Teil eines Werkes 
[3] (1547) D. Ludouici Pontani Romani ... Lectura aurea & copiosa, super Secvnda Parte Digesti Veteris
Entstehung
Seite
13r
Einzelbild herunterladen

Wecuitn. Andd e 3 du Ci

Remeinsf Kcd

Cntnä üsd cergo wonpo Mden

dunn mancknne, tufne nensxrteſtn gn QAlmne mandat a Kuraqnam mantednd wain.S depacislhh

d, Cuauisi wo vrorelmaritusi dedit ſolntio fenn n m quia ad ſolutiopen ih un ſpecidlelreropuaa rahter mancatun aom ninem. g. ſi Dtim irn crſonanon cenſetrear na negotia quiaboer ertturintra caſpsngi am Lullud.ſitelsichal tper banc opnionicern ffrainci ſolu(Rorr Ufnautem. m pindma ces de negorsget Jin mgeſtonnonimputann debebatur, couus g uig actionem exeraremn odum in finauten denn leto pꝛeſtita de rad an rd be. Seckbuigftt inputatur inoncege nit yt bi eſtcaſls Sus deo adilun tertm in mus:qnoc erninmn git quiaft egiſe hun non poſſt anaen efferum ſlntonsin iei terin timn⸗ as foꝛmalia zettetan cuiconſttrts inben, cagenci aulen ubarepormtahn

expꝛeſſum:quoniam huic ſolui non poteſt: vt. hoc iure. cum alijs allegatis ſupꝛa referens ad pꝛocurationẽ: cum litera loquat᷑ de negotioꝛũ geſtoꝛe: vnde pꝛo reſponſione cogita. Tamen dicta communis opinio venit duplici⸗ ter ⁊ſingulariter limitãda.Pꝛimo niſi ipſi cõiuncte per⸗ ſone ſoluatur debitum ex contractu celebꝛato, per ſu⸗ per re coniuncti, cuius negotia gerit. Ipſi ſoluens enim tunc liberatur duobus caſibus. Pꝛimo, ſi ignoꝛat eum non habere mandatũ.Secundo/i ſcit: ipſe cui ſolutio fa cta eſt, ſoluendo illi eſt, cuius negotia gerit. iſte eſt caſus ſingularis.j.de ſolutionib.j.filie. Secundo niſi ea coniun⸗ cta perſona, cuius alter negotia gerit, pꝛodigus ſit: quo- niam tunc coniuncte ſolui poteſt. Roc pꝛobo: quia licet coniuncta perſona infra patrem, non habeat poteſtatem agendi pꝛo ſibi coniuncta, requirentia ſpeciale manda- tum:pꝛout eſt ſolutio:vt ſupꝛa dixi, tamen hoc fallit: niſi illa coniuncta ſit pꝛodiga. Quoniam tunc alter coniun⸗ ctus pꝛo eafacere poteſt, etiam requirentia ſpeciale man datum.Iſte eſt caſus vnicus ſingularis in dictal.ſi pa⸗ ter. ſequitur quod poteſt ſolutionem petere: ita declaro bunc paſſum. Item in tex. ibi, in exigenda, ſed etiam

