra ſpecu, quò ſe ad captanda Dei reſponſa ventitare commen- 2,, 55, .„ qu
tus eſt, hominibus credulis perſuaſit. Fœlicius his Heſiodus in Ergis. finxit, qui Syereie,
iuſtitiam, quę Græcis Dice eſt appellata, filiam Iouis eſſe carmine ſuo prodidit, huma- ſuis dedit, lo- num genus ab iniuria aſſerentem. Heſiodi carmen latinè, pro tenui noſtra in Græcis ai patri aſ-
vertendis peritia, ita reddidimus. Iignauit.
Lirgo Dice, ſummi proles louis inelyta, dinis(onſilia, e& frandes dictis ineuſat acerbis: Dice, id eſt,
Cœlitibus venerata, bominũ quam ſi quis iniquin Fatta orans regum populus luat improba, Regum iuſtitia, He- Leſerit arbitrijs, ingentibus acta querellis Omne nefas qui mente agitant, pro iure reddunt. 5 d ſouis fi
Se ſiſtit Iouis ante pedes, mortaliaq acris. 5. Idem Heſiodus eodem libro homines iniuſtos maximis affici à Deo calamitatibus: S iuſtos contra plurimis cumulari bonis ſcribit, illos damnis multari, hos commoda een whs ſequi, illos bellis confici, hos pace frui perenni, illos fame enecari, rerumque ad vi- nia afflu- tam neceſſariarum egeſtate laborare, penuriaq́; premi, his omnium, quæ terra, mari ere, ait He- cœloq́; naſcerentur, copiam affluere, quæq́; cætera Heſiodus,& in ijs, ad colenda iu- fiodus.
A ij ſtitiam