8 Tin ſoluenda ⁊c. Et ſic videtur text. differentiam facere

inter exactionem voluntariam ſolutionẽ:vnde arguunt bic docto.poſt Barto.ad queſtionem, ſcʒ an pꝛocuratoꝛi ad exigendum conſtituto poſſt ſolui:de quo Specula.in titu.de pꝛocuratoꝛib.vt autem.ałs incipit verum. vbi firmat, quod non, per iſtum tex. Pꝛobatur:quia exigere idem eſt quod ab inuito extoꝛquere:non autem volun⸗ tariam ſolutionem recipere. Bald.autem hic, in.l. fal⸗ ſuis.C.de furtis. in dicta.lij.C.quib.res iudic.in.l.item magiſtri. 6. de pac.in.l.quod quis.C.de pꝛocu. Ange. in l.ſi pꝛocuratoꝛ meus.pꝛeallega.firmant opinionem con⸗ trariam, quam ſecutus eſt Jacob. de Are. per. l.verbum exacte.j.de verbo.ſignifi.l.non obtulit.C. de nouall.indu/ ctum.cC.de ſolu..l.ſolutum O.ſolutam.de pigno.actio.et l.ſi quis ſeruo. de ſolutio. Et ita communiter tenetur: et pluries apud me pꝛacticaui:de iuris tamẽ rigoꝛe cõtra⸗ ria opinio eſt vera.icet enim gloſ.in.l.in fi. C. de Car⸗ bonia.edicto.dicat exigi tam a volentibus, qᷓ; inuitis:ni⸗ hilominus iſte tex.pꝛobat contrarium, alius clarius in l.fideicommiſ.ʒ.ſi rem.de legatis.iij.tev.tamen eſt melioꝛ in.l.ij. C. eo.tit. ibi, dum dicit:neq;ʒ exigere, neq; accipere poteſt, ſic patet: quod verbum exigere, ponitur pꝛo ab inuito extoꝛquere. Aerbum autem accipere refertur ad ſolutionem voluntariam.Si enim impoꝛtent ambo idem vnum verbum reperiretur ſuperfluum, quod eſt abſur⸗ dum. hnius opi.fuit gloſſatoꝛ in.l.ſed ſi lege.S.ſi autem ait.3.de peti.heredit. Nec obſtant pꝛima iura in partẽ contrariam allegata:quoniam licet:illa dicant, per ver⸗ bum exigere, impoꝛtari ſolutionem:non tamen declarãt, an innitam, vel voluntariam. Dicta autem Specu.opin. vno modo venit ſimpliciter limitãda, ſcã niſi verbum exi gere, reſpectu perſone pꝛocurat.ſi impoꝛtaret, ab inuito extoꝛquere:redderet mandatum fruſtratoꝛium:puta qꝛ talis eſſet pꝛocuratoꝛ non poſſet in iudicio agere, et ſic ab inuito extoꝛquere:vt eſt ſeruus, vel monachus, qui in iudicio eſſe non poſſunt:quia ſi per lud denotaretur im poꝛt antia voluntarie ſolutionis:per illud intelligeret᷑ ſo- la voluntaria. œt ita eſt caſus in dicta.l. ſi quis ſeruo.:. d. ſolutam.vbi verbũ exigere, ad ſeruum refertur. Et de oc habes glo.oꝛdi.hoc dicentemj. eo.l.ſi cum dotem F.j. ſuper verbo, exactum. Et aduerte:quia pꝛo ea opinio.per quã ſupꝛa dixi, coniuncte perſone ſine mandato ſolui poſ⸗ ſe. gloſ. in.d.l. ſed ſilege..qꝙꝙ autem ait.de peti.heredi.di⸗ cit ibidem eſſe caſum rotundum.iunctall.ſi quid poſſeſ⸗ ſoꝛ H. illud. eo.tit. Sed ſi vis tenere opinionem cõmunem, reſponde pꝛout ibi ipſamet reſpondet:quia nec alia ſolu tio dari poteſt, caſu, quo filia ipſa ſe dotaſſet ex paterno peculio:cuius adminiſtrationem habet, ſi ſibijpſi dotem

conſtituiſſet, eidem ſoli Ulius ſolutio fieri poteſtl. ſi filia.

ð. de iure dotium. Caſus autem alij habentur in.d.l.ſi dotem.ſi poſt ſolutum.§. eo autem tẽpoꝛe. In text.

9 ibi,/ actio t de dote vtriuſq; tolletur ac. Supponitur ipſo

iure ſᷣm Dy.quem ſequitur Bald.vnde eſt notabilis iſte tex. ex ſolutione pecunie facta alteri, qᷓ; creditoꝛi, que ta men pꝛouenit ex poſt ad ipſum creditoꝛem directo, libe⸗ ratur debitoꝛ ipſo iure. Secus autem ſi ad eundem per⸗

Soluto matrimonio.

ueniat indirecte:quia non ei manualiter ſoluta fuerit:ſed

in eius conuerſa vtilitatem: quia tunc liberatur debitoꝛ non ipſo iure, ſed exceptionis ope: vt eſt caſus nota.in. l. ſeq. bic non appꝛobat Bart.co:quia intellectus Dyn. ad hanc legem non ſolum repugnat gloſſ. eiuſdem ſuper verbo, peruenit. dum.l.ſi pater. loquit᷑ de exceptione doli mali, debet referri non ad exceptionem doli pꝛo⸗ pꝛiam, que cõcludit actionẽ ipſo iure non competere, ſed ad exceptionem doli, id eſt intentionis facti, que exclu⸗ dit actione carentem, ſed de facto agentem. de qua ex⸗ cep.plene habetur in l.qui ſe debere.S.de condic.ob cau. per glo. vnde ipſe ex hoc tex.aliter not. ſcʒ quamuis ex ſolutione pecunie facta creditoꝛi creditoꝛis ſine credito-

ris mandato, reſultet liberatio debitoꝛum ope exceptio⸗

nis:vt.l.ſi opera.j.de excep.tamen ſol.debiti integri facta ei, qui eſt particeps obligationis, ſi in cõmunem vtilit atẽ verſa ſit, liberat᷑ debitoꝛ ipo iure. ita hic eſt caſus. C Tu aduerte:qꝛ pꝛimũ, Bartdicit, ſc; ſolutionẽ factã cre- ditoꝛi creditoꝛis, cõtingere liberationẽ ipſo iure. ſʒ ex- cep.ope:non eſt ita indiſtincte verũ.de hoc vide plene per eũdẽ in.l.ſolutũ.in.H.ſolutã.S.de pig.Cuius diſtinctionẽ in hoc appꝛobo.Quo autẽ ad ſecũdum, de quo dicit hic eſſe caſum, magis placet opi. Dy. diſtinguentis tex. vt ſu⸗ pꝛa notatum. Dininat enim ipſe dum verbum text. doli mali except.ꝛc. exponit intentionis exceptionem, facti. In gl ſuper verbo, que ibi reſpon.ſicut duobus here/ dibus ⁊c. Nec hec reſponſio, nec ſequens eſt bona: vt bic plene declarant Dyn. Bar. quos non refero:qꝛ non ad⸗ do:duntamen ipſe Bar. impꝛobando eaſdem dicit:quod quamuis, quando pater agit, ſufficit tacitus conſenſus ſi lie:vt..voluntatis. S.l.pꝛoxi. Sed quando agere vult fi⸗ lia, requiritur expꝛeſſus conſenſus pa tris: nihil allegat dic, de hoc eſt gl. ſing. in. d.l.ſi cum dotem F.j. ſuper ver⸗ bo, voluntatis. Que an vera ſit, ibi dicetur. Reſpondent

10 autem ODy. Bar. ad. q. gl. actio de dote cõmunis eſt

inter patrem filiam, eo modo, quo commune eſt ius de⸗ bitoꝛum, circa rem indiuidue penes duos teſtatoꝛis he⸗ redes.Quilibet enim her ed.act.ad illud habet inſolidũ Lij..ex his. cum ſimi.fꝑ.de ver.oblig. Hoc tamen plus eſt in hac cõmunione, ſcʒ patris filie: q cauſam vnus po teſt agere ſine conſenſu alterius: eſt in his duobus bheredibus:qꝛ vnus altero non conſentiente agit: vt.d.H. ex his.vnde:quia hec non eſttotaliter bona equiparatio, dicunt modernioꝛes:quod eo modo eſt communis inter patrema filiam, quo iuriſditio penes duos ſimiliter dele gatos:quia eoꝛum quilibet iuriſditionem habet inſolidũ potentia, ſed non exercitio, ſeu actu: ſed non quod vnus poſſit abſq; alio exercere:vt.c.cum cauſam.de offi.deleg. quod not.in.l.duo iudices..l. Põponius.als, ſi vnus. J. de re iudic. Sed eiſdem non placet hec equiparatio: qꝛ ſi latitet ſilia,⁊ non ſuadente iuſtitia, nolit conſentire: po⸗ teſt pater ſolus agere: vt dicta.l.ſi cum dotem S. eo au⸗ tem tempoꝛe. Secus autem eſt in ipſis duobus iudici⸗ bus.vt dicto cap.cum cauſam.Sed certe in hoc male di⸗/ cunt: quia imo equiparatio eſt bona: in iudicibus eſt idem, quod in patre filia: quia ſi vnus abſq; iuſta cauſa alteri iuriſditionem exercenti adiungi nolit, penes vnum iuriſditionis exercitium eſt inſolidum: vt arguendo de arbitro ad delegatum, quod fieri poteſt: vt in. c. vno de⸗ legatoꝛum.de officio delega. eſt caſus in cap.j. de arbitr.

in. vi. Sed cum hodie ſoluto matrimonio dominium rei dotalis retranſferatur ipſo iure, abſq; traditione in

vxoꝛem:vt.l.in rebus.C.de iure dotium.licet olim ſecus: vt.l.ſi moꝛa.per Bartol.j. eodem.videtur hoc ſtare non poſſe: quia ſecundum hoc ſequeretur, quod dominium rei dotalis penes duos, ſcilicet patrem atq; filiam eſſet inſolidum. Impoſſibile eſt autem duos eiuſdem rei do⸗ minos inſolidum eodem reſpectu eſſe poſſe:vt.ſi vt cer⸗ to.ſ.ſi duobus..commodatill.iij..ex contrario.cum ſi⸗ milib. j. de acquirenda poſſeſſio. igitur ⁊c. reſpondet ad hoc Bald.quod erit communis vnio actus penespatrẽ, ⁊ſiliam non denotatiua partium, ſed denotans quod⸗ dam dominium penes quemlibet eoꝛum inſolidum con⸗ nexo tamen modo: quia non exercet vnus eius exerci⸗ tium ſine alio.Et ad hoc.l. in ſuis.j.de liberis: poſthu⸗ mis.vbi eodem tempoꝛe dominium rerum paternarum eſt penes patrem fllium,⁊ inſolidum penes quemlibet.

3

.

³

9 .

2

8 1